Wydrukuj Pobierz materiał do PDF Pobierz materiał do EPUB Pobierz materiał do MOBI Zaloguj się, aby skopiować i edytować materiał Zaloguj się, aby udostępnić materiał Zaloguj się, aby dodać całą stronę do teczki
R1H0cwE0ATl88
Zdjęcie na którym w sali zebrani są mężczyźni. Rozmawiają ze sobą. Wśród nich są osoby ubrane w mundury wojskowe.

Emigracja Polaków w XIX wieku

Polscy imigranci w Belgii
Źródło: a. nn., licencja: CC BY 3.0.
RaZu72StRKbRp
Oś czasu - emigracja Polaków w XIX wieku,
1831 Wielka Emigracja z ziem polskich do Europy
1831 utworzenie Komitetu Narodowego Polskiego
1832 powstanie Towarzystwa Demokratycznego Polskiego
1833 założenie Hotelu Lambert
1854 pierwsza polska osada w Stanach Zjednoczonych.
Oś czasu - emigracja Polaków w XIX wieku,

Wprowadzenie

Po upadku powstania listopadowego władze rosyjskie rozpoczęły represjerepresje. W tej sytuacji kilka tysięcy jego uczestników musiało udać się na emigrację. Falę wyjazdów wywołanych przyczynami politycznymi nazwano Wielką Emigracją. Większość emigrantów polskich ciągnęła do Francji, uważanej za ośrodek ruchów rewolucyjnych w Europie. W Paryżu schronienie znaleźli m.in Fryderyk Chopin [czyt.: szopen], Adam Mickiewicz czy Juliusz Słowacki.

Stronnictwa polityczne Wielkiej Emigracji

W 1831 r. w Paryżu został utworzony Komitet Narodowy Polski z Joachimem LelewelemJoachim LelewelJoachimem Lelewelem na czele. Komitet głosił program narodowy i republikański. Jako cel przyjął sobie walkę o niepodległość, która miała być prowadzona w oparciu o patriotyczną część szlachty. Spory o kwestie takie jak łączenie walki niepodległościowej z rewolucją społeczną czy uwłaszczeniemuwłaszczenieuwłaszczeniem chłopów doprowadziły do rozłamu w ugrupowaniu. W marcu 1832 r. powstało Towarzystwo Demokratyczne PolskieWiktorem HeltmanemWiktor HeltmanWiktorem Heltmanem na czele. Przyszła Polska miała być demokratyczną republiką z nowatorskim programem społecznym. Jego przywódcy deklarowali walkę o wolność siłami własnymi narodu polskiego, w tym mas chłopskich. Aby je pozyskać, planowali likwidację pańszczyzny i przeprowadzenie uwłaszczenia. Chcieli odrodzenia Polski w granicach przedrozbiorowych. Emigracja miała także swój odłam konserwatywny, którego przywódcą został książę Adam Jerzy CzartoryskiAdam Jerzy Czartoryski Adam Jerzy Czartoryski. Stronnictwo jego zwolenników przybrało nazwę Hotel Lambert, wywodzącą się od nazwy paryskiej siedziby księcia. Obóz dążył do odbudowy niepodległej Polski, z uwzględnieniem istniejącego stanu stosunków społecznych, w którym szlachta odgrywać będzie dalej decydującą rolę. Zwolennicy ugrupowania głosili hasła monarchii konstytucyjnej i widzieli w osobie Czartoryskiego przyszłego króla. Obóz oferował pomoc finansową dla polskiej emigracji. Roztaczał opiekę nad szkolnictwem polskim, działalnością kulturalną i naukową środowisk polskich.

Polacy opuszczali kraj w różnych okresach historycznych i z różnych powodów: ekonomicznych, politycznych, edukacyjnych.

Joachim Lelewel
uwłaszczenie
Wiktor Heltman
Adam Jerzy Czartoryski 
represje
Ćwiczenie 1
Rjl22flnGNgB11
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Jak widać z tabeli, niektórzy wyjechali głównie dlatego, że tam, gdzie żyją, było bardzo źle. Sądzili, że gdziekolwiek indziej będzie im lepiej. Są jednak i tacy, którym powodziło się nie najgorzej, a jednak chcieli jeszcze bardziej poprawić swoją sytuację i wykorzystali do tego różne sposoby, w tym także emigracjęemigracja emigrację. Mowa jest więc o czynnikach wypychających (negatywnych) i przyciągających (pozytywnych).
Możesz też myśleć tak: wyjechałbym/wyjechałabym z kraju, w którym są… (czynniki wypychające) albo: wyjechałbym/wyjechałabym do kraju, w którym są… (czynniki przyciągające).

emigracja 
Ćwiczenie 2
R1Qs0otO5dznb1
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
j0000008NJB6v32_0000000O

Kierunki i statystyki emigracji

RJkadYeucRtJa1
Emigracja z ziem polskich w XIX wieku (do 1914 roku)
Źródło: Krystian Chariza i zespół, licencja: CC BY 3.0.

Mapa Emigracja z ziem polskich w XIX wieku (do 1914 roku)
Na mapie zaznaczone jest:

- kierunki migracji „za chlebem”;

- kierunki sezonowej migracji zarobkowej;

- miasta skupiające emigrantów polskich;

- główne skupiska emigrantów polskich.

Kierunki migracji „za chlebem”:

- Kanada: 45 tysięcy emigrantów;

- Stany Zjednoczonej Ameryki Północnej: 300 tysięcy emigrantów;

- Brazylia: 100 tysięcy emigrantów;

- Argentyna: 30 tysięcy emigrantów;

- Australia: 1,2 tysiące emigrantów;

- Rosja: 500 tysięcy emigrantów;

- Szwajcaria: 70 tysięcy emigrantów;

- Belgia: 750 tysięcy emigrantów;

- Francja: 6 tysięcy emigrantów.

Kierunki sezonowej migracji zarobkowej:

- Węgry: 2 tysiące emigrantów;

- Szwajcaria: 2 tysiące emigrantów;

- Francja: 10 tysięcy emigrantów;

- Niemcy: 500 tysięcy emigrantów;

- Dania: 10 tysięcy emigrantów;

- Szwecja: 1,8 tysięcy emigrantów.

Miasta skupiające emigrantów polskich:

- Europa: Petersburg, Ryga, Moskwa, Odessa;

- Ameryka Południowa: Rio de Janeiro, Sao Paulo;

- Ameryka Północna: Montreal, Massachusetts, Nowy York, Filadelfia, Buffalo, Pittsburgh, Cleveland, Detroit, Chicago, Toronto, Milwaukee.

Główne skupiska emigrantów polskich:

- Rosja: 38 tysięcy zesłanych;

- Węgry, Szwajcaria, Francja, Niemcy, Dania, Szwecja, Ameryka Północna.

W tabeli znajdują się kraje, do których szczególnie chętnie udawali się Polacy w XIX i na początku XX wieku oraz szacunkowe dane dotyczące liczby polskich emigrantów.

Kraje, do których udawali się Polacy w XIX i na początku XX wieku

Kraj

Liczba polskich imigrantów

Kanada

60 tys.

USA

2 mln

Brazylia

100 tys.

Niemcy

300 tys.

Francja

35 tys.

Dania

7 tys.

Belgia

3 tys.

Szwajcaria

5 tys.

Rosja

500 tys.

Ćwiczenie 3
RHEC9WWP9Womp1
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
R1PREZxItChrL
Ćwiczenie 3
Na podstawie opisu danych tabeli, wskaż cztery państwa do których wyemigrowała największa liczba Polaków. Możliwe odpowiedzi: 1. USA, 2. Rosja, 3. Brazylia, 4. Belgia, 5. Szwajcaria
Źródło: Learnetic SA, licencja: CC BY 4.0.

Jak zapewne zauważyliście, tabela i mapa podają w przypadku niektórych krajów różne dane liczbowe. To dlatego, że różni badacze różnie obliczają skalę migracjimigracjamigracji. W XIX wieku często nie prowadzono dokładnych statystyk dotyczących ludności. Poza tym, Polacy bywali zaliczani do grona obywateli państw zaborczych, bo nie było państwa polskiego.

migracja
Ćwiczenie 4
RtMhyQHmRC1Yk1
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 5
RgyRyim3OxoPU1
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 5

Na podstawie podpisów ilustracji, wypisz państwa do których emigrowali Polacy.

R14hV9Jkalocm
(Uzupełnij).
Źródło: Learnetic SA, licencja: CC BY 4.0.

Odpowiedź: USA, Niemcy, Rosja, Francja, Szwajcaria.

j0000008NJB6v32_0000003D

Jak im się żyło?

O losie imigrantów, głównie z Ameryki Północnej i Południowej, można dowiedzieć się z ich listów.

Ćwiczenie 6
RtfVNjcx57Y471
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Polecenie 1

Jakie wnioski na temat życia polskich emigrantów w Stanach Zjednoczonych można wyciągnąć z zamieszczonych tu zdjęć? Zapisz je w trzech zdaniach

R14hV9Jkalocm
(Uzupełnij).
Źródło: Learnetic SA, licencja: CC BY 4.0.
Polecenie 1

Na podstawie opisów powyższych zdjęć, napisz jaki był los dzieci polskich emigrantów.

R14hV9Jkalocm
(Uzupełnij).
Źródło: Learnetic SA, licencja: CC BY 4.0.

Odpowiedź: Dzieci zamiast uczęszczać do szkoły, pracowały.

j0000008NJB6v32_0000005D

Podsumowanie

Co wiem?

W XIX wieku wielu Polaków opuściło swoje strony rodzinne. Jednych zmusiły do tego władze zaborcze albo okoliczności (polityczne lub ekonomiczne), inni sami wybrali emigrację – zagłosowali nogami. Ogółem ziemie polskie opuściło około 10 milionów mieszkańców, z czego 3,6 miliona już nie wróciło. Osiedlali się nie tylko w Europie: we Francji czy w Niemczech, ale także za oceanem: w Brazylii, Kanadzie, a zwłaszcza w Stanach Zjednoczonych.

Co potrafię?

- wskazać kierunki emigracji Polaków;
- wymienić stronnictwa Wielkiej Emigracji.

Zapamiętaj!

Dziś także wielu Polaków decyduje się na wyjazd za granicę, by tam pracować i mieszkać. Rozważ, posługując się wskazówkami z tabeli, jakimi motywami się kierują oraz jakie mogą być konsekwencje decyzji o emigracji.

Dobre strony życia w Polsce

Złe strony życia w Polsce

Szanse związane z emigracją

Zagrożenia związane z emigracją

Jak pamiętasz, taki schemat analizy sytuacji nazywamy analizą SWOT.

Aplikacje dostępne w
Pobierz aplikację ZPE - Zintegrowana Platforma Edukacyjna na androida