Wróć do informacji o e-podręczniku Wydrukuj Pobierz materiał do PDF Pobierz materiał do EPUB Pobierz materiał do MOBI Zaloguj się aby dodać do ulubionych Zaloguj się, aby udostępnić materiał Dodaj całą stronę do teczki

Autor: Paulina Król

Przedmiot: Język polski

Temat: Piękno i harmonia życia. Dziedzictwo antyku w polskiej poezji renesansowej

Grupa docelowa:

Szkoła ponadpodstawowa, liceum ogólnokształcące, technikum, zakres podstawowy i rozszerzony

Podstawa programowa:

Zakres podstawowy
Treści nauczania – wymagania szczegółowe
I. Kształcenie literackie i kulturowe.
1. Czytanie utworów literackich. Uczeń:
1) rozumie podstawy periodyzacji literatury, sytuuje utwory literackie w poszczególnych okresach: starożytność, średniowiecze, renesans, barok, oświecenie, romantyzm, pozytywizm, Młoda Polska, dwudziestolecie międzywojenne, literatura wojny i okupacji, literatura lat 1945–1989 krajowa i emigracyjna, literatura po 1989 r.;
2) rozpoznaje konwencje literackie i określa ich cechy w utworach (fantastyczną, symboliczną, mimetyczną, realistyczną, naturalistyczną, groteskową);
4) rozpoznaje w tekście literackim środki wyrazu artystycznego poznane w szkole podstawowej oraz środki znaczeniowe: oksymoron, peryfrazę, eufonię, hiperbolę; leksykalne, w tym frazeologizmy; składniowe: antytezę, paralelizm, wyliczenie, epiforę, elipsę; wersyfikacyjne, w tym przerzutnię; określa ich funkcje;
9) rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów oraz jej związek z programami epoki literackiej, zjawiskami społecznymi, historycznymi, egzystencjalnymi i estetycznymi; poddaje ją refleksji;
11) rozumie pojęcie motywu literackiego i toposu, rozpoznaje podstawowe motywy i toposy oraz dostrzega żywotność motywów biblijnych i antycznych w utworach literackich; określa ich rolę w tworzeniu znaczeń uniwersalnych;
16) rozpoznaje obecne w utworach literackich wartości uniwersalne i narodowe; określa ich rolę i związek z problematyką utworu oraz znaczenie dla budowania własnego systemu wartości.
II. Kształcenie językowe.
2. Zróżnicowanie języka. Uczeń:
5) zna, rozumie i funkcjonalnie wykorzystuje biblizmy, mitologizmy, sentencje, przysłowia i aforyzmy obecne w polskim dziedzictwie kulturowym;
III. Tworzenie wypowiedzi.
2. Mówienie i pisanie. Uczeń:
1) zgadza się z cudzymi poglądami lub polemizuje z nimi, rzeczowo uzasadniając własne zdanie;
4) zgodnie z normami formułuje pytania, odpowiedzi, oceny, redaguje informacje, uzasadnienia, komentarze, głos w dyskusji;
IV. Samokształcenie.
1. rozwija umiejętność pracy samodzielnej między innymi przez przygotowanie różnorodnych form prezentacji własnego stanowiska;
5. dokonuje krytycznej selekcji źródeł;
6. wybiera z tekstu odpowiednie cytaty i stosuje je w wypowiedzi;
8. posługuje się słownikami ogólnymi języka polskiego oraz słownikami specjalistycznymi (np. etymologicznymi, frazeologicznymi, skrótów, gwarowymi), także w wersji on‑line;
9. wykorzystuje multimedialne źródła informacji oraz dokonuje ich krytycznej oceny;
Zakres rozszerzony
Treści nauczania – wymagania szczegółowe
I. Kształcenie literackie i kulturowe.
1. Czytanie utworów literackich. Uczeń: spełnia wymagania określone dla zakresu podstawowego, a ponadto:
2) rozumie pojęcie tradycji literackiej i kulturowej, rozpoznaje elementy tradycji w utworach, rozumie ich rolę w budowaniu wartości uniwersalnych;

Kształtowane kompetencje kluczowe:

  • kompetencje w zakresie rozumienia i tworzenia informacji;

  • kompetencje w zakresie wielojęzyczności;

  • kompetencje cyfrowe;

  • kompetencje osobiste, społeczne i w zakresie umiejętności uczenia się;

  • kompetencje w zakresie świadomości i ekspresji kulturalnej.

Cele operacyjne. Uczeń:

  • przygotuje prezentację dotyczącą antyku;

  • przedstawia nawiązania filozoficzne obecne w pieśniach Jana Kochanowskiego;

  • rozumie pojęcie tradycji literackiej;

  • wskazuje konkretne fragmenty utworów, które ilustrują cechy poezji renesansowej;

  • rozpoznaje elementy tradycji antycznej w utworach poetów renesansowych;

  • charakteryzuje główne źródła inspiracji w poezji Jana Kochanowskiego.

Strategie nauczania:

  • konstruktywizm;

  • konektywizm;

  • nauczanie wyprzedzające.

Metody i techniki nauczania:

  • ćwiczeń przedmiotowych;

  • z użyciem komputera;

  • dyskusja;

  • mapa myśli;

  • burza mózgów;

  • praca z tekstem.

Formy pracy:

  • praca indywidualna;

  • praca w parach;

  • praca w grupach;

  • praca całego zespołu klasowego.

Środki dydaktyczne:

  • komputery z głośnikami, słuchawkami i dostępem do internetu;

  • zasoby multimedialne zawarte w e‑materiale;

  • tablica interaktywna/tablica, pisak/kreda.

Przebieg lekcji

Przed lekcją:

  1. Tydzień przed zaplanowaną lekcją, nauczyciel prosi uczniów o utworzenie trzech grup. Każda grupa ma za zadanie przygotować krótkie prezentacje:
    — grupa 1: Antyk w literaturze renesansu;
    — grupa 2: Filozofia starożytna w polskiej poezji renesansowej;
    — grupa 3: Chrześcijaństwo a tradycja antyczna w polskiej poezji renesansowej.

  2. Nauczyciel prosi uczniów o zapoznanie się z sekcją „Przeczytaj” i „Grafika interaktywna”.

Faza wprowadzająca:

  1. Nauczyciel zapoznaje uczniów z tematem lekcji i wspólnie z uczniami ustala cele zajęć i kryteria sukcesu.

  2. Uczniowie formują utworzone przed lekcją grupy i przedstawiają swoje prezentacje. Nauczyciel dopowiada informacje i komentuje pracę grup.

  3. Uczniowie tworzą notatkę, wypisując cechy stylu polskiej poezji renesansowej.

Faza realizacyjna:

  1. Uczniowie zapoznają się z wykładem zamieszczonym w sekcji „Film edukacyjny” i odpowiadają na polecenie 1. Nauczyciel odczytuje najciekawsze propozycje odpowiedzi. Wszyscy dokonują wspólnej analizy.

  2. Uczniowie zapoznają się z treścią grafiki interaktywnej. Po analizie treści wskazują, w jaki sposób polscy twórcy renesansowi przetwarzali wzory antyczne. Podają własne przykłady.

  3. Uczniowie dzielą się na dwie grupy i typują lidera, będą pracować metodą burzy mózgów. Na początek zapoznają się z treścią utworów Jana Kochanowskiego: grupa 1: Tren I; grupa 2: Pieśń XX. W tekstach wskazują:

  • nawiązania do filozofii starożytnych myślicieli;

  • toposy;

  • alegorie;

  • hasła.
    Po wyznaczonym czasie liderzy grup odczytują na forum klasy przykłady, w jaki sposób Jan Kochanowski realizował dziedzictwo antyku.

  1. Nauczyciel informuje uczniów, że dokonają opracowania toposów wykorzystanych w pieśniach Jana Kochanowskiego. Uczniowie dobierają się w grupy czteroosobowe i za pomocą rysunku, hasła lub symboli przedstawiają przykładowy topos. Nauczyciel pisze na tablicy hasło: toposy Jana Kochanowskiego. Lider grupy podchodzi do tablicy i zawiesza pracę swojej grupy. Następuje wspólna analiza i omówienie propozycji.

  2. Uczniowie wykonują ćwiczenie 1 w sekcji „Film edukacyjny”.

Faza podsumowująca:

  1. Na zakończenie nauczyciel wyświetla polecenie 2 z sekcji „Film edukacyjny”. Uczniowie odpowiadają na postawione pytanie. Nauczyciel komentuje.

  2. Nauczyciel ponownie odczytuje temat lekcji i przeprowadza krótką rozmowę na temat spełnienia kryteriów sukcesu.

Praca domowa:

  1. Uczniowie wykonują ćwiczenie 2 z sekcji „Film edukacyjny”.

Materiały pomocnicze:

  • Jan Kochanowski i kultura Odrodzenia, pod red. Z. Libery, M. Żurowskiego, Warszawa 1985.

  • Dzieła polskie, oprac. J. Krzyżanowski, Warszawa 1960.

Wskazówki metodyczne

  • Uczniowie mogą przed lekcją zapoznać się z multimedium z sekcji „Ilustracja interaktywna”, aby aktywnie uczestniczyć w zajęciach i pogłębiać swoją wiedzę.

Aplikacje dostępne w
Pobierz aplikację ZPE - Zintegrowana Platforma Edukacyjna na androida