R1BWSCwgs08lF
Na kolorowej fotografii widać fasadę domu. Po prawej stronie znajdują się schodki prowadzące do starych drewnianych drzwi. Po lewej stronie okno z zielonymi, otwartymi okiennicami. Na parapecie okna niebieska, podłużna doniczka z kwiatami. Ścianę domu gęsto porasta zielony bluszcz.

Każdy dom jest inny

Źródło: Pixabay, domena publiczna.
Twoje cele
  • rozważysz, jaką rolę odgrywa dom w życiu człowieka;

  • poznasz słownictwo związane z domem i rodziną;

  • poznasz związki frazeologiczne związane z domem i rodziną.

Dom to miejsce, w którym czujemy się bezpiecznie i zawsze jesteśmy mile widziani. Powinien dawać poczucie stabilności i być azylemazylazylem w świecie, w którym nieustannie wszystko się zmienia. Nie zawsze nasz dom rodzinny jest jednak takim miejscem. Na szczęście każdy człowiek posiada także „drugi dom”. Niektórzy nazywają w ten sposób szkołę, inni zaś mieszkanie ukochanej babci, a jeszcze inni nadmorskie miasteczko, do którego przyjeżdżają w każde wakacje.

Zapoznaj się z filmem na temat domu i jego roli, a następnie odpowiedz na pytania.

R1N2o5FTqtbRW
Film przedstawia dziewczynę i chłopaka, którzy opowiadają o swoich domach: jak one wyglądają, jak spędzają w nich czas, jakie mają obowiązki, czego nie lubią oraz wypowiadają się na temat tego, jaką rolę powinien pełnić dom.
Polecenie 1

Ułóż swoją własną definicję domu.

R1JaBRKtT4MB2
(Uzupełnij).
Polecenie 2

Wymień wartości związane z domem, które są ważne dla bohaterek filmu „Rozmowy z dziećmi na temat domu i jego roli”?  Porównaj je z wartościami, które są ważne dla ciebie.

R1AYb0xQ0tQov
(Uzupełnij).
Polecenie 3

Jaka część domu według ciebie odgrywa największą rolę w zacieśnianiu więzi rodzinnych? Uzasadnij swoją odpowiedź.

R1DhO5ynDm1RK
(Uzupełnij).

O autorze

R1HBJSxAsttz3
Fotografia Hansa Christiana Andersena
Źródło: domena publiczna.

Hans Christian Andersen01Hans Christian Andersen był znakomitym pisarzem i wszechstronnie utalentowanym artystą. Oprócz literatury interesowały go sztuki plastyczne, muzyka i teatr. Rysował i wycinał z papieru postacie, scenki, pejzaże, rośliny. Wiele podróżował, odwiedzając europejskie muzea. Chętnie oglądał sztuki teatralne i opery. Napisał ponad 200 utworów niewielkich rozmiarów, gatunkowo nawiązujących do baśni, w których przedmiotom, roślinom i zwierzętom nadawał cechy ludzkie.

Hans Christian Andersen Baśnie
RxGP6ZAwvWxOU1
Fotografia ślimaka na liściu łopianu
Źródło: domena publiczna.

Zielony liść łopianu jest bezsprzecznie największym liściem, jaki znamy; gdy zasłonić nim brzuszek, jest tak duży jak mały fartuch; kiedy się go kładzie na głowę, służy w czasie deszczu za parasol – taki jest ogromny. Łopian nie rośnie nigdy sam, tam gdzie rośnie jeden, jest ich więcej; są wspaniałe, ale cała ta wspaniałość służy za pożywienie ślimakom. W dawnych czasach wytworni ludzie przyrządzali wielkie, białe ślimaki do jedzenia i spożywając je mówili: „Ach, jakie to smaczne!” Byli przekonani, że są one naprawdę smaczne, dlatego że żywią się liśćmi łopianu. Siano więc specjalnie łopiany, by hodować na nich ślimaki. [...]

Stare, białe ślimaki były najwytworniejsze na świecie, wiedziały o tym, las istniał dla nich i dwór był po to, aby je ugotowano i położono na srebrny półmisek.

Żyły więc sobie samotnie i szczęśliwie, a ponieważ nie miały same dzieci, wzięły sobie pospolitego, małego ślimaka na wychowanie i dbały o niego jak o własne dziecko. Ale malec nie chciał wcale rosnąć, bo to był tylko zwyczajny ślimak; starym, a szczególnie matce ślimaczycy, wydawało się, że trochę rośnie, i prosiła ojca, aby o ile tego nie widzi, dotknął skorupy ślimaka: ojciec uczynił to i uznał, że matka miała rację.

Pewnego dnia padał ulewny deszcz.

– Posłuchaj no, jak tam bębni na liściach łopianu: rum, rum, rum!

– powiedział ojciec‑ślimak.

– Przecieka tu – zauważyła matka – krople wody spływają po łodydze. Zobaczysz, będzie tu zupełnie mokro. Cieszę się tylko, że mamy nasze wygodne domki i że malec ma także swój dom. Naprawdę zrobiono dla nas więcej niż dla innych stworzeń, widać, że jesteśmy dobrze urodzone. Przychodzimy na świat z gotowym domkiem, a las łopianu zasiano specjalnie dla nas; chciałabym tylko wiedzieć, jak daleko się rozciąga i co jest poza nim.

– Poza nim nie ma już nic – powiedział ślimak‑papa – nigdzie nie może być lepiej niż u nas, nie życzę sobie niczego więcej. 

– Tak – powiedziała matka – ale chciałabym się dostać do dworu, aby mnie ugotowano i położono na srebrnym półmisku tak, jak uczyniono to ze wszystkimi naszymi przodkami; możesz mi wierzyć, że to jest coś zupełnie nadzwyczajnego! 

– Dwór runął już może – powiedział ojciec‑ślimak – albo może las łopianów rozrósł się tak, że ludzie nie mogą stamtąd wyjść. Nie ma do czego się śpieszyć. Ale ty gonisz zawsze tak strasznie i malec zaczyna iść w twoje ślady. Czyż nie wpełza w trzy dni na szczyt łodygi? W głowie mi się kręci, kiedy na to patrzę. 

– Nie gniewaj się na niego – powiedziała ślimaczyca. – Pełza rozważnie doczekamy się z niego pociechy, a my, starzy, nie mamy przecież nikogo poza nim, dla kogo warto byłoby żyć. Ale czy ty pomyślałeś już o tym, skąd weźmiemy dla niego żonę? Czy nie przypuszczasz, że tam daleko w łopianowym lesie powinny być jeszcze jakieś istoty do nas podobne?

– Myślę, że czarnych ślimaków jest tam na pewno dosyć – powiedział ojciec – czarnych ślimaków bez domków, ale one są takie pospolitepospolitypospolite, a wyobrażają sobie, że są Bóg wie czym. Jednak możemy zlecić tę sprawę mrówkom, które kręcą się wszędzie, jakby miały coś do roboty, i na pewno znajdą kogoś odpowiedniego dla naszego małego ślimaczka.

– Miałybyśmy najpiękniejszą kandydatkę – powiedziały mrówki – ale obawiamy się, że nic z tego nie będzie, bo ona jest królową.

– To nic nie szkodzi – odrzekł stary. – Czy ma dom?

– Ma pałac – powiedziały mrówki – najwspanialszy mrówczy pałac o siedmiuset korytarzach.

– Dziękuję – odparła ślimaczyca. – Nasz syn nie będzie mieszkał w mrowisku. Jeżeli nie wiecie o niczym lepszym, to zwrócę się do komarów, które fruwają w słońcu i deszczu i zbadały las łopianów od góry i od dołu.

– Mamy dla niego żonę – powiedziały komary – o sto ludzkich kroków stąd siedzi na agrestowym krzaku mała ślimacza panienka z domkiem, jest zupełnie samotna i właśnie w wieku odpowiednim do zamążpójścia. Tylko o sto ludzkich kroków stąd. 

– Ona powinna przyjść do niego – powiedzieli starzy – on ma łopianowy las, a ona tylko jeden krzak. 

Przyprowadzili więc ślimaczą panienkę. Osiem dni trwało, zanim przyszła, ale po tym właśnie można było poznać, że jest osobą dobrze urodzoną. A potem wyprawili wesele. Sześć świętojańskich robaczków świeciło najjaśniej, jak tylko można; wszystko odbyło się bardzo spokojnie, bo stare ślimaki nie znosiły zabaw i pijatyki; ale ślimaczyca wygłosiła piękną mowę, ojciec wcale nie mógł przemówić, taki był wzruszony; a potem oddał synowi w spadku cały łopianowy las i powiedział, co zwykle mówił, że to jest najlepsze ze wszystkiego na świecie i że jeśli młodzi będą dobrze gospodarowaćgospodarowaćgospodarować, uczciwie żyć i rozmnażać się – to i oni, i ich dzieci dostaną się pewnego dnia do dworu, gdzie ich ugotują i położą na srebrnym półmisku.

Po wygłoszeniu tej mowy starzy wpełzli do swoich domków i nigdy już więcej z nich nie wyszli; zasnęli. Młoda ślimacza para panowała teraz w lesie i miała liczne potomstwo, ale nie ugotowano ich i nie dostali się na srebrny półmisek. Ślimaki doszły więc do wniosku, że dwór musiał się rozpaść, a wszyscy ludzie na świecie wymarli, a ponieważ nikt im się nie sprzeciwiał, uznali to za prawdę; deszcz bębnił po liściach łopianu jak muzyka na ich cześć, słońce świeciło, aby zabarwić dla nich łopianowy las; czuli się bardzo szczęśliwi, podobnie jak cała szczęśliwa rodzina, bo rzeczywiście byli szczęśliwi.

unikatowy_nr_id_wpisu_01 Źródło: Hans Christian Andersen, Baśnie, Poznań 2005.
01
Ćwiczenie 1

Wypisz z baśni Andersena trzy cytaty dotyczące zastosowania liści łopianu oraz podaj czasowniki, które nazywają określone w nich czynności.

RVUBJyvk6yEWg
Łopian
Źródło: Pixabay, domena publiczna.
R1QB3vmj1ie62
(Uzupełnij). (Uzupełnij). (Uzupełnij). (Uzupełnij). (Uzupełnij). (Uzupełnij). (Uzupełnij). (Uzupełnij). (Uzupełnij). (Uzupełnij). (Uzupełnij). (Uzupełnij).
Źródło: Learnetic SA, licencja: CC BY 4.0.
Polecenie 4

Zastanów się, w jaki inny sposób można wykorzystać liść łopianu. Wpisz własne propozycje.

RH767kTyVheps
Ćwiczenie 2

Zastanów się i odpowiedz, przed czym jeszcze mógłby chronić ślimaki łopianowy las.

R1vrD70O9kgiG
(Uzupełnij).
R1Br2iOlMlr5d
Ćwiczenie 3
Ułóż wydarzenia w kolejności chronologicznej. Elementy do uszeregowania: 1. Rozmowa ślimaka i ślimaczycy na temat przyszłości syna., 2. Ślimacza panienka, mieszkająca na krzaku agrestu, kandydatką na żonę dla młodego ślimaka., 3. Marzenia ślimaczycy o trafieniu do dworu, ugotowaniu i położeniu na srebrnym półmisku., 4. Ślimacze wesele., 5. Królowa mrówek kandydatką na żonę dla młodego ślimaka.
Źródło: Learnetic SA, licencja: CC BY 4.0.
Ćwiczenie 4

Określ, dlaczego ślimak i ślimaczyca czują się wyróżnieni spośród innych stworzeń.

RGHJXA87k4TdE
(Uzupełnij).
RAP96EEi8Lr2C
Ćwiczenie 5
Pogrupuj bohaterów do właściwych kategorii. Bohaterowie pierwszoplanowi Możliwe odpowiedzi: 1. mrówki, 2. mama ślimaczyca, 3. robaczki świętojańskie, 4. ślimacza panienka, 5. syn ślimak, 6. komary, 7. ojciec ślimak Bohaterowie drugoplanowi Możliwe odpowiedzi: 1. mrówki, 2. mama ślimaczyca, 3. robaczki świętojańskie, 4. ślimacza panienka, 5. syn ślimak, 6. komary, 7. ojciec ślimak
Źródło: Learnetic SA, licencja: CC BY 4.0.
R10QHL2goiCez
Ćwiczenie 6
Podane fragmenty Szczęśliwej rodziny połącz z odpowiednim nagłówkiem. Posiadanie własnego domu. Możliwe odpowiedzi: 1.
Źródło: Learnetic SA, licencja: CC BY 4.0.
R1ewyAXZJRN90
Ćwiczenie 7
Przyprowadzili więc ślimaczą panienkę. Osiem dni trwało, zanim przyszła, ale po tym właśnie można było poznać, że jest osobą dobrze urodzoną. A potem wyprawili wesele. Sześć świętojańskich robaczków świeciło najjaśniej, jak tylko można; wszystko odbyło się bardzo spokojnie, bo stare ślimaki nie znosiły zabaw i pijatyki; ale ślimaczyca wygłosiła piękną mowę, ojciec wcale nie mógł przemówić, taki był wzruszony; a potem oddał synowi w spadku cały łopianowy las i powiedział, co zwykle mówił, że to jest najlepsze ze wszystkiego na świecie i że jeśli młodzi będą dobrze gospodarować, uczciwie żyć i rozmnażać się – to i oni, i ich dzieci dostaną się pewnego dnia do dworu, gdzie ich ugotują i położą na srebrnym półmisku.
Źródło: Learnetic S.A., licencja: CC BY 4.0.
REB3zeIfYjxfu
Ćwiczenie 8
Dopasuj wyrażenia frazeologiczne do odpowiedniej definicji. 1. Czuć się jak u siebie w domu., 2. Ognisko domowe., 3. Dom otwarty., 4. Mieć cały dom na głowie. – Dom rodzinny jako miejsce, w którym doświadczamy ciepła, spokoju, poczucia bezpieczeństwa i bliskości ze strony członków najbliższej rodziny.

1. Czuć się jak u siebie w domu., 2. Ognisko domowe., 3. Dom otwarty., 4. Mieć cały dom na głowie. – Dom lub mieszkanie, w którym bywa wielu gości i często organizowane są spotkania towarzyskie.

1. Czuć się jak u siebie w domu., 2. Ognisko domowe., 3. Dom otwarty., 4. Mieć cały dom na głowie. – Ktoś czuje się swobodnie, swojsko i pewnie.

1. Czuć się jak u siebie w domu., 2. Ognisko domowe., 3. Dom otwarty., 4. Mieć cały dom na głowie. – Mieć dużo obowiązków domowych, zmartwień, spraw do załatwienia.
Źródło: Learnetic SA, licencja: CC BY 4.0.
Polecenie 5

Zastanów się, jaką rolę odgrywa dom w życiu młodego człowieka. Podyskutuj o tym w klasie.

RaVNC7pm9uAhr
(Uzupełnij).
R5hEcLk4wDvmr1
Ćwiczenie 9
Odpowiedz na pytania lub uzupełnij tekst. 1. Mama i tata., 2. Inaczej harmonia, brak konfliktów., 3. Tworzą ją wszyscy domownicy., 4. Inaczej generacja., 5. Wspólnota krwi., 6. Wzajemna opieka nad sobą., 7. Córka i syn., 8. Na niego dostarczane są listy., 9. Krewni, którzy byli przed nami., 10. Trzymamy w nim w wspólne zdjęcia., 11. Obowiązek rodziców wobec dzieci., 12. Obowiązek dzieci wobec rodziców., 13. Otrzymanie spadku.
Źródło: Learnetic S.A., licencja: CC BY 4.0.
Polecenie 6

Narysuj swój wymarzony dom. Wymyśl nietypowe miejsce jego położenia i kształt. Uruchom wyobraźnię!

R1dkW6LHUOTyb
Polecenie 6

Opisz swój wymarzony dom. Wymyśl nietypowe miejsce jego położenia, opisz wnętrze, kształt, sprzęty itp. Uruchom wyobraźnię!

R1ROKNwzxmzqd
(Uzupełnij).

Słownik

azyl
azyl

zaciszne schronienie, bezpieczne miejsce

gospodarować
gospodarować

zarządzać posiadanym majątkiem

pospolity
pospolity

jeden z wielu, zwyczajny

Notatki ucznia

R119BMXfWeR1q
(Uzupełnij).

Bibliografia

Andersen Ch., H., (2005), Baśnie, Poznań: Media Rodzina.

Bralczyk J., Drabik L. (red.), (2005), Słownik języka polskiego, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, wydanie elektroniczne [dostęp dn. 14.02.2023].