Karta pracy podsumowująca opanowanie treści zajęć realizowanych zgodnie z metodologią STEM w oparciu o zasoby Zintegrowanej Platformy Edukacyjnej, opracowana w ramach rządowego programu wspierania organów prowadzących szkoły i placówki w rozwijaniu umiejętności cyfrowych dzieci i młodzieży na lata 2025‑2029 – „Cyfrowy Uczeń” (Dz.U.2025.1254)

Imię i nazwisko autora:

Izabela Okrzesik‑Frąckowiak

bg‑azure

Karta pracy

Wprowadzenie do karty pracy

Efekt Dopplera to zjawisko zmiany częstotliwości fal odbieranych przez obserwatora, gdy źródło fali porusza się względem niego. W tej karcie pracy poznasz teorie stojące za tym efektem, przeanalizujesz przykłady jego występowania, wykonasz obliczenia i zaprojektujesz eksperyment  w pracowni STEM. Do części zadań wykorzystasz zasoby e‑materiałów ZPE. Ćwiczenia lub polecenia

R7wzoX7nFTyCC1
Ćwiczenie 1
Wskaż właściwe dokończenie zdania.
Jeśli źródło fal oddala się od nas, to częstotliwość fal odbieranych przez nas jest: Możliwe odpowiedzi: 1. wyższa niż częstotliwość fal wysyłanych z źródła, 2. taka sama jak częstotliwość fal wysyłanych z źródła, 3. taka sama, jak w przypadku, gdyby to źródło się zbliżało do nas, 4. niższa niż częstotliwość fal wysyłanych z źródła
RM0XA9fzKDdYt1
Ćwiczenie 2
Gdy źródło fal zbliża się do obserwatora, odbiera on fale o 1. tej samej, 2. zwiększonej, 3. zmniejszonej długości fali.

W momencie, gdy źródło fal mija obserwatora, odbiera on falę o 1. tej samej, 2. zwiększonej, 3. zmniejszonej częstotliwości jak częstotliwość wysyłana przez nieruchome źródło.
Raev51wmSHcVW
Ćwiczenie 2
Wskaż poprawne fragmenty tekstu: Jeśli f jest częstotliwością wysyłaną przez nieruchome źródło, to
a) gdy źródło fal zbliża się do obserwatora, odbiera on fale o długości fali f indeks dolny, jeden, koniec indeksu dolnego =/> f. b) gdy źródło fal mija obserwatora, odbiera on falę o częstotliwości fali f indeks dolny, jeden, koniec indeksu dolnego =/< f.
2
Ćwiczenie 3
RkWReJX1tA8W7
Kiedy źródło dźwięku zbliżało się do obserwatora, zarejestrował on częstotliwość f1 = 600 Hz, a kiedy oddalało się od niego, zarejestrował mniejszą częstotliwość f2= 300 Hz. Ile wynosiła prędkość źródła v ? Przyjmij prędkość dźwięku równą V=330 początek ułamka, m, mianownik, s, koniec ułamka. v= Tu uzupełnij początek ułamka, m, mianownik, s, koniec ułamka
R1ci3vgzBoJ382
Ćwiczenie 4
Zaznacz zdania fałszywe: Możliwe odpowiedzi: 1. Jeśli źródło dźwięku porusza się po odcinku łączącym dwóch obserwatorów, to każdy z nich będzie odbierał inną częstotliwość dźwięku., 2. Na dźwięki o niższej częstotliwości efekt Dopplera ma większy wpływ., 3. Jeśli dwie osoby słyszą tę samą częstotliwość fali wychodzącej ze źródła, to źródło pozostaje w spoczynku.
2
Ćwiczenie 5
Rscjg2vUndyHp
Oblicz, jaką częstotliwość fali zmierzy obserwator stojący w odległości 50 metrów od źródła dźwięku o częstotliwości 700 Hz, jeśli jego odległość od kierunku ruchu tego źródła to 25 metrów. Źródło porusza się z prędkością 42,5 m/s. Prędkość dźwięku w powietrzu wynosi 340 m/s. Wynik zaokrąglij do pełnych Hz. f fi ≅ Tu uzupełnij Hz
R1FreWOO8xObj1
Ćwiczenie 6
Wybierz właściwe dokończenie zdania.
Efekt Dopplera nie zmienia: Możliwe odpowiedzi: 1. częstotliwości fali, 2. okresu fali, 3. prędkości fali
2
Ćwiczenie 7
R1I4xxR3nBNUE
Różnica pomiędzy mierzoną przez obserwatora długością fali dźwiękowej na prostej wzdłuż której porusza się źródło fal a długością fal emitowanych ze źródła wynosi 4 cm. Oblicz prędkość z jaką poruszało się źródło, jeśli wytwarzało ono falę o długości 2,6 m. Prędkość dźwięku wynosi 340 początek ułamka, m, mianownik, s, koniec ułamka. v ≅ Tu uzupełnij początek ułamka, m, mianownik, s, koniec ułamka
R1Fg6tfP2JAp11
Ćwiczenie 8
Wybierz właściwą odpowiedź.
Jednym z powodów, przez które widma promieniowania pierwiastków nie składają się z cienkich linii jest: Możliwe odpowiedzi: 1. efekt Dopplera związany z nieustannym ruchem cząsteczek, 2. brak możliwości wytworzenia wystarczająco czystej próbki, 3. promieniowanie kosmiczne zakłócające pomiary, 4. brak wystarczająco dokładnej aparatury
R1ddkzCqEF0zv1
Ćwiczenie 9
Oceń prawdziwość zdań. Podczas pomiaru prędkości samochodu policjanci mierzą dwa razy większą prędkość, niż wynosi ona w rzeczywistości. PRAWDA \ FAŁSZ
Im większy jest kąt pomiędzy kierunkiem poruszania się źródła fali a odcinkiem łączącym źródło z obserwatorem, tym efekt Dopplera jest słabszy. PRAWDA \ FAŁSZ
2
Ćwiczenie 10
RmWTlvngRiibW
Obok Franka czekającego na przejściu na zielone światło przejechała karetka na sygnale. Oblicz, z jaką prędkością ona poruszała się, jeśli gdy jechała w stronę Franka słyszał on dźwięk o częstotliwości 11000 Hz, a gdy go minęła słyszał dźwięk o częstotliwości 13000 Hz? Prędkość dźwięku wynosi 340 początek ułamka, m, mianownik, s, koniec ułamka. v= Tu uzupełnij początek ułamka, m, mianownik, s, koniec ułamka
2
Ćwiczenie 11
Rq4X84LdgpDve
Oblicz częstotliwość dźwięku wytwarzanego przez silnik startującego, oddalającego się samolotu pasażerskiego, jeśli obserwator na lotnisku słyszy dźwięk o częstotliwości 2000 Hz. Samolot porusza się z prędkością 300 początek ułamka, km, mianownik, h, koniec ułamka. Prędkość dźwięku wynosi 340 początek ułamka, m, mianownik, s, koniec ułamka. Wynik zaokrąglij do pełnych Hz. Odpowiedź: Tu uzupełnij Hz
RIPF23LuuyMTk1
Ćwiczenie 12
Wskaż zdanie fałszywe. Możliwe odpowiedzi: 1. Komar zbliżający się do ucha człowieka wydaje wyższy dźwięk niż komar od niego się oddalający., 2. Jeśli źródło światła się do nas zbliża, długość fali jego światła ulegnie wydłużeniu., 3. Efekt Dopplera wykorzystuje się m. in. przy pomiarze prędkości.
R1ESsS1mKuGqt1
Ćwiczenie 13
Odpowiedz na pytania lub uzupełnij tekst. 1. ... dźwiękowy – efekt dźwiękowy polegający na skumulowaniu się fal dźwiękowych wytwarzanych za obiektem poruszającym się z prędkością większą od prędkości dźwięku, 2. Prędkość ... – rzut wektora prędkości na prostą o kierunku źródło‑obserwator, 3. Efekt Dopplera wykorzystuje się do określenia ... ruchu pojazdów., 4. Mechaniczna lub elektromagnetyczna, 5. Ruchy ... cząsteczek gazu, przyczyna poszerzenia linii widmowych
2
Ćwiczenie 14
R1V38LzajTbsF
Oblicz, jaką częstotliwość syreny pociągu usłyszy pasażer stojący na peronie, jeśli zbliża się do niego pociąg z prędkością 35 początek ułamka, m, mianownik, s, koniec ułamka. Przyjmij, że syrena stojącego pociągu wydaje dźwięk o częstotliwości 3800 Hz, natomiast prędkość dźwięku wynosi 340 początek ułamka, m, mianownik, s, koniec ułamka. Wynik zaokrąglij do pełnych Hz. Odpowiedź: Tu uzupełnij Hz
2
Ćwiczenie 15
R1AkddhR9qbt7
Obok mikrofonu przejechał samochód. Zbliżając się do niego jechał z prędkością 30 początek ułamka, km, mianownik, h, koniec ułamka, jednak w momencie mija go przyspieszył i zaczął oddalać się z prędkością 45 początek ułamka, km, mianownik, h, koniec ułamka. Oblicz stosunek częstotliwości, jaką zanotował mikrofon w trakcie zbliżania się samochodu do częstotliwości zanotowanej w trakcie oddalania się. Przyjmij, że samochód wytwarza dźwięk o częstotliwości 3000 Hz. Prędkość dźwięku w powietrzu to 340 początek ułamka, m, mianownik, s, koniec ułamka. Wynik podaj z dokładnością do trzech cyfr znaczących. Odpowiedź: Tu uzupełnij
R1AFm1Q7qeH2F1
Ćwiczenie 16
Wskaż poprawny element tekstu. Aby określić radialną / orbitalną prędkość gwiazdy względem Ziemi należy najpierw w laboratorium zbadać widmo emisyjne / absorpcyjne / ciągłe pierwiastka, którego spodziewamy się w składzie chemicznym gwiazdy. Następnie należy zbadać widmo emisyjne / absorpcyjne / ciągłe gwiazdy i zmierzyć różnicę w długości fali światła. Na koniec, przy pomocy prawa Keplera / Dopplera / Hubble’a, należy wyliczyć prędkość, z jaką porusza się gwiazda.

Podsumowanie

W  karcie pracy powiązałeś teorię z praktyką, korzystając z fragmentów e‑materiałów ZPE oraz danych eksperymentalnych. Poznałeś zasady bilansu cieplnego, przećwiczyłeś interpretację wykresów i obliczenia, a następnie samodzielnie wyznaczyłeś ciepło właściwe wybranej substancji. Zebrane odpowiedzi posłużą do omówienia wyników na forum klasy oraz do refleksji nad tym, jak można udoskonalić metodę pomiarową. Jeśli któryś etap sprawił trudność — zaznacz to, aby wrócić do niego podczas podsumowania lekcji.