Dla nauczyciela
Scenariusz zajęć
Autor: Marcin Maćkiewicz, Krzysztof Błaszczak
Przedmiot: chemia
Temat: Rola złota w życiu człowieka
Grupa docelowa: uczniowie III etapu edukacyjnego, liceum, technikum, zakres podstawowy i rozszerzony; uczniowie III etapu edukacyjnego – kształcenie w zakresie podstawowym i rozszerzonym
Podstawa programowa:
Poziom podstawowy i rozszerzony
Wymagania ogólne
II. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów. Uczeń:
1) opisuje właściwości substancji i wyjaśnia przebieg procesów chemicznych;
2) wskazuje na związek właściwości różnorodnych substancji z ich zastosowaniami i ich wpływem na środowisko naturalne;
4) wskazuje na związek między właściwościami substancji a ich budową chemiczną.
Wymagania szczegółowe
Poziom podstawowy
X. Metale, niemetale i ich związki. Uczeń:
1) opisuje podobieństwa we właściwościach pierwiastków w grupach układu okresowego i zmienność właściwości w okresach;
2) opisuje podstawowe właściwości fizyczne metali i wyjaśnia je na podstawie znajomości natury wiązania metalicznego.
Poziom rozszerzony
X. Metale, niemetale i ich związki. Uczeń:
1) opisuje podobieństwa we właściwościach pierwiastków w grupach układu okresowego i zmienność właściwości w okresach;
2) opisuje podstawowe właściwości fizyczne metali i wyjaśnia je na podstawie znajomości natury wiązania metalicznego.
Kształtowane kompetencje kluczowe:
kompetencje w zakresie rozumienia i tworzenia informacji;
kompetencje matematyczne oraz kompetencje w zakresie nauk przyrodniczych, technologii i inżynierii;
kompetencje cyfrowe;
kompetencje osobiste, społeczne i w zakresie umiejętności uczenia się.
Cele operacyjne
Uczeń:
wymienia zastosowania form złota;
określa, jakie właściwości złota czynią je tak wyjątkowym metalem;
wymienia związki chemiczne, którymi można modyfikować cząstki złota;
określa, na czym polega chemisorpcja;
określa, czemu złoto jest tak ważne w medycynie.
Strategie nauczania:
asocjacyjna.
Metody i techniki nauczania:
pogadanka;
analiza materiału źródłowego;
burza mózgów;
dyskusja dydaktyczna;
ćwiczenia uczniowskie;
okienko informacyjne;
prezentacja multimedialna;
technika zdań podsumowujących.
Formy pracy:
praca indywidualna;
praca w grupach;
praca całego zespołu klasowego.
Środki dydaktyczne:
komputery z głośnikami, słuchawkami i dostępem do Internetu/smartfony, tablety;
zasoby multimedialne zawarte w e‑materiale;
tablica interaktywna/tablica, kreda/pisak;
rzutnik multimedialny;
aplikacja Mentimeter.
Przebieg zajęć
Faza wstępna:
Zaciekawienie i dyskusja. Nauczyciel wykorzystuje informacje zawarte we wprowadzeniu do e‑materiału.
Rozpoznanie wiedzy wyjściowej uczniów. Nauczyciel proponuje uczniom tekst źródłowy - patrz materiały pomocnicze. Po zapoznaniu się z tekstem nauczyciel zadaje uczniom pytanie: Dlaczego usuwanie CO z powietrza jest tak istotne? (Odpowiedź - powoduje zaczadzenie i szybką śmierć.)
Ustalenie celów lekcji. Nauczyciel podaje temat zajęć i wspólnie z uczniami ustala cele lekcji, które uczniowie zapisują w portfolio.
Faza realizacyjna:
Uczniowie zapoznają się z informacjami przedstawionymi w e‑materiale.
Nauczyciel dzieli uczniów na pięć grup. Zadaniem każdej grupy będzie opisanie roli złota z uwzględnieniem jego właściwości, jakie są wykorzystywane w:
grupa I – biżuterii;
grupa II – elektronice;
grupa III – medycynie i stomatologii;
grupa IV - architekturze;
grupa V - lotnictwie i żywności.
Uczniowie przygotowują prezentacje multimedialne wg kryteriów oceny podanych w materiałach pomocniczych. Uczniowie mogą korzystać z różnych dostępnych źródeł informacji, w tym z e‑materiału. Mogą również skorzystać z zasobów zawartych w grafice interaktywnej. Nauczyciel monitoruje przebieg pracy uczniów, wspiera ich. Po wyznaczonym czasie liderzy grup dokonują prezentacji efektów pracy na forum klasy. Pozostali uczniowie mogą zadawać pytania.
Powrót do fazy wstępnej i skonfrontowanie informacji podanej na początku lekcji z informacjami nabytymi podczas analizy materiału źródłowego.
Uczniowie samodzielnie sprawdzają swoją wiedzę wykonują ćwiczenia zawarte w medium bazowym oraz w sekcji „sprawdź się”.
Faza podsumowująca:
Okienko informacyjne – forma indywidualnej twórczej notatki. Kartkę papieru w zeszycie uczniowie dzielą na cztery części (poziom, pion lub po przekątnej). W pierwsze okienko uczniowie wpisują hasło, które ich interesuje. W drugim okienku podają definicję danego terminu (z różnych źródeł). W trzecie okienko wpisują metaforyczne znaczenie wyrazu, żart językowy, rebus itp. Ostatnie może mieć formę scenki komiksowej, dialogu, karykatury z zastosowaniem interesującego uczniów terminu.
Jako podsumowanie lekcji nauczyciel może wykorzystać zdania do uzupełnienia, które uczniowie zamieszczają w swoim portfolio:
Przypomniałem/łam sobie, że...
Co było dla mnie łatwe...
Dziś nauczyłam/łem się...
zaskoczyło mnie to, że...
Co sprawiało mi trudność...
Praca domowa:
Uczniowie wykonują pozostałe ćwiczenia w e‑materiale – „Sprawdź się”, których nie zdążyli wykonać na lekcji.
Wskazówki metodyczne opisujące różne zastosowania multimedium:
Grafika interaktywna może być wykorzystana przez ucznia w fazie przygotowania do lekcji, pracy kontrolnej. Może być też wykorzystana przez uczniów nieobecnych na lekcji celem uzupełnienia luk kompetencyjnych.
Materiały pomocnicze:
Materiał źródłowy do fazy wstępnej – rozpoznanie wiedzy wyjściowej - pdf.
Kryteria oceny prezentacji multimedialnej:
poprawność merytoryczna (zgodność z tematem; dostosowana do możliwości odbiorców, wyczerpanie tematu);
język prezentacji (specjalistyczna terminologia, poprawność językowa);
konkretność (zdania krótkie – równoważnikowe, hasła);
atrakcyjność (wielkość czcionki, układ treści na slajdzie, tempo wyświetlania, przejścia slajdu, wzorce slajdów);
estetyka (animacje, grafika, kolor, dźwięk);
prezentacja każdej z grup powinna mieć max. pięć slajdów;
czas prezentacji (wykorzystanie zaplanowanego czasu – 3 min.).