RranMSPehfsGi
Zdjęcie mikroskopowe przedstawia owalne formy o niejednolitym wypełnieniu w kolorze fioletowym. Są prześwity koloru białego. Widoczne są również skupiska podłużnych, poskręcanych ze sobą, fioletowych struktur, przypominające włókna.

Tkanki roślinne

Komórki merystemu wierzchołkowego korzenia u wyki bób (Vicia faba) z widocznymi dwiema fazami podziału mitotycznego – profazą i anafazą.
Źródło: Doc. RNDr. Josef Reischig, CSc., Wikimedia Commons, licencja: CC BY-SA 3.0.

Klasyfikacja tkanek roślinnych

Tkanki twórcze

Twoje cele

  • Zdefiniujesz pojęcie tkanki.

  • Sklasyfikujesz tkanki roślinne według wskazanego kryterium.

  • Określisz pochodzenie tkanek merystematycznych pierwotnych i wtórnych.

  • Scharakteryzujesz budowę stożka wzrostu pędu, stożka wzrostu korzenia i merystemu interkalarnego i jej związek ze wzrostem rośliny.

  • Opiszesz rodzaje merystemów wtórnych.

  • Podasz funkcje merystemów wtórnych w roślinie.

tkanka
plazmodesmy

TkankitkankaTkanki roślinne to zespoły komórek o wspólnym pochodzeniu, podobnej budowie lub różniących się między sobą, wyspecjalizowane w pełnieniu określonej funkcji. Protoplasty komórek wchodzących w skład tkanki roślinnej połączone są między sobą za pomocą plazmodesmplazmodesmyplazmodesm. 

Klasyfikacja tkanek roślinnych 

Tkanki roślinne można klasyfikować według różnych kryteriów. Najczęściej stosuje się klasyfikację ze względu na: zdolność do podziałów, budowę, pełnione funkcje oraz pochodzenie.

Ze względu na zdolność do podziałów komórkowych tkanki roślinne dzieli się na: tkanki twórcze i tkanki stałe. 

Tkanki twórcze (tkanki merystematyczne, merystemy) zbudowane są z komórek, które zachowują zdolność do podziałów przez całe życie rośliny. Dzięki nim roślina rośnie przez całe życie. Komórki powstałe po podziałach tkanki twórczej różnicują się w tkanki stałe. Tkanki stałe zbudowane z komórek zróżnicowanych i przystosowanych do pełnienia określonej funkcji. W komórkach tych podziały komórkowe zazwyczaj już nie zachodzą. 

Tkanki stałe klasyfikuje się ze względu na specjalizację w pełnieniu określonej funkcji na tkanki: 

  • okrywające: skórka i peryderma, 

  • miękiszowe: miękisz zasadniczy, asymilacyjny, spichrzowy i powietrzny, 

  • wzmacniające: kolenchyma i sklerenchyma, 

  • przewodzące: drewno i łyko.

Ze względu na budowę, tkanki stałe dzieli się na tkanki proste i złożone. Tkanki proste (jednorodne) tworzone są przez jeden typ komórek o podobnej budowie. Natomiast tkanki złożone (niejednorodne) są zbudowane z komórek różnego typu, ale powiązanych ze sobą wspólną funkcją. 

R1I1gvyhkaMgj
Schemat. Lista elementów:
  • Nazwa kategorii: Tkanki roślinne
      • Elementy należące do kategorii Tkanki roślinne
    • Nazwa kategorii: Tkanki jednorodne
        • Elementy należące do kategorii Tkanki jednorodne
      • Nazwa kategorii: Tkanki miękiszowe
      • Nazwa kategorii: Tkanki wzmacniające
        • Koniec elementów należących do kategorii Tkanki jednorodne
    • Nazwa kategorii: Tkanki niejednorodne
        • Elementy należące do kategorii Tkanki niejednorodne
      • Nazwa kategorii: Tkanki przewodzące
      • Nazwa kategorii: Tkanki okrywające
      • Nazwa kategorii: Tkanki wydzielnicze
        • Koniec elementów należących do kategorii Tkanki niejednorodne
      Koniec elementów należących do kategorii Tkanki roślinne
Klasyfikacja tkanek roślinnych ze względu na budowę.
Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Tkanki twórcze - rodzaje, budowa i funkcje

Tkanki twórcze ze względu na pochodzenie dzieli się na merystemy pierwotne i wtórne. 

Merystemy pierwotne

Merystemy pierwotne powstają na skutek podziałów zygoty i funkcjonują w roślinie od stadium zarodkowego. Występują w wierzchołkowych częściach rośliny, tworząc stożki wzrostu pędu i korzenia, dzięki którym możliwy jest wzrost rośliny na długość. U niektórych roślin wzrost ten jest również możliwy dzięki obecności merystemów interkalarnych, umiejscowionych u podstawy międzywęźli ponad nasadami liści.

Stożek wzrostu pędu znajduje się na szczycie pędu i odpowiada za jego wzrost na długość oraz powstawanie zawiązków liści, pąków bocznych i kwiatów. Merystem wierzchołkowy pędu ma kopulasty kształt i składa się z trzech części: protomerystemu, strefy organogennej i pratkanek.

R18NuhKgRyrDW
Ilustracja przedstawia zdjęcie mikroskopowe przekroju podłużnego przez merystem wierzchołkowy łodygi. Składa się on ze ściśle ułożonych komórek. Mają one nieregularne, owalne kształty. Merysystem wierzchołkowy łodygi tworzy kilka części. 1. Protomerystem to rejon stożka wzrostu pędu, w którym zachodzą częste podziały komórkowe. 2. Strefa organogenna to rejon stożka wzrostu pędu, w którym pojawiają się zawiązki liści i pąków bocznych. 3. Pratkanki to rejon stożka wzrostu pędu, w którym zachodzą częste podziały komórkowe. Zawiera trzy pokłady: praskórkę, pramiękisz i pramiazgę.
Przekrój podłużny przez merystem wierzchołkowy pędu koleusa (Coleus sp.).
Źródło: Jon Houseman, Wikimedia Commons, licencja: CC BY-SA 4.0.
RxVzvCGKBv2Yy1
Fotografia przedstawia przekrój podłużny przez merystem wierzchołkowy łodygi. Widoczne są: 1. Zawiązki liści, których kształt zbliżony jest do cęgów. 2. Włosek jest krótki i pofałdowany. Znajduje się ich kilka na ilustracji i odchodzą od zawiązków liści. 3. Większe zawiązki liścia znajdują się po dwóch stronach protomerystemu. Mają one podłużny kształt. 4. Protomerystem ma zaokrąglony kształt i umiejscowiony jest między zawiązkami liści. Protomerystem i zawiązki liści są tego samego, ciemnego koloru. 5. Zawiązki pąków bocznych oddzielają zawiązki liści od większych zawiązków liści. Są one zaokrąglonego kształtu oraz ciemnego koloru.
Przekrój podłużny przez merystem wierzchołkowy pędu.
Źródło: Englishsquare Sp. z o o., licencja: CC BY-SA 3.0.
RqxJP62shCJFe
Ilustracja interaktywna przedstawia schemat przekroju podłużnego przez protomerystem w stożku wzrostu pędu o kształcie fałdu podzielonego warstwowo. Na ilustracji znajdują się następujące punkty: 1. Tunika. 2. Korpus. Na tunikę składają się dwie zewnętrzne warstwy, zaś na korpus składa się trzecia warstwa i warstwy pod nią. Warstwy przecięte są jeszcze pionowymi liniami tworząc nieregularne, rozciągnięte kształty. Pierwsza warstwa fałdu jest koloru żółtego. Druga — jasnego zielonego. Trzecia — seledynowego. Pozostałe warstwy pod nimi są koloru błękitnego.
Schemat przekroju podłużnego przez protomerystem w stożku wzrostu pędu.
Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Stożek wzrostu korzenia znajduje się na szczycie korzenia i odpowiada za jego wzrost na długość. Merystem wierzchołkowy korzenia ma stożkowaty kształt i składa się z dwóch części: protomerystemu i pratkanek.

RGymy0pY7F6JX
Ilustracja interaktywna przedstawia stożkowatą strukturę podzieloną na trzy części. Widoczne są bardzo ściśnięte komórki o owalnych kwadratowych kształtach z okrągłym jądrem komórkowym w środku. Na ilustracji znajdują się następujące punkty. 1. Protomerystem jest środkową warstwa stożka. Ten rejon składa się z komórek w kolorze różowym. Opis dla tego punktu: Rejon stożka wzrostu korzenia, w którym zachodzą częste podziały komórkowe. 2. Pratkanki znajdują się nad protomerystem. Są koloru różowego. Opis dla tego punktu: Rejon stożka wzrostu korzenia, w którym zachodzą częste podziały komórkowe oraz intensywny wzrost nowopowstałych komórek. Zawiera trzy pokłady: praskórkę, pramiękisz i pramiazgę. 3. Czapeczka stanowi czubek stożka. Komórki w tym rejonie są koloru niebieskiego. Opis dla tego punktu: Czapeczka chroni stożek wzrostu korzenia przed urazami mechanicznymi, podczas przeciskania się korzenia między ostrokanciastymi cząstkami gleby. Zbudowana jest z komórek tkanki miękiszowej, z których część zawiera ziarna skrobi, pełniące funkcje statolitów. Pod wpływem siły grawitacji, ziarna skrobi statolitycznej przemieszczają się zgodnie z kierunkiem jej działania, uciskając dolne rejony komórek czapeczki. Dzięki dodatniemu geotropizmowi, korzeń rośnie w głąb gleby.
Przekrój podłużny przez merystem wierzchołkowy – stożek wzrostu korzenia.
Źródło: Englishsquare Sp. z o o., licencja: CC BY-SA 3.0.
RUQbbFtPaq38d
Ilustracja interaktywna przedstawia schemat przekroju podłużnego przez stożek wzrostu korzenia. Na ilustracji znajdują się następujące punkty. 1. Pramiazga. Ma kształt półowalu. Znajduje się w centrum przekroju. Jest koloru granatowego. Wnętrze wypełnione jest prostokątnymi i kwadratowymi formami o nieregularnych krawędziach. 2. Pramiękisz. Jest to gruba warstwa okalająca pramiazgę. Jest koloru niebieskiego. Składa się z prostokątnych i kwadratowych form o nieregularnych krawędziach. 3. Praskórka. Jest to cienka warstwa zewnętrzna. Jest koloru niebieskiego. 4. Komórki inicjalne. Są one owalnego kształtu. Są ułożone pionowo od góry od najmniejszej do największej. W środku znajdują się jądra komórkowe. Są koloru ciemnego niebieskiego. 5. Czapeczka. Jest warstwą, która stanowi wierzchołek stożku.
Schemat przekroju podłużnego przez stożek wzrostu korzenia.
Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Merystem interkalarny (merystem wstawowy) znajduje się nad nasadami liści u podstawy międzywęźli i odpowiada za wzrost pędu na długość. Składa się on z grupy komórek merystematycznych, stanowiących część merystemu wierzchołkowego, która została oddzielona od stożka wzrostu pędu partiami tkanek stałych. Merystem interkalarny charakteryzuje ograniczona aktywność podziałowa, która ustaje przed osiągnięciem dojrzałości przez roślinę.

RNPYRn3omRuax
Fotografia przedstawia skupisko roślin. Ukazane są z bliska łodygi, które tworzą: 1. Węzeł – zgrubiałe miejsce pędu, z którego wyrastają liście. 2. Międzywęźle – odcinek pędu pomiędzy dwoma węzłami, który u niektórych roślin zawiera merystem interkalarny.
Merystem interkalarny występuje u roślin, które na szczytach łodyg stosunkowo szybko wytwarzają kwiaty lub kwiatostany. Obecność organów generatywnych sprawia, że wzrost wierzchołkowy pędu ustaje. Przykładem takiej rośliny jest żyto zwyczajne (Secale cereale).
Źródło: Agronom, Wikimedia Commons, licencja: CC BY-SA 3.0.
Ważne!

Komórki w merystemach wierzchołkowych pędu i korzenia mają zdolność do nieograniczonej liczby podziałów, zapewniając tym samym nieograniczony wzrost tym organom. 

bg‑blue

Przeprowadź obserwacje w mikroskopie wirtualnym, a następnie wykonaj polecenia.

1
11
Laboratorium 1

Przeprowadź doświadczenie w wirtualnym laboratorium. Zapisz obserwacje oraz wnioski.

Temat: Cechy budowy merystemów wierzchołkowych w stożku wzrostu łodygi i korzenia

Problem badawczy:

Jaka jest różnica w budowie merystemu wierzchołkowego w stożku wzrostu łodygi i korzenia?

Hipoteza 1:

Merystemy wierzchołkowe stożka wzrostu łodygi i korzenia różnią się budową.

Hipoteza 2:

Merystemy wierzchołkowe stożka wzrostu łodygi i korzenia nie różnią się budową.

Materiał biologiczny:

  • korzeń cebuli

  • pęd koleusa

Sprzęt laboratoryjny:

  • skalpel

  • pęseta

  • igła preparacyjna

  • szkiełko podstawowe

  • szkiełko nakrywkowe

  • mikroskop świetlny

  • stoper

Odczynniki:

  • kwas octowy

  • safranina

  • zieleń trwała

  • woda

RaImsJLYBHTNl1
Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o.o., zdjęcia: Berkshire Community College Bioscience Image Library, Plant Image Library, Flickr, licencja: CC BY-SA 3.0.
Szczegóły doświadczenia 1greenwhite
Szczegóły doświadczenia 2bluewhite
Szczegóły doświadczenia 3redwhite
R1eG7f2naduU5
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.

Laboratorium 1

Zapoznaj się z opisem doświadczenia przeprowadzonego w wirtualnym laboratorium.

Temat: Cechy budowy merystemów wierzchołkowych w stożku wzrostu łodygi i korzenia

Problem badawczy:

Jaka jest różnica w budowie merystemu wierzchołkowego w stożku wzrostu łodygi i korzenia?

Hipoteza 1:

Merystemy wierzchołkowe stożka wzrostu łodygi i korzenia różnią się budową.

Hipoteza 2:

Merystemy wierzchołkowe stożka wzrostu łodygi i korzenia nie różnią się budową.

Materiał biologiczny:

  • korzeń cebuli

  • pęd koleusa

Sprzęt laboratoryjny:

  • skalpel

  • pęseta

  • igła preparacyjna

  • szkiełko podstawowe

  • szkiełko nakrywkowe

  • mikroskop świetlny

  • stoper

Odczynniki:

  • kwas octowy

  • safranina

  • zieleń trwała

  • woda

Przebieg doświadczenia:

1.   Wykonaj skrawek merystemu wierzchołkowego korzenia cebuli, odcinając około 1 milimetr korzenia poprzecznie, a następnie przecinając go podłużnie.

2.   Umieść wycięty kawałek skrawek na szkiełku zegarkowym i zalej zielenią trwałą na 5 minut.

3.   Szybko przepłucz skrawek 1‑procentowym roztworem kwasu octowego – przez nie więcej niż 10‑15 sekund.

4.   Zalej skrawek safraniną na 5 minut.

5.   Przepłucz skrawek wodą destylowaną.

6.   Odtłuść szkiełko podstawowe mydełkiem i przetrzyj bibułką.

7.   Nanieś kroplę wody na szkiełko podstawowe, zanurz w niej igłę preparacyjną i za jej pomocą przełóż skrawek na szkiełko podstawowe.

8.   Delikatnie zamknij preparat szkiełkiem nakrywkowym.

9.   Umieść gotowy preparat na stoliku mikroskopu, obejrzyj preparat pod mikroskopem i zrób zdjęcie.

10. Analogicznie wykonaj preparat merystemu wierzchołkowego pędu koleusa i porównaj zdjęcia merystemów.

Szczegóły doświadczenia pierwszego: Zieleń trwała wybarwia celulozowe ściany komórkowe na kolor niebieskozielony, a safranina wybarwia jądra komórkowe na czerwono.

Szczegóły doświadczenia drugiego: O barwieniu różnicowym wykorzystanym w doświadczeniu przeczytasz więcej w e‑materiale: Identyfikacja tkanek roślinnych.

Szczegóły doświadczenia trzeciego: W merystemach zachodzą intensywne podziały mitotyczne, na preparatach można więc zaobserwować w niektórych komórkach materiał genetyczny w postaci chromosomów na różnym etapie podziału mitotycznego.

Analiza doświadczenia: Cechy budowy merystemów wierzchołkowych w stożku wzrostu łodygi i korzenia.

Problem badawczy: Jaka jest różnica w budowie merystemu wierzchołkowego w stożku wzrostu łodygi i korzenia?

Zwróć uwagę na obecność struktur ochronnych wokół stożków wzrostu łodygi i korzenia oraz wygląd warstw inicjalnych.

Obserwacje

  • Komórki tkanki twórczej są niewielkie, ściśle do siebie przylegają i mają duże, centralnie położone jądra komórkowe.

  • Stożek wzrostu korzenia jest otoczony warstwami komórek osłaniających, które tworzą czapeczkę.

  • Powyżej komórek inicjalnych stożka wzrostu korzenia znajduje się strefa wydłużania, zbudowana z trzech pokładów komórek.

  • Stożek wzrostu łodygi znajduje się na szczycie.

  • Delikatne tkanki merystemu wierzchołkowego chronione są przez zawiązki liści.

  • W stożku wzrostu pędu można zaobserwować dwa obszary komórek: tunikę i korpus.

Wnioski

Merystemy wierzchołkowe łodygi i korzenia różnią się od siebie układem budujących je komórek tkanki twórczej. Hipoteza 1 jest prawdziwa, a hipoteza 2 jest fałszywa.

Polecenie 1
RBR3YvrW9J7os
Wymień trzy cechy budowy komórek charakterystyczne dla tkanek merystematycznych. (Uzupełnij).
Polecenie 2
RPCNKNLHN6mcv
Wykaż związek między aktywnością podziałową komórek merystematycznych a wzrostem wierzchołkowym organów szczytowych. (Uzupełnij).
Polecenie 3
ROD7riygjU0h3
Określ funkcje pratkanek w stożkach wzrostu pędu i korzenia. (Uzupełnij).
bg‑blue

Merystemy wtórne

Merystemy wtórne powstają z komórek tkanek stałych i funkcjonują w roślinie dopiero od pewnej fazy rozwoju. Początek merystemom wtórnym najczęściej dają komórki tkanki miękiszowej, które ulegają odróżnicowaniu i uzyskują zdolność do podziałów. Efektem działania merystemów wtórnych jest powstawanie zarodników, a także wtórnych tkanek stałych, takich jak drewno wtórne, łyko wtórne oraz peryderma.

R1cUJQjJ9QaMM
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
Powstawanie wtórnych tkanek stałych poprzez odróżnicowanie komórek pierwotnych tkanek stałych.

Do merystemów wtórnych należą:

  • merystemy boczne: kambium (miazga) i fellogen (miazga korkotwórcza), dzięki którym możliwy jest przyrost rośliny na grubość,

  • tkanka przyranna (kalus), powstająca w miejscach zranienia rośliny i zasklepiająca uszkodzoną powierzchnię,

  • tkanka zarodnikotwórcza (archesporialna), występująca w zarodniach, gdzie tworzy zarodniki. 

Re2HywrhgtJGW
Wymyśl pytanie na kartkówkę związane z tematem materiału.

Tkanki pierwotne i wtórne

Pod względem pochodzenia tkanki roślinne dzieli się na pierwotne i wtórne. Pierwotne tkanki stałe to takie, które wywodzą się z merystemów pierwotnych. Zalicza się do nich tkanki: miękiszową, okrywającą, przewodzącą – drewno pierwotne (ksylem pierwotny) i łyko pierwotne (floem pierwotny), wzmacniającą i wydzielniczą.

Wtórne tkanki stałe powstają na skutek działania merystemów wtórnych. Zalicza się do nich tkanki: okrywającą – perydermę (korkowicę) oraz przewodzącą – drewno wtórne (ksylem wtórny) i łyko wtórne (floem wtórny).

RJtsw8Hqnu5zr
Schemat. Lista elementów:
  • Nazwa kategorii: Tkanki roślinne
      • Elementy należące do kategorii Tkanki roślinne
    • Nazwa kategorii: Tkanki pierwotne
        • Elementy należące do kategorii Tkanki pierwotne
      • Nazwa kategorii: Tkanki miękiszowe
      • Nazwa kategorii: Tkanki okrywające
          • Elementy należące do kategorii Tkanki okrywające
        • Nazwa kategorii: Epiderma
        • Nazwa kategorii: Ryzoderma
          • Koniec elementów należących do kategorii Tkanki okrywające
      • Nazwa kategorii: Tkanki przewodzące
          • Elementy należące do kategorii Tkanki przewodzące
        • Nazwa kategorii: Drewno pierwotne (ksylem pierwotny)
        • Nazwa kategorii: Łyko pierwotne (floem pierwotny)
          • Koniec elementów należących do kategorii Tkanki przewodzące
      • Nazwa kategorii: Tkanki wzmacniające
      • Nazwa kategorii: Tkanki wydzielnicze
        • Koniec elementów należących do kategorii Tkanki pierwotne
    • Nazwa kategorii: Tkanki wtórne
        • Elementy należące do kategorii Tkanki wtórne
      • Nazwa kategorii: Tkanki okrywające
          • Elementy należące do kategorii Tkanki okrywające
        • Nazwa kategorii: Peryderma (korkowica)
          • Koniec elementów należących do kategorii Tkanki okrywające
      • Nazwa kategorii: Tkanki przewodzące
          • Elementy należące do kategorii Tkanki przewodzące
        • Nazwa kategorii: Drewno wtórne (ksylem wtórny)
        • Nazwa kategorii: Łyko wtórne (floem wtórny)
          • Koniec elementów należących do kategorii Tkanki przewodzące
      • Nazwa kategorii: Tkanka kalusowa (przyranna)
      • Nazwa kategorii: Tkanka archesporialna (zarodnikotwórcza)
        • Koniec elementów należących do kategorii Tkanki wtórne
      Koniec elementów należących do kategorii Tkanki roślinne
Klasyfikacja tkanek roślinnych ze względu na pochodzenie.
Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Podsumowanie

  • Tkanki roślinne to zespoły komórek o wspólnym pochodzeniu, podobnej budowie lub różniących się między sobą, wyspecjalizowane w pełnieniu określonej funkcji. 

  • Tkanki roślinne klasyfikuje się m.in. ze względu na: zdolność do podziałów, budowę oraz pełnione funkcje.

  • Tkanki twórcze (tkanki merystematyczne, merystemy) zbudowane są z komórek, które zachowują zdolność do podziałów przez całe życie rośliny. 

  • Tkanki stałe zbudowane z komórek niedzielących się, zróżnicowanych i przystosowanych do pełnienia określonej funkcji.

  • Tkanki stałe, ze względu na funkcje jakie pełnią dzieli się na: okrywające, miękiszowe, wzmacniające, przewodzące i wydzielnicze.

  • Tkanki stałe jednorodne zbudowane są z jednego typu komórek (np. miękisz), tkanki stałe niejednorodne tworzone są przez różne typy komórek (np. skórka).

  • Tkanki merystematyczne pierwotne powstają w rosnących zarodku. W dojrzałej roślinie tworzą wierzchołki wzrostu pędu i korzenia oraz u niektórych roślin merystemy interkalarne. W wyniku ich aktywności powstają tkanki stałe pierwotne oraz roślina rośnie na wysokość.

  • Tkanki merystematyczne wtórne powstają w wyniku odróżnicowania pierwotnych tkanek stałych. Należą do nich: merystemy boczne (kambium, fellogen), tkanka przyranna (kalus) oraz tkanka zarodnikotwórcza. Odpowiadają za powstawanie zarodników, zasklepianie ran oraz przyrost roślin na grubość.

Ćwiczenia utrwalające

R1GjbN7zWbinn
Ćwiczenie 1
Ilustracja przedstawia zdjęcie mikroskopowe. Widoczne są sporej wielkości komórki o nieregularnych kształtach ściśle ułożonych. Są koloru seledynowego. Niektóre mają białe wykończenie w środku. Krawędzie najbardziej zewnętrznych komórek są koloru granatowego. Ilustracja przedstawia zdjęcie mikroskopowe. Widoczne są komórki o sporym, kulistym kształcie. Są ze sobą ściśle ułożone. Ich krawędzie są zielone, a wnętrza w kolorze białym, na których widoczne są małe formy o kształcie ziarenek piasku. W górnej części fotografii znajduje się falista biała linia oddzielająca spore, kuliste komórki od tych o mniejszych rozmiarach. Te drugie są całe w kolorze ciemnego zielonego. Jest również kilka większych komórek w kolorze białym. Ilustracja przedstawia zdjęcie mikroskopowe. Widoczne są owalne, czerwone komórki, które nie są ze sobą ściśnięte. Przestrzeń między nimi tworzy ich otoczka w kolorze jasnopomarańczowym. W środku komórek znajdują się pojedyncze bądź podwójne małe formy o ziarnistym kształcie. Ilustracja przedstawia zdjęcie mikroskopowe. Widoczne są duże komórki w kolorze kremowym, o nieregularnym kształcie w czterech częściach zdjęcia. Dzielą je dwie przecinające się prostopadle, faliste linie, które tworzą zaokrąglone łuki w punkcie styczności. Pozioma linia jest koloru fioletowego, a pionowa niebieskiego. Niebieska wypełniona jest podłużnymi komórkami, o nieregularnym kształcie. Tło dla komórek w kolorze kremowym stanowi warstwa mniejszych, nieregularnych komórek w kolorze różowym, fioletowym oraz niebieskim.
Źródło: Scholaris.pl, licencja: CC BY-SA 3.0.
Ćwiczenie 1
RDnDh296nDDFD
Połącz pojęcia z właściwymi definicjami. Epiderma Możliwe odpowiedzi: 1. Centralna część korzenia i łodygi zawierająca tkanki przewodzące wraz z towarzyszącymi tkankami miękiszowymi i wzmacniającymi, charakterystyczna dla pierwotnej budowy anatomicznej organów osiowych., 2. Pierwotna tkanka okrywająca obecna na powierzchni podziemnych, niezdrewniałych części rośliny., 3. Tkanki położone pomiędzy skórką a walcem osiowym w młodych korzeniach i łodygach; składa się głównie z komórek miękiszu zasadniczego lub spichrzowego., 4. Rodzaj tkanki twórczej obecnej w roślinie od stadium zarodkowego, zdolnej do podziałów komórkowych; zapewnia roślinie możliwość wzrostu na długość; przykłady: merystemy wierzchołkowe pędu i korzenia, merystemy interkalarne, niektóre merystemy archesporialne., 5. Rodzaj dojrzałej tkanki roślinnej powstałej w wyniku działania merystemu pierwotnego lub wtórnego; zbudowana z komórek zróżnicowanych i przystosowanych do pełnienia określonej funkcji., 6. Pierwotna tkanka okrywająca obecna na powierzchni nadziemnych, niezdrewniałych części rośliny., 7. Odcinek łodygi znajdujący się między dwoma węzłami. Kora pierwotna Możliwe odpowiedzi: 1. Centralna część korzenia i łodygi zawierająca tkanki przewodzące wraz z towarzyszącymi tkankami miękiszowymi i wzmacniającymi, charakterystyczna dla pierwotnej budowy anatomicznej organów osiowych., 2. Pierwotna tkanka okrywająca obecna na powierzchni podziemnych, niezdrewniałych części rośliny., 3. Tkanki położone pomiędzy skórką a walcem osiowym w młodych korzeniach i łodygach; składa się głównie z komórek miękiszu zasadniczego lub spichrzowego., 4. Rodzaj tkanki twórczej obecnej w roślinie od stadium zarodkowego, zdolnej do podziałów komórkowych; zapewnia roślinie możliwość wzrostu na długość; przykłady: merystemy wierzchołkowe pędu i korzenia, merystemy interkalarne, niektóre merystemy archesporialne., 5. Rodzaj dojrzałej tkanki roślinnej powstałej w wyniku działania merystemu pierwotnego lub wtórnego; zbudowana z komórek zróżnicowanych i przystosowanych do pełnienia określonej funkcji., 6. Pierwotna tkanka okrywająca obecna na powierzchni nadziemnych, niezdrewniałych części rośliny., 7. Odcinek łodygi znajdujący się między dwoma węzłami. Merystem pierwotny Możliwe odpowiedzi: 1. Centralna część korzenia i łodygi zawierająca tkanki przewodzące wraz z towarzyszącymi tkankami miękiszowymi i wzmacniającymi, charakterystyczna dla pierwotnej budowy anatomicznej organów osiowych., 2. Pierwotna tkanka okrywająca obecna na powierzchni podziemnych, niezdrewniałych części rośliny., 3. Tkanki położone pomiędzy skórką a walcem osiowym w młodych korzeniach i łodygach; składa się głównie z komórek miękiszu zasadniczego lub spichrzowego., 4. Rodzaj tkanki twórczej obecnej w roślinie od stadium zarodkowego, zdolnej do podziałów komórkowych; zapewnia roślinie możliwość wzrostu na długość; przykłady: merystemy wierzchołkowe pędu i korzenia, merystemy interkalarne, niektóre merystemy archesporialne., 5. Rodzaj dojrzałej tkanki roślinnej powstałej w wyniku działania merystemu pierwotnego lub wtórnego; zbudowana z komórek zróżnicowanych i przystosowanych do pełnienia określonej funkcji., 6. Pierwotna tkanka okrywająca obecna na powierzchni nadziemnych, niezdrewniałych części rośliny., 7. Odcinek łodygi znajdujący się między dwoma węzłami. Międzywęźle Możliwe odpowiedzi: 1. Centralna część korzenia i łodygi zawierająca tkanki przewodzące wraz z towarzyszącymi tkankami miękiszowymi i wzmacniającymi, charakterystyczna dla pierwotnej budowy anatomicznej organów osiowych., 2. Pierwotna tkanka okrywająca obecna na powierzchni podziemnych, niezdrewniałych części rośliny., 3. Tkanki położone pomiędzy skórką a walcem osiowym w młodych korzeniach i łodygach; składa się głównie z komórek miękiszu zasadniczego lub spichrzowego., 4. Rodzaj tkanki twórczej obecnej w roślinie od stadium zarodkowego, zdolnej do podziałów komórkowych; zapewnia roślinie możliwość wzrostu na długość; przykłady: merystemy wierzchołkowe pędu i korzenia, merystemy interkalarne, niektóre merystemy archesporialne., 5. Rodzaj dojrzałej tkanki roślinnej powstałej w wyniku działania merystemu pierwotnego lub wtórnego; zbudowana z komórek zróżnicowanych i przystosowanych do pełnienia określonej funkcji., 6. Pierwotna tkanka okrywająca obecna na powierzchni nadziemnych, niezdrewniałych części rośliny., 7. Odcinek łodygi znajdujący się między dwoma węzłami. Ryzoderma Możliwe odpowiedzi: 1. Centralna część korzenia i łodygi zawierająca tkanki przewodzące wraz z towarzyszącymi tkankami miękiszowymi i wzmacniającymi, charakterystyczna dla pierwotnej budowy anatomicznej organów osiowych., 2. Pierwotna tkanka okrywająca obecna na powierzchni podziemnych, niezdrewniałych części rośliny., 3. Tkanki położone pomiędzy skórką a walcem osiowym w młodych korzeniach i łodygach; składa się głównie z komórek miękiszu zasadniczego lub spichrzowego., 4. Rodzaj tkanki twórczej obecnej w roślinie od stadium zarodkowego, zdolnej do podziałów komórkowych; zapewnia roślinie możliwość wzrostu na długość; przykłady: merystemy wierzchołkowe pędu i korzenia, merystemy interkalarne, niektóre merystemy archesporialne., 5. Rodzaj dojrzałej tkanki roślinnej powstałej w wyniku działania merystemu pierwotnego lub wtórnego; zbudowana z komórek zróżnicowanych i przystosowanych do pełnienia określonej funkcji., 6. Pierwotna tkanka okrywająca obecna na powierzchni nadziemnych, niezdrewniałych części rośliny., 7. Odcinek łodygi znajdujący się między dwoma węzłami. Tkanka stała Możliwe odpowiedzi: 1. Centralna część korzenia i łodygi zawierająca tkanki przewodzące wraz z towarzyszącymi tkankami miękiszowymi i wzmacniającymi, charakterystyczna dla pierwotnej budowy anatomicznej organów osiowych., 2. Pierwotna tkanka okrywająca obecna na powierzchni podziemnych, niezdrewniałych części rośliny., 3. Tkanki położone pomiędzy skórką a walcem osiowym w młodych korzeniach i łodygach; składa się głównie z komórek miękiszu zasadniczego lub spichrzowego., 4. Rodzaj tkanki twórczej obecnej w roślinie od stadium zarodkowego, zdolnej do podziałów komórkowych; zapewnia roślinie możliwość wzrostu na długość; przykłady: merystemy wierzchołkowe pędu i korzenia, merystemy interkalarne, niektóre merystemy archesporialne., 5. Rodzaj dojrzałej tkanki roślinnej powstałej w wyniku działania merystemu pierwotnego lub wtórnego; zbudowana z komórek zróżnicowanych i przystosowanych do pełnienia określonej funkcji., 6. Pierwotna tkanka okrywająca obecna na powierzchni nadziemnych, niezdrewniałych części rośliny., 7. Odcinek łodygi znajdujący się między dwoma węzłami. Walec osiowy (stela) Możliwe odpowiedzi: 1. Centralna część korzenia i łodygi zawierająca tkanki przewodzące wraz z towarzyszącymi tkankami miękiszowymi i wzmacniającymi, charakterystyczna dla pierwotnej budowy anatomicznej organów osiowych., 2. Pierwotna tkanka okrywająca obecna na powierzchni podziemnych, niezdrewniałych części rośliny., 3. Tkanki położone pomiędzy skórką a walcem osiowym w młodych korzeniach i łodygach; składa się głównie z komórek miękiszu zasadniczego lub spichrzowego., 4. Rodzaj tkanki twórczej obecnej w roślinie od stadium zarodkowego, zdolnej do podziałów komórkowych; zapewnia roślinie możliwość wzrostu na długość; przykłady: merystemy wierzchołkowe pędu i korzenia, merystemy interkalarne, niektóre merystemy archesporialne., 5. Rodzaj dojrzałej tkanki roślinnej powstałej w wyniku działania merystemu pierwotnego lub wtórnego; zbudowana z komórek zróżnicowanych i przystosowanych do pełnienia określonej funkcji., 6. Pierwotna tkanka okrywająca obecna na powierzchni nadziemnych, niezdrewniałych części rośliny., 7. Odcinek łodygi znajdujący się między dwoma węzłami.
RDqjJjb6MpGs1
Ćwiczenie 2
Przyporządkuj nazwom merystemów pierwotnych opisy ich funkcji, tak aby powstały prawidłowe zdania. Stożek wzrostu pędu Możliwe odpowiedzi: 1. odpowiada za wzrost na długość., 2. powoduje wydłużanie się międzywęźli., 3. tworzy zawiązki liści i pąków bocznych. Stożek wzrostu korzenia Możliwe odpowiedzi: 1. odpowiada za wzrost na długość., 2. powoduje wydłużanie się międzywęźli., 3. tworzy zawiązki liści i pąków bocznych. Merystem interkalarny Możliwe odpowiedzi: 1. odpowiada za wzrost na długość., 2. powoduje wydłużanie się międzywęźli., 3. tworzy zawiązki liści i pąków bocznych.
R1041Utp9wQby
Ćwiczenie 3
Uzupełnij tekst prawidłowymi określeniami. Cechą charakterystyczną komórek tworzących merystemy pierwotne jest 1. małe, 2. gruba, 3. znaczne, 4. peryferyjnie, 5. spore, 6. centralnie, 7. cienka, 8. niewielkie, 9. drobne, 10. duże ściana komórkowa i 1. małe, 2. gruba, 3. znaczne, 4. peryferyjnie, 5. spore, 6. centralnie, 7. cienka, 8. niewielkie, 9. drobne, 10. duże rozmiary. W cytoplazmie obecne są relatywnie 1. małe, 2. gruba, 3. znaczne, 4. peryferyjnie, 5. spore, 6. centralnie, 7. cienka, 8. niewielkie, 9. drobne, 10. duże jądro komórkowe (zwykle położone 1. małe, 2. gruba, 3. znaczne, 4. peryferyjnie, 5. spore, 6. centralnie, 7. cienka, 8. niewielkie, 9. drobne, 10. duże) oraz 1. małe, 2. gruba, 3. znaczne, 4. peryferyjnie, 5. spore, 6. centralnie, 7. cienka, 8. niewielkie, 9. drobne, 10. duże wakuole.
Rk05AzGDFcQc4
Ćwiczenie 4
Zaznacz merystemy pierwotne. Możliwe odpowiedzi: 1. Stożek wzrostu pędu, 2. Stożek wzrostu korzenia, 3. Merystemy wstawowe, 4. Fellogen, 5. Miazga, 6. Kallus
RVgsmpDs8zw6z
Ćwiczenie 5
Zaznacz tkanki merystematyczne wtórne. Możliwe odpowiedzi: 1. Fellogen, 2. Miazga, 3. Kallus, 4. Merystem interkalarny, 5. Merystem wierzchołkowy
R1S1s0qI87QkK
Ćwiczenie 6
Zaznacz zdania prawidłowo opisujące znaczenie merystemów wtórnych. Możliwe odpowiedzi: 1. Umożliwiają zabliźnianie się ran i uszkodzeń łodygi., 2. Powodują wtórny przyrost na grubość., 3. Wytwarzają wtórne tkanki stałe., 4. Powodują wydłużanie się korzenia głównego i korzeni bocznych., 5. Dzięki nim roślina zwiększa swoją wysokość., 6. Powstają z nich organy generatywne roślin., 7. Umożliwiają kwitnienie i wytwarzanie owoców.
Polecenie 4

Wróć do polecenia na stronie „Na dobry początek” i dopisz brakujące definicje. Pamiętaj, żeby nie kopiować słownika, ale wyjaśnić każde słowo kluczowe w miarę możliwości swoimi słowami.

Na dobry początek
Tkanki okrywające