Jak rozchodzi się dźwięk?
Scenariusz zajęć „Jak rozchodzi się dźwięk?”
Przyroda, II etap edukacyjny
Temat: „Jak rozchodzi się dźwięk?”
Treści kształcenia
Podstawa programowa: Punkt (8.9) [uczeń] bada rozchodzenie się dźwięków w powietrzu i ciałach stałych;
Cele zoperacjonalizowane
UCZEŃ | Rozumie termin - amplituda, ultradźwięk i infradźwięk |
Zna wielkości charakteryzujące dźwięki | |
Wie gdzie najlepiej rozchodzą się fale dźwiękowe | |
Zna cechy dźwięku | |
Zna rodzaje fal dźwiękowych |
Nabywane umiejętności
UCZEŃ | Bada rozchodzenie się dźwięków w powietrzu i ciałach stałych |
Wymienia cechy dźwięku | |
Potrafi wyjaśnić jak rozchodzi się dźwięk | |
Wyjaśnia gdzie i dlaczego najlepiej rozchodzą się fale dźwiękowe | |
Wymienia wielkości charakteryzujące dźwięk oraz rodzaje fal dźwiękowych - opisuje je. |
Kompetencje kluczowe
Kompetencje naukowe
Postawa badawcza
Porozumiewanie się w języku ojczystym
Umiejętność uczenia się
Etapy lekcji:
Wstęp:
Powitanie uczniów przez nauczyciela
Czynności organizacyjne
Przebieg zajęć:
Pogadanka – zapoznanie uczniów z tematem lekcji - Jak powstaje dźwięk?. Nauczyciel inicjuje rozmowę.
Rozpoczęcie rozmowy. Nauczyciel przypomina uczniom wiadomości z poprzedniej lekcji: dźwięk muzyczny, fala dźwiękowa, echo, barwa dźwięku. Nauczyciel zadaje pytanie: Czy możecie wymienić instrumenty, które poznaliście na poprzedniej lekcji? Uczniowie udzielają odpowiedzi (pogadanka).
Nauczyciel tłumaczy uczniom termin amplituda, ultradźwięk i infradźwięk. Informuje uczniów, że ultradźwięki są niesłyszalne dla człowieka, wykorzystuje się je do badania głębin morskich oraz w medycynie.
Infradźwięki od 1 Hz do 20 Hz
Ultradźwięki górna granica 10 GHz dolna 20 kHz
Amplituda
![](https://static.zpe.gov.pl/portal/f/res-minimized/RPI4lYvCI7c2x/1611772657/22CJa6nZIyDz89SMgDjuhE2yeENyRTzL.png)
http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Amplituda.png
Nauczyciel wykonuje na tablicy powyższy rysunek. Na podstawie rysunku tłumaczy uczniom termin amplituda.
Nauczyciel wyświetla film pokazujący w animowanej postaci jak rozchodzi się dźwięk po uderzeniu w kamerton, przypomina uczniom jak wygląda proces rozchodzenia się dźwięku.
Nauczyciel informuje, w jakich substancjach dźwięk rozchodzi się najszybciej. Zapisuje informacje na tablicy:
beton – 3800 m/s
woda – 1500 m/s
powietrze – 340 m/s
Uczniowie wyciągają wnioski. Wiedzą, że dźwięk rozchodzi się najszybciej w materiale twardszym. Nauczyciel tłumaczy zjawisko. Uczniowie zapisują notatki, korzystają przy tym z podręcznika i/lub encyklopedii.
Cechy dźwięku:
Natężenie dźwięku
Wysokość dźwięku
Barwa
Widmo dźwięku
Każda z cech jest szczegółowo omawiana przez nauczyciela. Uczniowie zapisują notatki.
Rodzaje fal dźwiękowych- fale mechaniczne - nie mogą rozchodzić się w próżni. Nauczyciel podaje przykłady:
0 dB - granica słyszalności
10 dB - szept
35 dB - cicha muzyka
45 dB - spokojna rozmowa
65 dB - odkurzacz
110 dB - hałas na ruchliwej ulicy
120 dB - poziom natężenia dźwięku w dyskotece, młota pneumatycznego
130 dB - granica bólu
160 dB - dźwięk generowany podczas eksplozji petardy
Nagrania - ptaki. Na koniec lekcji nauczyciel informuje uczniów, że za chwilę usłyszą zestaw nagrań odgłosów ptaków. Prosi, żeby każdy z uczniów przygotował kartkę, na której będzie zapisywał nazwy rozpoznanych odgłosów ptaków. Na koniec uczeń, który odgadnie najwięcej nazw ptaków, otrzyma nagrodę ustaloną przez nauczyciela.
Podsumowanie:
Powtórzenie wiadomości omawianych na lekcji.
Ocena zaangażowania uczniów, ich aktywności na lekcji.
Zadanie pracy domowej.
Uporządkowanie miejsca pracy.
Środki dydaktyczne
Podręcznik
Encyklopedia
Rzutnik
Ekran projekcyjny
Komputer
Metody nauczania
Pogawędka
Praca indywidualna
Rozmowa kierowana
Ćwiczenie
Formy pracy
Praca indywidualna
Praca z całą klasą
Praca domowa:
Wyjaśnij termin echosonda. Napisz, co to jest i jakie ma zastosowanie.
Zadanie dla chętnych
Stwórz krzyżówkę, w której hasłem będzie słowo: AKUSTYKA – wyjaśnij termin. Pamiętaj, że krzyżówka w całości ma dotyczyć tematu lekcji: Jak rozchodzi się dźwięk.
Lub
Napisz, jakie zwierzęta porozumiewają się za pomocą ultradźwięków. Wytłumacz, dlaczego tak się dzieje.
Lista załączników multimedialnych
Film animowany „Rozchodzenie się dźwięku”
Zestaw nagrań dźwiękowych „Ptaki”
![](https://static.zpe.gov.pl/portal/f/res-minimized/R1Pf7KpDcRqn3/1611743590/2H1vsXwp5sQUZSg2bFCDEIkto7iLKBST.png)