Jak przebiega diagnoza?
Prowadzący tę część może rozpocząć od krótkiej dyskusji, podczas której zadaje pytanie rodzicom: jak według nich taka diagnoza wygląda? Takie ćwiczenie ma na celu zweryfikowanie aktualnej wiedzy uczestników oraz zwiększenie interakcji.
Następnie przechodzi do omówienia – od ogółu do szczegółu – jak przebiega proces diagnozy.
Materiał do omówienia przez prowadzącego
Etapy działań diagnostycznych:
Poziom 1 – nauczyciel we współpracy z rodzicami ustala zakres pomocy oraz dokonuje okresowej ocena efektywności działań.
Poziom 2 – jeśli poziom 1 tego wymaga – dodatkowo włączani są nauczyciele specjaliści: psycholog, pedagog, logopeda.
Poziom 3 – całościowa ocena efektywności działań zespołu. Na tym poziomie podejmowana jest decyzja, czy niezbędne jest skierowanie dziecka do PPP.
Prowadzący powinien podkreślić istotę współpracy pomiędzy nauczycielem, specjalistami ze szkoły oraz diagnostą z PPP i rodzicami. W tym miejscu należy omówić przebieg takiej diagnozy:
Pierwsza wizyta – wywiad z rodzicem. Jakich pytań należy się spodziewać? Zawarcie kontraktu diagnostycznego.
Badanie psychometryczne oraz obserwacja dziecka – czym jest i po co się je wykonuje?
Udzielanie informacji zwrotnych oraz dalsze oddziaływania postdiagnostyczne.
Na podstawie wszystkich zebranych informacji oraz diagnozy z PPP (Czarnocka, 2021).
W podsumowaniu prowadzący podkreśla, co zyskuje dziecko i rodzice dzięki diagnozie:
Wiedzę na temat aktualnego funkcjonowania dziecka – ustalenie aktualnych problemów/trudności,
Informacje na temat mocnych i słabych stron,
Plan interwencji, oddziaływań postdiagnostycznych.
Jak przygotować dziecko do diagnozy w poradni psychologiczno‑pedagogicznej?
W ostatniej części prowadzący wskazuje na to, jak przygotować dziecko do diagnozy
Porozmawiaj z dzieckiem o wizycie.
Wytłumacz, że celem wizyty jest pomoc w lepszym funkcjonowaniu.
Pokaż korzyści z wizyty w poradni – poznanie swoich mocnych stron, możliwość znalezienia sposobów na obecne trudności itp.
Opowiedz o swoich odczuciach. Podziel się wrażeniami z pierwszej wizyty.
Powiedz, że nie jest jedynym dzieckiem, które z takiej pomocy korzysta.
Opowiedz jakie pytania mogą się pojawić oraz co będzie najprawdopodobniej robić w czasie takiej wizyty.
Przed samą wizytą zadbaj, aby dziecko było wyspane i najedzone.
Rozmawiaj z dzieckiem o wizycie zawsze, kiedy tego potrzebuje.
Prowadzący może również wskazać, czego należy unikać w przygotowaniach do wizyty w poradni psychologiczno‑pedagogicznej:
Nie zatajaj celu wizyty.
Nie sugeruj dziecku, że „ma być grzeczne” – dziecko w czasie diagnozy powinno być sobą.
Nie mów: „Sprawdzimy, czy jesteś mądry/mądra”, „Pani sprawdzi, jak się zachowujesz”.
W czasie wizyty nie zmuszaj dziecka do mówienia, nie oceniaj ani nie porównuj.
Na sam koniec tej części prowadzący powinien również wskazać, jakie dokumenty należy zabrać ze sobą na pierwsze spotkanie do poradni.
Prawa rodzica oraz dziecka jako podmiotu diagnozy
Ostatnią część prowadzący powinien poświęcić omówieniu praw, jakie przysługują zarówno rodzicom/prawnym opiekunom, jak i dzieciom w ramach korzystania z usług diagnostycznych. Poniżej w ramce przedstawiono podstawowe prawa klienta (w tym niepełnoletniego). Szczegółowe informacje prowadzący odnajdzie między innymi w książce Krasowicz‑Kupis i in., 2019 „Diagnoza psychologiczna dla potrzeb edukacji”, str. 63‑64.
Prawo do dobrowolności. Klient decyduje bez przymusu i na podstawie pełnej informacji, czy chce skorzystać z usługi psychologicznej. Prowadzenie diagnozy psychologicznej bez świadomej zgody klienta jest bezprawne.
Prawo do ochrony prywatności. Poufna jest informacja o fakcie korzystania z pomocy psychologicznej przez konkretną osobę, wyniku diagnozy oraz wszelkie informacje, jakie psycholog zdobył na temat klienta.
Prawo do poznania wyników diagnozy. Klient uzyskuje zrozumiałą dla niego informację o wynikach diagnozy psychologicznej, a psycholog jest odpowiedzialny za wyjaśnienie wszelkich niejasności i wątpliwości. Informacje na temat wyników powinny być przekazywane w bezpośrednim kontakcie. Tylko klient ma prawo decydować, czy zapozna inne strony (np. placówkę oświatową) z wynikami diagnozy psychologicznej (Standardy diagnozy psychologicznej w edukacji, 2018, s. 4‑5).