Najbardziej reprezentatywne instrumentalne formy cykliczne
Klucz do rozwoju
Aby dobrze zrozumieć zagadnienia przedstawione w tym materiale, spróbuj spojrzeć na muzykę baroku jako na system powiązanych ze sobą form instrumentalnych. Zwróć uwagę na to, że wiele utworów powstaje z prostych elementów: rytmu tanecznego, schematu harmonicznego lub krótkiego motywu. Zastanów się, w jaki sposób kompozytorzy rozwijali te elementy poprzez ornamentykę, wariacje i dialog między głosami. Ważne jest także dostrzeżenie roli basso continuo jako podstawy harmonicznej większości utworów barokowych. Przyjrzyj się różnicy między suitą, sonatą i koncertem – każda z tych form wykorzystuje inne zasady organizacji materiału muzycznego. Spróbuj także zrozumieć, jak kompozytorzy łączyli taneczność z kontrapunktem i wirtuozerią instrumentalną. Zastanów się, dlaczego schematy takie jak folia czy passacaglia mogły stać się podstawą rozbudowanych kompozycji. Ważnym elementem jest również dialog między solistą a zespołem, który w koncercie barokowym tworzy napięcie i dynamikę muzyczną. Analizując przykłady utworów, zwróć uwagę na relacje między melodią, rytmem i harmonią, ponieważ to właśnie one tworzą strukturę barokowego języka muzycznego.
Ważne daty
1557 – pojawienie się po raz pierwszy pojęcia suity jako określenia zestawu tańców typu branle
1597 – powstanie Sonaty pian'e forte Giovanniego Gabrielego, Wenecja
1607–1608 – sonaty triowe na dwoje skrzypiec i basso continuo Salomone Rossi wydane w zbiorze Sinfonie e Gagliarde
1617 –Affetti musicali Biagio Mariniego, zawierający pierwsze sonaty na skrzypce solo i basso continuo, Wenecja
1653‑1713 – lata życia Arcangela Corellego
1681 – 12 Sonat triowych da chiesa op. 1
1685 – 12 Sonat triowych da camera op. 2
1689 – 12 Sonat triowych da chiesa op. 3
1692 – 12 Sonat triowych da camera op. 4
1700 – 12 Sonat na skrzypce solo i b.c. op. 5
1674 – pierwsze pojawienie się pojęcia suity w tytule publikacji (Theil zweystimmiger Sonaten und Suiten D. Beckera)
1676 – Sonaty misteryjne (zw. różańcowymi – Die Rosenkranz‑Sonaten) Heinricha I.F. Bibera
1685 – rok urodzin J.S. Bacha, G.F. Haendla i D. Scarlattiego
poł. XVII w. – dołączenie do suity gigue – zapoczątkowanie procesu stabilizacji cyklu suitowego
1718‑1722 – 6 Sonat na skrzypce i klawesyn BWV 1014‑1019 J.S. Bacha
1727 – Jean‑Philippe Rameau, Les Sauvagnes
1732‑1809 – lata życia Josepha Haydna
koniec XVII w. – wykrystalizowanie stałego układu suity, w którym następowały po sobie kolejno allemande, courante, sarabanda i gigue
Cele
rozpoznawać i charakteryzować podstawowe formy instrumentalne epoki baroku: suitę, sonatę i koncert;
określać pochodzenie tańców barkowych;
opisywać sposób wykonywania wybranych tańców barokowych;
objaśniać podział oraz cechy sonat barokowych, a także najczęściej wykorzystywany w tym gatunku aparat wykonawczy.