Wydrukuj Pobierz materiał do PDF Pobierz materiał do EPUB Pobierz materiał do MOBI Zaloguj się, aby skopiować i edytować materiał Zaloguj się, aby udostępnić materiał Zaloguj się, aby dodać całą stronę do teczki
R2v9VZtAezIf4
Oś czasu - Długa droga do wolności. 1956 strajk robotników w Poznaniu, 1968 strajk studentów, 1970 strajki stoczniowców na Wybrzeżu, 1978 wybór papieża Polaka, 1980 powstanie NSZZ „Solidarność", 1981 początek stanu wojennego
Oś czasu - Długa droga do wolności
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Zadanie na rozgrzewkę

Polecenie 1

Wyjaśnij, co oznacza skrót PZPR. Odpowiedź znajdziesz w lekcji pt.: Przejęcie władzy przez komunistów w PolsceDBu0F4ljPPrzejęcie władzy przez komunistów w Polsce.

RQdTBcAXrRjL9
(Uzupełnij).
R1IeuSS0RDMfU
Życie codzienne w PRL w świecie klocków
Źródło: K. Wojdon, tylko do użytku edukacyjnego na zpe.gov.pl.
Polecenie 2

Już wiecie, że o przeszłości można opowiadać nie tylko słowami, lecz także np. muzyką, obrazami albo... budowlami z klocków. Każdy twórca decyduje, na co chce zwrócić uwagę odbiorcy. Wskaż pięć elementów rzeczywistości PRL, które wybrali autorzy tej rekonstrukcji ulicy.

Rflttdo1Bgn5a
(Uzupełnij).
Polecenie 2

Już wiecie, że o przeszłości można opowiadać nie tylko słowami, lecz także np. muzyką, obrazami albo... budowlami z klocków. Każdy twórca decyduje, na co chce zwrócić uwagę odbiorcy. Na podstawie opisu zdjęcia, wskaż pięć elementów rzeczywistości PRL, które wybrali autorzy tej rekonstrukcji ulicy.

RY6XtDTLApVBR
(Uzupełnij).

Odpowiedź: Np. Pewex, Milicja, kolejka, propaganda, mały fiat.

j0000008O3B6v32_0000000K

Żołnierze wyklęci

Nie wszyscy godzili się na rządy komunistyczne w Polsce. Część niezadowolonych, na znak protestu, nie powróciła do kraju po zakończeniu wojny, innym udało się wyemigrować. Niektórzy otwarcie wyrażali swój sprzeciw, mimo że groziły za to surowe represje. W pierwszych powojennych latach niektórzy Polacy kontynuowali walkę zbrojną o wolność ojczyzny – już nie przeciw III Rzeszy, lecz przeciw rządom komunistycznym i Armii Sowieckiej. Wielu z nich – gdy wpadli w ręce wojska lub milicji – było więzionych, torturowanych, wielu też zostało skazanych na śmierć i infamięj0000008O3B6v32_000tp001infamię. Dopiero ostatnio, po latach, przywraca się o nich pamięć.

RrUTQi6YRANUs
Panteon - Mauzoleum Wyklętych‑Niezłomnych na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie
Źródło: Mateusz Opasiński, licencja: CC BY-SA 4.0.

Oto plakat, informujący o obchodach Dnia Żołnierzy Wyklętych w Poznaniu w 2013 roku.

RdPc5jODQpDEZ
Plakat, informujący o obchodach Dnia Żołnierzy Wyklętych w Poznaniu w 2013 roku, IPN
Źródło: a. nn., licencja: CC BY-SA 3.0.
Polecenie 3

Napisz jaki charakter miały imprezy, które zaplanowano na plakacie informującym o obchodach Dnia Żołnierzy Wyklętych w Poznaniu w 2013 roku.

R12nBRdexNU2U
(Uzupełnij).
Polecenie 3

Na podstawie opisu plakatu, napisz jaki charakter miały imprezy, które zaplanowano.

R6Bb2oYGzolpW
(Uzupełnij).

Odpowiedź: imprezy i uroczystości miały nie tylko upamiętnić żołnierzy, ale również propagować wiedzę o nich.

Polecenie 4

Podzielcie się na grupy. Zadaniem każdej będzie zebranie informacji o jednym z bohaterów, który walczył w antykomunistycznym podziemiu o Polskę niepodległą.
Opowiedzcie na lekcji o tragicznych losach Żołnierzy Wyklętych. Może to być jedna z osób wymienionych poniżej. Informacji poszukajcie np. w Internecie na stronach Instytutu Pamięci Narodowej.

j0000008O3B6v32_000tp001
j0000008O3B6v32_00000029

Protesty społeczne

W kolejnych dekadach, od lat 50‑tych aż po lata 80‑te, wybierano inne, bardziej pokojowe formy sprzeciwu. Szczególne znaczenie miały strajki robotnicze. Pokazywały one, że nawet klasa robotnicza, którą oficjalnie reprezentowała PZPR, sprzeciwiała się władzy komunistów. Z czasem do protestów włączyły się także młodzież i inteligencja.

Z Archiwum TVP

R1Z7oZC3PTmsp1
Reportaż o wydarzeniach z 1956 r. w Poznaniu
RZZp682ZEAmX21
Niewyraźne, czarno‑białe nagranie. Uciekający tłum ludzi, kłęby dymu i płonące budynki. Po ulicach jeżdżą czołgi i radiowozy. Widać ranne osoby. Na białym tle czarne napisy końcowe. Wykorzystano materiały archiwalne TVP. Reporter: Paweł Szot, 2011. Tylko do użytku w celach edukacyjnych e‑podręczniki.pl, opracowanie contentplus.pl, wrzesień 2015. Na dole widnieją logotypy: Ośrodek Rozwoju Edukacji, Uniwersytet Wrocławski, Kapitał Ludzki. Narodowa Strategia Równowagi, Unia Europejska. Europejski Fundusz Społeczny.
j0000008O3B6v32_0000002S

Papież Polak

Z Archiwum TVP

RyAvH4czg3t3w1
Film - Jan Paweł II

Obejrzyj reportaż z Archiwum TVP i odpowiedz na pytania.

Polecenie 5

Podaj, jak nazywał się papież Polak?

RySM7fOTVL6G1
(Uzupełnij).
Polecenie 6

Wskaż, rok, w którym Polak został wybrany na papieża?

R3SPA4fotsQjR
(Uzupełnij).
RRsv6Y5vGEPBs
Jan Paweł II
Źródło: Dennis Jarvis, fotografia, licencja: CC BY-SA 3.0.

Nowy papież przyjął imię Jan Paweł II. Był pierwszym od 455 lat papieżem spoza Włoch. Zyskał wielką życzliwość ludzi na całym świecie. W 1979 roku odbył pierwszą pielgrzymkę do Polski, która zgromadziła miliony wiernych. Ludzie zobaczyli, że mogą być razem, że tworzą wspólnotę – niezależną od władz państwowych.
Szczególnie zapadły wszystkim w pamięć słowa wygłoszone przez papieża w Warszawie (w reportażu od 0:23 do 0:36).

Ćwiczenie 1
RoxH668yRlRmZ1
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
j0000008O3B6v32_0000003L

Strajk w Stoczni Gdańskiej

Rok po pielgrzymce Jana Pawła II, latem 1980 roku, doszło do największych strajków w historii PRL. Wybuchały one w różnych miastach Polski. Jednak największe znaczenie miał strajk w Stoczni im. Lenina w Gdańsku, na którego czele stanął Lech Wałęsa.

R1POKeH04BF9C
Brama nr 2 Stoczni Gdańskiej im. Lenina podczas strajku w sierpniu 1980 r. Przemawia Lech Wałęsa
Źródło: autor nieznany ("Znak", 1980, nr 8-9), ("Znak", 1980, nr 8-9), domena publiczna.
RSrkPYeZWnubn
Strajk w sierpniu 1980 w Stoczni Gdańskiej im. Lenina
Źródło: Zygmunt Błażek, licencja: CC BY-SA 3.0.

Strajkujący sformułowali 21 postulatów pod adresem rządu.

21 postulatów Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego z 17 sierpnia 1980
21 postulatów Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego z 17 sierpnia 1980
  1. Akceptacja niezależnych od partii i pracodawców wolnych związków zawodowych, wynikająca z ratyfikowanej przez PRL Konwencji nr 87 Międzynarodowej Organizacji Pracy dotyczącej wolności związkowych.

  2. Zagwarantowanie prawa do strajku oraz bezpieczeństwa strajkującym i osobom wspomagającym.

  3. Przestrzegać zagwarantowaną w Konstytucji PRL wolność słowa, druku, publikacji, a tym samym nie represjonować niezależnych wydawnictw oraz udostępnić środki masowego przekazu dla przedstawicieli wszystkich wyznań.

  4. a) przywrócić do poprzednich praw: – ludzi zwolnionych z pracy po strajkach w 1970 i 1976, – studentów wydalonych z uczelni za przekonania,
    b) zwolnić wszystkich więźniów politycznych (w tym Edmunda Zadrożyńskiego, Jana Kozłowskiego, Marka Kozłowskiego),
    c) znieść represje za przekonania.

  5. Podać w środkach masowego przekazu informację o utworzeniu Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego oraz publikować jego żądania.

  6. Podjąć realne działania mające na celu wyprowadzenie kraju z sytuacji kryzysowej poprzez:
    a) podawanie do publicznej wiadomości pełnej informacji o sytuacji społeczno‑gospodarczej,
    b) umożliwienie wszystkim środowiskom i warstwom społecznym uczestniczenie w dyskusji nad programem reform.

  7. Wypłacić wszystkim pracownikom biorącym udział w strajku wynagrodzenie za okres strajku jak za urlop wypoczynkowy z funduszu CRZZ.

  8. Podnieść wynagrodzenie zasadnicze każdego pracownika o 2000 zł na miesiąc jako rekompensatę dotychczasowego wzrostu cen.

  9. Zagwarantować automatyczny wzrost płac równolegle do wzrostu cen i spadku wartości pieniądza.

  10. Realizować pełne zaopatrzenie rynku wewnętrznego w artykuły żywnościowe, a eksportować tylko i wyłącznie nadwyżki.

  11. Wprowadzić na mięso i przetwory kartki – bony żywnościowe (do czasu opanowania sytuacji na rynku).

  12. Znieść ceny komercyjne i sprzedaż za dewizy w tzw. eksporcie wewnętrznym.

  13. Wprowadzić zasady doboru kadry kierowniczej na zasadach kwalifikacji, a nie przynależności partyjnej, oraz znieść przywileje MO, SB i aparatu partyjnego poprzez: zrównanie zasiłków rodzinnych, zlikwidowanie specjalnej sprzedaży itp.

  14. Obniżyć wiek emerytalny dla kobiet do 50 lat, a dla mężczyzn do lat 55 lub [zaliczyć] przepracowanie w PRL 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn bez względu na wiek.

  15. Zrównać renty i emerytury starego portfela do poziomu aktualnie wypłacanych.

  16. Poprawić warunki pracy służby zdrowia, co zapewni pełną opiekę medyczną osobom pracującym.

  17. Zapewnić odpowiednią liczbę miejsc w żłobkach i przedszkolach dla dzieci kobiet pracujących.

  18. Wprowadzić urlop macierzyński płatny przez okres trzech lat na wychowanie dziecka.

  19. Skrócić czas oczekiwania na mieszkanie.

  20. Podnieść diety z 40 zł do 100 zł i dodatek za rozłąkę.

  21. Wprowadzić wszystkie soboty wolne od pracy. Pracownikom w ruchu ciągłym i systemie 4‑brygadowym brak wolnych sobót zrekompensować zwiększonym wymiarem urlopu wypoczynkowego lub innymi płatnymi dniami wolnymi od pracy.

j0000008O3B6v32_00000_BIB_001 Źródło: 21 postulatów Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego z 17 sierpnia 1980.
Ćwiczenie 2

Zapoznaj się z postulatami robotników i pogrupuj je - wypisz numery tych, które miały charakter: polityczny, ekonomiczny i społeczny. Wyjaśnij, z którymi z tych postulatów się zgadzasz?

Rn7U6oBJGTw4P
(Uzupełnij).

Z Archiwum TVP

RdNC9yzPFcJlN1
Film: Porozumienia sierpniowe.
Polecenie 7

Zatytułuj film z archiwum TV. Wyjaśnij, jakich informacji Ci dostarczył?

RXDBdMdNYSPA2
(Uzupełnij).
j0000008O3B6v32_0000005Y

Solidarność

RVqooxJOx1Piq
Logo Solidarności
Źródło: a. nn., tylko do użytku edukacyjnego.

Trwałym skutkiem strajku w Stoczni Gdańskiej w 1980 roku było powstanie Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność”.

Polecenie 8

Wyjaśnij znaczenie słów:

  • niezależny

  • samorządny

  • związek zawodowy

  • solidarność

R1aLi1DBdtCKa
(Uzupełnij).

NSZZ „Solidarność” stał się pierwszą od lat czterdziestych XX wieku masową, niezależną od władz, ale legalną organizacją w PRL. Niemal każdy chciał należeć do „Solidarności”. W 1981 roku liczba członków związku osiągnęła prawie 10 milionów. Na przewodniczącego związku został wybrany Lech Wałęsa. Zarówno jego osoba, jak i nazwa oraz logo „Solidarności” szybko stały się rozpoznawalne na całym świecie.

Polecenie 9

Napisz, jak – w sposób plastyczny – twórca logo „Solidarności”, Jerzy Janiszewski, wyraził ideę solidarności.

Rrkb4XNB55WMk
(Uzupełnij).
Polecenie 9

Na podstawie opisu ilustracji, napisz, jak – w sposób plastyczny – twórca logo „Solidarności”, Jerzy Janiszewski, wyraził ideę solidarności.

R1Kb3CyyvobpJ
(Uzupełnij).

Odpowiedź: Logo miało symbolizować odręczne pismo, takim jakim posługiwali się strajkujący, kiedy malowali swoje hasła i postulaty na murach.

Polecenie 10

Napisz, w jaki sposób logo odwołuje się do tradycji patriotycznej.

R1FS8HhvaTHWb
(Uzupełnij).
Polecenie 10

Na podstawie opisu ilustracji napisz, w jaki sposób logo odwołuje się do tradycji patriotycznej.

R1Kb3CyyvobpJ
(Uzupełnij).

Odpowiedź: Autor użył barw narodowych i polskiej flagi - w ten sposób wyraził ideę, że wszyscy Polacy powinni być solidarni.

j0000008O3B6v32_0000006R

Stan wojenny

W czasie, gdy rozwijała się „Solidarność”, wiele osób rezygnowało z członkostwa w PZPR. Wpływ partii na społeczeństwo malał. Niepokoiło to nie tylko przywódców w Polsce, ale także w ZSRS. Skoro nie udało się pozyskać społeczeństwa, a sytuacja gospodarcza szybko się pogarszała, postanowiono uciec się do przemocy. 13 grudnia 1981 roku został wprowadzony stan wojenny.

Polecenie 11

Zapoznaj się z regulacjami, jakie wprowadziła Wojskowa Rada Ocalenia Narodowego w obwieszczeniu, który jest poniżej. Wskaż, które z zarządzeń ogłoszonych w obwieszczeniu o wprowadzeniu stanu wojennego dotyczyłyby ciebie i twoich najbliższych? Wyjaśnij, dlaczego? 

RQjJbuSSCspe5
(Uzupełnij).
RNaCqaqutPr8T
Obwieszczenie Rady Państwa o wprowadzeniu stanu wojennego
Briho, Obwieszczenie Rady Państwa o wprowadzeniu stanu wojennego, domena publiczna

W związku z tym podaje się do publicznej wiadomości, że na czas obowiązywania stanu wojennego w szczególności:

Ponadto w czasie obowiązywania stanu wojennego, w zakresie powszechnego obowiązku obrony Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej:

W czasie obowiązywania stanu wojennego, jeżeli będą tego wymagały interesy ochrony spokoju, ładu i porządku publicznego, uprawnione organy administracji państwowej mogą również:

W czasie obowiązywania stanu wojennego osoby naruszające wprowadzone zakazy, nakazy, obowiązki i ograniczenia podlegają obostrzonej odpowiedzialności karnej za przestępstwa lub wykroczenia w postępowaniu doraźnym i przyspieszonym.

Osoby, mające ukończone lat 17, w stosunku do których istnieje uzasadnione podejrzenie, iż pozostając na wolności prowadzić będą działalność zagrażającą bezpieczeństwu państwa mogą być internowane w ośrodkach odosobnienia na czas obowiązywania stanu wojennego — na podstawie decyzji komendanta wojewódzkiego Milicji Obywatelskiej.

W stosunku do osób pełniących służbę wojskową i służbę w jednostkach zmilitaryzowanych oraz służbę w obronie cywilnej — stosowana będzie za przestępstwa popełnione w związku z tą służbą odpowiedzialność karna przed sądami wojskowymi według przepisów odnoszących się do żołnierzy w czynnej służbie wojskowej w czasie wojny.

Podaje się również do publicznej wiadomości, że w przypadkach zbiorowego lub indywidualnego bezpośredniego zagrożenia życia, zdrowia lub wolności obywateli albo mienia społecznego, indywidualnego lub osobistego znacznej wartości, a także zagrożenia lub zajęcia budynków administracji państwowej i organizacji politycznych oraz ważnych obiektów i urządzeń gospodarki narodowej albo obiektów ważnych dla obronności lub bezpieczeństwa państwa, obok indywidualnych i zespołowych działań funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej i innych formacji powołanych do ochrony porządku publicznego, wprowadzone być mogą oddziały i pododdziały sił zbrojnych (wojska), przy czym wszelkie te siły uprawnione są do użycia środków przymusu bezpośredniego w celu przywrócenia spokoju, ładu i porządku publicznego.

Wzywa się wszystkich obywateli do bezwzględnego przestrzegania wprowadzonych zakazów, nakazów i ograniczeń oraz wykonywania innych nałożonych obowiązków, a także podporządkowania się wszelkim zarządzeniom uprawnionych władz, wydanym w celu zapewnienia spokoju, ładu i porządku publicznego oraz umocnienia dyscypliny społecznej.

Polecenie 12

Zapoznaj się z regulacjami, jakie wprowadziła Wojskowa Rada Ocalenia Narodowego w obwieszczeniu. Wyjaśnij, o jakim stosunku do obwieszczenia świadczy sposób jego wykonania przez zespół krakowskiego kabaretu „Piwnica pod Baranami” (poszukaj ich wykonania)? Jak sądzisz, czy takiej reakcji spodziewali się twórcy stanu wojennego? Napisz odpowiedź.

RQjJbuSSCspe5
(Uzupełnij).

Na ulicy pojawiło się wojsko. Tysiące ludzi aresztowano lub osadzono w obozach internowania – bez wyroku sądu. Wprowadzono godzinę milicyjną, czyli zakaz przebywania poza domem między godziną 22 a 6 rano. Podsłuchiwano rozmowy telefoniczne i cenzurowano korespondencję. Wszystko to miało służyć zastraszeniu społeczeństwa i zniechęceniu go do prowadzenia niezależnej działalności. Czy to się udało? W pewnym stopniu tak. „Solidarność” została zdelegalizowana. Ludzie nie chcieli narażać się na represje. Wiele osób wyemigrowało. Przedstawione dalej ilustracje świadczą jednak również o innych postawach.

Polecenie 13

Napisz, do jakich tradycji z czasów II wojny światowej nawiązuje napis na murze, który znajdziesz tutaj: http://ipn.gov.pl/__data/assets/image/0016/70414/1-33400.jpg

RCpMiNIfTaUFz
(Uzupełnij).
Polecenie 14

Wyjaśnij znaczenie napisu, który znajdziesz w linku tutaj: http://karta.org.pl/fotooferty/www_stan-wojenny_zdjecia/images/prevs/prev28.jpg

RAdZzBfnBZIYe
(Uzupełnij).
Polecenie 15

Przedstaw, jak postępowały władze z uczestnikami demonstracji z okazji Święta Konstytucji 3 maja? Opisz, gdzie chronili się ludzie? Wyjaśnij dlaczego? Link do filmu znajdziesz tutaj: http://bi.gazeta.pl/im/0/3781/z3781280Q,Polewanie-uczestnikow-demonstracji-w--rocznice-Konstytucji.jpg

R18YUGzAFMOau
(Uzupełnij).
R16tIIpdmPDwH
Jedno z najsłynniejszych zdjęć stanu wojennego. W drugą rocznicę podpisania porozumień sierpniowych doszło do manifestacji w Lubinie na Dolnym Śląsku. Zginęły wówczas trzy osoby
Krzysztof Raczkowiak, Czterech mężczyzn niesie śmiertelnie rannego Michała Adamowicza, fotografia, tylko do użytku edukacyjnego na epodreczniki.pl[online], dostępny w internecie: http://www.lubin82.pl/ [dostęp 11.11.2015 r.]
Polecenie 16

Jak myślisz, dlaczego koledzy Michała Adamowicza, niosąc go, biegną, choć jest to przecież niezgodne z zasadami udzielania pierwszej pomocy? Napisz odpowiedź.

R1ceR5ORQo12C
(Uzupełnij).
Wskazówka

Wskazówek możesz szukać w tekście autora fotografii, zamieszczonym na stronie http://www.lubin82.pl.

Wszystkie te zdjęcia powstały właściwie przypadkiem. Aparat miałem ze sobą z przyzwyczajenia. To był odruch po kilku latach pracy w charakterze fotoreportera. Nie miałem jednak w nawyku bohaterstwa. Zanim w tym dniu zacząłem fotografować, normalnie, po ludzku bałem się. Tłumu – że weźmie mnie za ubeka, milicji – że mnie zwinie i spałuje. Dopiero gdy ktoś, z kim razem uciekałem przed szarżującymi zomowcami, zawołał: „Panie, fotografuj pan to [tu pada wulgarne słowo]”, odważyłem się przyłożyć aparat do oka.
Co się dalej działo, tak naprawdę do końca nie pamiętam. Przed oczami przelatują mi dziesiątki scen, setki ludzi. Trudno dzisiaj precyzyjnie, chronologicznie ułożyć fragmenty wydarzeń. Pomagają mi w tym te zdjęcia. Najważniejsze zdjęcie mojego dotychczasowego życia – grupy mężczyzn niosących śmiertelnie rannego Michała Adamowicza – zrobiłem biegnąc razem z nimi. Chwilę wcześniej sfotografowałem ludzi nachylających się nad leżącym człowiekiem, widać między nimi zakrwawioną głowę. Byłem wtedy w jakimś amoku, moja pamięć tego prawie nie zarejestrowała. Dopiero następnego dnia, gdy wywołałem filmy i zrobiłem powiększenia, zobaczyłem scenę, przy której naprawdę zabiło mi serce. Zrozumiałem, czego byłem świadkiem – na moich oczach zamordowano człowieka. To nie był jakiś anonimowy żołnierz czy ofiara wypadku z wiadomości telewizyjnych. To był ktoś, kto być może kilka minut wcześniej biegł razem ze mną przez łąkę i chował się za pniem wierzby, słysząc świst kul i widząc, jak z drzewa sypią się ścięte przez nie liście.
Miejsce, w którym doszło w Lubinie do tragicznych wydarzeń 31 sierpnia 1982 r., usłane jest głazami‑świadkami będącymi elementami monumentalnej instalacji rzeźbiarskiej Zbigniewa Frączkiewicza. Na jednym z tych kamieni autor wyrył napis „Milczą, a jednak wołają”.
Fotografia – moim zdaniem – też jest jak kamień. Nie ma w niej dźwięku, zapachów ani migających, kolorowych światełek. Są za to emocje, nastroje, światło i – co najważniejsze – prawda.
Bardzo bym chciał, by moje zdjęcia – milcząc jak kamienie – też zawsze wołały.

Polecenie 17

Na zdjęciu, kóre znajdziesz tutaj: http://ipn.gov.pl/strony-zewnetrzne/wystawy/nzs_w_krakowie/content/foto/12/7_big.jpg widać krzyż ze świateł w domu studenckim w Krakowie. Zaplanuj 3 kroki, które musiał podjąć organizator tej akcji, żeby była udana.

Jak widać, krzyż nie jest idealny. Co mogło sprawić, że jedni zaświecili światło, choć w ich pokojach powinno być ciemno, a inni światła nie włączyli, choć mieli to zrobić? Których było więcej?

R10qHJfx5fH32
(Uzupełnij).

Z lotu ptaka

Polecenie 18

Wskaż, która z fotografii wskazanych w poleceniach 13‑15 najlepiej, Twoim zdaniem, odzwierciedla postawę solidarności? Wyjaśnij dlaczego.

Rr3iIRexvOeac
(Uzupełnij).
Ćwiczenie 3
R1C2pYwQNl7eS1
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
R1DhDW7lQOUpN
Stan wojenny na makiecie z klocków
Źródło: K. Wojdon, tylko do użytku edukacyjnego na zpe.gov.pl.
Polecenie 19

Wskaż te elementy, które charakteryzują pierwsze dni stanu wojennego na makiecie: Stan wojenny na makiecie z klocków i różnią się od makiety w ćwiczeniu na rozgrzewkę.

R1LYv1LFzktJ5
(Uzupełnij).
Polecenie 19

Na podstawie  opisu ilustracji wskaż te elementy, które charakteryzują pierwsze dni stanu wojennego na makiecie: Stan wojenny na makiecie z klocków i różnią się od makiety w ćwiczeniu na rozgrzewkę.

R1d7NlIwdyCOS
(Uzupełnij).

Odpowiedź: Czołg, milicja, żołnierze, śnieg, pustka na ulicach. Sklepy są zamknięte i jest zima. Zamiast ludzi na ulicach znajdują się milicjanci i żołnierze. Zamiast samochodu, widać czołg.

j0000008O3B6v32_0000008E

Podsumowanie

Co wiem?

Nie wszyscy w Polsce godzili się z rządami komunistów. Nie wszyscy chcieli znosić trudy życia codziennego. Co kilka lat wybuchały większe protesty i strajki. Do największych doszło w 1956 roku w Poznaniu, w 1968 w Warszawie i innych ośrodkach akademickich, w 1970 na Wybrzeżu, w 1976 w Radomiu, Ursusie i Płocku, wreszcie w 1980 roku w wielu miastach Polski. Te ostatnie zakończyły się utworzeniem w Gdańsku NSZZ „Solidarność”. „Solidarność” stosowała walkę bez przemocy o prawa człowieka i prawa robotnicze. 13 grudnia 1981 roku władze komunistyczne – z Wojciechem Jaruzelskim na czele – wprowadziły stan wojenny, który trwał do 22 lipca 1983 roku. Opozycja demokratyczna została zdelegalizowana, ale nie pokonana.

Co potrafię?
  • Analizować napisy na murach.

  • Interpretować plakaty.

Zapamiętaj!

Zapamiętaj te elementy przesłania „Solidarności” z lat 1980‑1981, które są aktualne także dzisiaj.

Aplikacje dostępne w
Pobierz aplikację ZPE - Zintegrowana Platforma Edukacyjna na androida