Wróć do informacji o e-podręczniku Wydrukuj Zapisz jako PDF Udostępnij materiał
R1P1GlbqGQxOs1

Infinitivus futuri activi et passivi

Ważne daty

70 p.n.e.-19 p.n.e. – lata życia i twórczości Wergiliusza

65 p.n.e.-8 p.n.e. – lata życia i twórczości Horacego

1

Scenariusz lekcji dla nauczyciela.

R1K7QXKJk5XE41
Scenariusz zajęć do pobrania.
Źródło: online-skills, licencja: CC0.

I. W zakresie kompetencji językowych. Uczeń:

1. zna i rozpoznaje następujące formy morfologiczne z zakresu gramatyki języka łacińskiego:
I) formy bezokolicznika łacińskiego: infinitivus praesentis activi, infinitivus praesentis passivi, infinitivus perfecti activi, infinitivus perfecti passivi.

8. dokonuje następujących transformacji gramatycznych w zakresie morfologii:

17) potrafi korzystać ze słownika łacińsko‑polskiego przy sporządzaniu przekładu;

18) potrafi w przypadku wyrazów wieloznacznych wybrać znaczenie odpowiednie dla kontekstu/tematyki tłumaczonego tekstu;

Nauczysz się

rozpoznawać formy bezokolicznikaBezokolicznikbezokolicznikaczasu przyszłego;

konstruować tłumaczenia infinitivus futuri activi et passivi ,

tworzyć odpowiednie formy bezokolicznika na podstawie podanych form podstawowych;

konstruować zdania z bezokolicznikami czasu przyszłego;

wskazywać antyczne źródła konkretnych zjawisk naszej cywilizacji i kultury.

INFINITIVUS FUTURI ACTIVI i PASSIVI

Īnfīnītīvus futūrī āctīvī – bezokolicznik czasu przyszłego w stronie czynnej – składa się z imiesłowu (participium futūrī āctīvī) oraz bezokolicznika teraźniejszego czasownika „być”. Na przykład:

  1. amātūrus/ā/um esse

  2. vīsūrus/ā/um esse

  3. lēctūrus/ā/um esse

  4. audītūrus/ā/um esse

SupinumSupinumĪnfīnītīvus futūrī passīvī – bezokolicznik czasu przyszłego w stronie biernej – składa się z supinumSupinumsupinum odmienianego czasownika oraz słowa „īrī”, będącego nieużywanym bezokolicznikiem czasownika „eō” – „idę”. Na przykład:

  1. amātum īrī

  2. vīsum irī

  3. lectum īrī

  4. audītūm īrī

Wskazane formy bezokolicznika spotkamy niejednokrotnie użyte w ramach konstrukcji składniowych accūsātīvus cum īnfīnītīvō (ACI) oraz nōminātīvus cum īnfīnītīvō (NCI). Na przykład:

Magistrum litterās in tabulā scrīptūrum esse discipulī vident.

Uczniowie widzą, że nauczyciel napisze na tablicy litery.

Discipulus pictūrus esse audītur.

Słyszy się, że uczeń będzie malował.

Malus fīlius ā patre sevērō pūnītum īrī vidētur.

Wydaje się, że zły syn zostanie ukarany przez ojca.

O skarbie ukrytym na polu

Polecenie 1

Przetłumacz poniższy tekst z wykorzystaniem słownika. Zwróć uwagę na bezokoliczniki czasu przyszłego.

Dē thēsaurō in agrō latente (O skarbie ukrytym na polu)

Agricola senex mortem appropinquāre sentiēns fīliōs ad lectum suum convocāvit et „Vidētis - inquit - mē ā vōbīs iam discessūrum brevī esse: in agrō meō thēsaurus  dēfossus esse dīcitur ibique magnae dīvitiae esse dīcuntur; hās vōs repertūrī esse mihi vidēminī.” Fīliī statim ab eō petīvērunt, ut locum accūrātius indicāret. At pater animam iam efflāns: „Sī dīligenter fōderitis, - inquit - ipsī reperiētis.” Fīliī, cum patrī fūnus iūstum parāvissent, statim in agrō terram effōdērunt, sed nihil effodere poterant. Dēnique labōre tam fatīgātī erant, ut fodere dēsierint. Pater eōs fefellisse vidēbātur. Sed autumnō agrum vīdērunt ūberrimās frūgēs peperisse, terrā enim fossā atque herbīs inūtilibus līberāta erat. Pater igitur fīliōs nōn fefellerat, cum animōs eōrum ad assiduum labōrem incitāvisset: nam in assiduō labōre thēsaurus esse vērē dīcitur.

R1YGvD7t3Y8QN
Wykonaj zadanie zgodnie z poleceniem.

Na podstawie: O. Jurewicz, L. Winniczuk, J. Żuławska, Język łaciński. Podręcznik dla lektoratów szkół wyższych, Warszawa 2006, s. 147.

Tłumaczenie:m48c0e5ebe066b2da_0000000000006Tłumaczenie:

R13vZGTsrpiRh1
Ilustracja interaktywna przedstawia traktor oraz dwie osoby znajdujące się na polu. W tle widać las. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1.

ager

pole, online-skills, CC BY 3.0
m48c0e5ebe066b2da_0000000000006
R183R2GjwSZCG1
Ilustracja interaktywna przedstawia skrzynię wypełnioną złotymi monetami. W tle widoczne jest morze oraz strome zbocze skalne. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1.

thesaurus

skarb, online-skills, CC BY 3.0
R1LNoA1aqHDo51
Ilustracja interaktywna przedstawia mężczyznę w podeszłym wieku, który podpiera rękoma głowę. W tle widoczne są otwarte drzwi. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1.

senex

stary, online-skills, CC BY 3.0
Rff8CvCNm3gR21
Ilustracja interaktywna przedstawia suszące się na sznurku zioła. Zioła spięte są klamerkami. W tle znajduje się zielona ściana zbita z desek. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1.

herba

trawa, online-skills, CC BY 3.0
RJ6PC1XSVMsGJ1
Ilustracja interaktywna przedstawia kondukt pogrzebowy. Czterech grabarzy ciągnie wózek, na którym leży trumna. Dodatkowo na ilustracji umieszczono następujące informacje: 1.

funus

pogrzeb, online-skills, CC BY 3.0

Zadania

RuBYDYUxS80ke
Ćwiczenie 1
Wśród poniższych fragmentów przeczytanego tekstu wskaż ten, który zawiera bezokolicznik czasu przyszłego. Możliwe odpowiedzi: 1. In agrō meō thēsaurus dēfossus esse dīcitur. 2. Vidētis mē ā vōbīs iam discessūrum brevī esse. 3. Fīliī statim in agrō terram effōdērunt, sed nihil effodere poterant. 4. Pater eōs fefellisse vidēbātur.
R1dj8bjlrv0N6
Ćwiczenie 2
Spośród poniższych form wskaż formy bezokolicznika czasu przyszłego (īnfīnītīvus futūrī). Możliwe odpowiedzi: 1. egere, 2. lēgisse, 3. lectum īrī, 4. lectum esse, 5. lēctūrum esse
Rm335bJm5DPGf
Ćwiczenie 3
Uzupełnij fragment przeczytanego tekstu wykorzystując zaproponowane słowa:
locum, lectum, mortem, me. Agricola senex Tu uzupełnij appropinquāre sentiēns fīliōs ad Tu uzupełnij suum convocāvit et "Vidētis - inquit - Tu uzupełnij ā vōbīs iam discessūrum brevī esse: in agrō meō thēsaurus dēfossus esse dīcitur ibique magnae dīvitiae esse dīcuntur; hās vōs repertūrī esse mihi vidēminī." Fīliī statim ab eō petīvērunt, ut Tu uzupełnij accūrātius indicāret.
R1MidSft7e6Un
Ćwiczenie 4
Po przeczytaniu tekstu ułóż wydarzenia w nim opisane w kolejności chronologicznej. Elementy do uszeregowania: 1. Agricola fīliōs ad lectum suum convocāvit. 2. Autumnō fīliī agrum vīdērunt ūberrimās frūgēs peperisse. 3. Fīliī, cum patrī fūnus iūstum parāvissent, statim in agrō terram effōdērunt. 4. Dēnique fīliī labōre tam fatīgātī erant, ut fodere dēsierint.
RQYsG0KJ8Y9yW
Ćwiczenie 5
Wskaż nieprawidłowe zdania , związane z przeczytanym tekstem. Możliwe odpowiedzi: 1. Thēsaurus patris pecūnia erat. 2. Pater fīliōs suōs fefellit. 3. Fīliī ante mortem patris in agrō terram effōdērunt.
RKF1azgbxSl6C
Ćwiczenie 6
Połącz poniższe zdania z odpowiednimi tłumaczeniami. Magistrum litterās in tabulā scrīptūrum esse discipulī vident. Możliwe odpowiedzi: 1. Uczniowie widzą, że nauczyciel napisze na tablicy litery. 2. Słyszy się, że uczeń będzie malował. 3. Wydaje się, że zły syn zostanie ukarany przez ojca. Discipulus pictūrus esse audītur. Możliwe odpowiedzi: 1. Uczniowie widzą, że nauczyciel napisze na tablicy litery. 2. Słyszy się, że uczeń będzie malował. 3. Wydaje się, że zły syn zostanie ukarany przez ojca. Malus fīlius ā patre sevērō pūnītum īrī vidētur. Możliwe odpowiedzi: 1. Uczniowie widzą, że nauczyciel napisze na tablicy litery. 2. Słyszy się, że uczeń będzie malował. 3. Wydaje się, że zły syn zostanie ukarany przez ojca.
R1QCNZzQ9zlCC
Ćwiczenie 7
Prz tłumacz wyrazy: thēsaurus, senex, ager, herba.

Słowniki

Słownik pojęć

Bezokolicznik
Bezokolicznik

forma czasownika, która wyraża czynność lub stan w sposób abstrakcyjny, zazwyczaj bez określania czasu, rodzaju, liczby, osoby, trybu, strony i aspektu.

Imiesłów
Imiesłów

forma gramatyczna czasownika, używana w funkcjach przymiotnikowych lub przysłówkowych.

Przymiotnik
Przymiotnik

Odmienna część mowy określająca jakość rzeczownika lub relację do rzeczownika określanego; ulega deklinacji i stopniuje się.

Przysłówek
Przysłówek

Nieodmienna część mowy, odpowiadająca na pytania: jak? gdzie? kiedy?

Supinum
Supinum

w łacinie: rzeczownik odczasownikowy wyrażający zamiar, cel lub możliwość.

Słownik łacińsko‑polski

R6mVkkw3CEb211
Słownik łacińsko-polski.
Źródło: online skills, licencja: CC0.

Bibliografia

O. Jurewicz, L. Winniczuk, J. Żuławska, Język łaciński. Podręcznik dla lektoratów szkół wyższych, Warszawa 2006, s. 147

Jan Wikarjak, Gramatyka opisowa języka łacińskiego, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 2013.

Hubert Wolanin, Gramatyka opisowa klasycznej łaciny w ujęciu strukturalnym, Księgarnia Akademicka, Kraków 2012

Lidia Winniczuk, Ludzie, zwyczaje i obyczaje starożytnej Grecji i Rzymu, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2008.