Homer Iliada

Obaj szli wzajem ku sobie, a gdy spotkali się z bliska,
Pierwszy rzekł Hektor potężny o hełmie wiejącym kitamikitakitami:
250
'Synu Peleusa, już dłużej nie będę przed tobą uciekał,
Chociaż obiegłem gród wielki boskiego Pryjama trzykrotnie,
Nie odważając się walczyć. Lecz teraz serce mi każe
Stanąć i zetrzeć się z tobą. Zwyciężę ciebie lub zginę.
[…]
Ciała ja twego nie zelżęzelżyćzelżę okrutnie, gdy Dzeus mi pozwoli
Odnieść nad tobą zwycięstwo potężne i wywlec twą duszę.
Zbroję ci tylko, Achilu, tę sławną zabiorę, a zwłoki
Oddam z powrotem AchajomAchajowieAchajom; ty ze mną uczyń to samo'.
260
Spojrzał na niego złym okiem i rzekł szybkonogi Achilles:
'Ty mi, przeklęty Hektorze, o żadnych układach nie gadaj!
Jak nie ma przysiąg i umów pomiędzy ludźmi i lwami
Ani jagnięta i wilki do zgody serc nie skłaniają,
Lecz z zaciętością na zgubę wzajemną zamysłyzamysłyzamysły ważąważyćważą –
265
Tak mnie i ciebie nie złączy przyjaźń ni żadne układy,
Póki z nas który nie padnie i własną krwią nie napoi
Tarczozbrojnego AresaAresAresa, co walczy nieustraszenie.
[…]
270
Już ty mi dzisiaj nie ujdziesz! Niedługo PallasPallasPallas AtenaPallasAtena
Włócznią cię moją zabije! Dziś mi za wszystkie zapłacisz
Smutki po mych towarzyszach, których swą włócznią przebiłeś'.
Tak powiedział i cisnął z sił całych włócznię przed siebie
Cień rzucającą długi. Zobaczył ją Hektor wspaniały,
275
Schylił się w porę i włócznia śmignęła górą, a w ziemię
Zarył się grotgrotgrot jej spiżowyspiżowyspiżowy. Wyrwała go Pallas Atena,
Achillesowi podając, a Hektor, pasterz narodów,
Tego nie spostrzegł, tak mówiąc do niezłomnego PelidyPelidaPelidy:
'Jednak chybiłeś tym razem, do bogów podobny Achilu,
280
Dzeus nie objawił ci jeszcze mej śmierci. Tak tylko mówiłeś,
Więc szermowałeśszermowaćszermowałeś słowami podstępnie tak i swobodnie,
Aby mnie strach obezwładnił, pozbawił zwykłej dzielności,
Ale ty mnie, ściganemu, swej włóczni w plecy nie wbijesz.
Prosto uderzam, pierś możesz jedynie mi przeszyć swą włócznią,
285
Jeśli bóg zechce. A teraz ty mojej włóczni spiżowej
Strzeż się! […]
Tak powiedział i włócznię cień rzucającą długi
290
Cisnął, o włos nie chybiając, w sam środek tarczy PelidyPelidaPelidy.
Włócznia odbita od tarczy upadła z daleka. Sposępniał
Hektor na myśl, że grot chyżychyżychyży na próżno umknął mu z ręki.
Stał zatroskany, bo nie miał już innej włóczni do walki.
DeifobosaDeifobosDeifobosa więc krzykiem zawezwał białotarczego,
295
Aby mu podał swą włócznię wysmukłą, lecz go nie było.
Pojął więc Hektor w swej duszy, co zaszło, i tak powiedział:
'Biada mi! Już mnie bogowie na śmierć wzywają na pewno!
A ja myślałem, że obok Dejfobosa mam, bohatera,
Ale on tam, za murami, a mnie oszukała Atena.
300
Dziś śmierć złowroga jest blisko, już jej nie mogę oddalić
Ani uniknąć. […]
A teraz dosięgła mnie MojraMojraMojra.
Jednak nie padnę bez walki, w śmierć nie odejdę bez sławy,
305
Dzieła wielkiego dokonam, zostanę w pamięci potomnych'.
Tak powiedział i zaraz wydobył miecz wyostrzony,
Który u boku mu zwisał, błyszczący, ciężki, ogromny.
Skupił się w sobie i runął jak orzeł o locie podniebnym,
Gdy na równinę znienacka, drapieżny, z chmur mrocznych opada,
310
By płochliwego zająca lub jagnię porwał bezsilne –
Hektor tak samo w przód runął, wstrząsając miecz wyostrzony.
Skoczył zarazem Achilles, a gniew przepełniał mu serce
Nieposkromiony i dziki. Pierś swoją tarczą osłonił
[…]
I tak jak gwiazda wśród innych gwiazd, gdy noc letnia zapada,
Gwiazda wieczorna, co wschodzi najpiękniej na ciemnych niebiosach –
Tak połyskiwał grot włóczni, którą potrząsał Achilles
320
W prawej swej dłoni, i szukał – by zgubić boskiego Hektora –
Miejsca, gdzie ostrze wbić w ciało urocze mógłby najłatwiej.
Ale ten cały okryty był lśniącą zbroją spiżową
Piękną, zdobytą po walce z PatroklemPatrolkesPatroklem, którego pokonał.
Tylko, gdzie dwa obojczyki od ramion łączą się z szyją,
325
Gardło widniało, przez które uchodzi dusza najszybciej.
Tam, gdy nacierał nań Hektor, wbił ostrze boski Achilles.
Szyję młodzieńczą wskroś przebił grot jego włóczni głęboko,
Krtani mu jednak nie przeciął jesion w spiż ciężki okuty
I odpowiedzieć mógł jeszcze, na jego słowa, tamtemu.
330
Nad powalonym w proch zaczął chełpić się boski Achilles:
'Pewnie myślałeś, Hektorze, zdzierając zbroje z Patrokla,
Że ocalejesz, i o mnie nie dbałeś, że byłem daleki.
Głupcze! Choć z dala, tam przecie był ktoś potężniejszy od niego,
Przy wydrążonychwydrążonywydrążonych okrętach – tam jeszcze ja pozostałem,
335
Com ci rozwiązał kolana. Sępy i psy cię rozszarpią
Ku twojej hańbie, a jego spalą na stosie Achaje'.
Słabnąc już, odparł mu Hektor o hełmie wiejącym kitami:
'Na twą zaklinam cię duszę, kolana, i twoich rodziców –
Nie daj, by psy mnie szarpały pod okrętami Achajów,
340
Ale przyjm okup tak wielki, jak pragniesz, ze spiżuspiżowyspiżu i złota;
Chętnie ci zwiozą te dary mój ojciec i matka czcigodna.
Niechaj powróci me ciało do domu i niech je Trojanie
Oraz Trojanki na stosie złożą i spalą po śmierci'.
Spojrzał na niego złym okiem i rzekł szybkonogi Achilles:
345
'Psie, ty mi moich rodziców ani mych kolan nie tykaj!
Dusza wzburzona i gniewna mnie skłania, aby w kawały
Ciebie porąbać i żywcem żreć za to, coś mi uczynił!
Już nikt z żyjących od głowy twej głodnych psów nie odpędzi,
Choćby mi dziesięć tu razy lub jeszcze dwadzieścia zwiększono
350
Okup za ciebie, cenniejsze obiecywano wciąż dary,
Choćby cię nawet samego na złoto przeważyć rozkazał
Pryjam, potomek DardanaDardanowieDardana! Przenigdy cię matkamatkamatka czcigodna
Już nie opłacze na marachmarymarach, ta, która ciebie zrodziła,
Ale psy głodne i sępy do szczętu ciebie rozszarpią!'.
355
Rzekł, umierając już, Hektor o hełmie wiejącym kitami:
'Dziś cię przejrzałem, pojąłem, że to wysiłek daremny
Ciebie nakłonić. Żelazne masz bowiem serce w swej piersi,
Ale się strzeż, aby za nie gniew bogów cię nie dosięgnął […]'.
Już do martwego Hektora powiedział boski Achilles:
365
'Zdychaj! A ja swój los przyjmę wtedy, gdy Dzeus postanowi
I nieśmiertelni bogowie kres mego życia wyznaczą'.
Tak powiedział i z trupa wyszarpnął włócznię spiżową,
Rzucił ją na bok i z ramion martwych zdejmować mu zaczął
Zbroję skrwawioną. A inni kręgiem stanęli Achaje
370
I podziwiali wyniosłą postać i piękność wspaniałą
Ciała Hektora. A każdy, kto podszedł, zwłoki kaleczył
I tak odzywał się, patrząc i ten, i ów na sąsiada:
'Biada mu! Jakże jest miękki ze wszystkich stron dotykany
Hektor, nie taki, jak wtedy, gdy palił nasze okręty!'.
375
Każdy tak mówił, kto podszedł, i ciało włócznią kaleczył.
Kiedy ten zbroję zdarł boski i szybkonogi Achilles,
Pośród Achajów stanąwszy, te wyrzekł słowa skrzydlate:
'O przyjaciele, wodzowie i władcy mężnych ArgiwówArgiwowieArgiwów!
Oto sprawili bogowie, żem tego męża pokonał,
380
Który nam więcej klęsk zadał niż wszyscy razem Trojanie'.

CART1 Źródło: Homer, Iliada, tłum. Kazimiera Jeżewska, Wrocław 1986, s. 513–518.