5 min.

Nauczyciel prezentuje materiały wygenerowane przez AI (obraz, film). Materiały zamieszczone na platformie pixabay.com. Podkreśla fakt, że jest to jedna z niewielu stron, które jawnie oddzielają treści rzeczywiste od wygenerowanych przez AI.

Nauczyciel zadaje pytania:

Jak bardzo podobają się Wam te materiały?

Czy są realistyczne, czy widać wsparcie AI?

Jeśli jest możliwość, nauczyciel daje przestrzeń uczniom do zapoznania się z tym materiałem samodzielnie, korzystając z komputera lub smartfona.

Wolne głosy uczniów, odzwierciedlające odczucia estetyczne po obejrzeniu materiałów.

Celem ćwiczenia jest pobudzenie wyobraźni uczniów, jakie doskonałe materiały może generować AI.

Nauczyciel przed zajęciami sprawdza platformę i samodzielnie przeszukuje zasoby.

5 min.

Nauczyciel, dzieli tablicę klasową (dużą kartkę papieru) na 3 kolumny z nagłówkami: obraz AI, film AI, tekst AI. Rozdaje karteczki uczniom i prosi o określenie swoich umiejętności w rozpoznawaniu materiałów w każdej dziedzinie, w zakresie od 1 do 5, gdzie 1 oznacza: „Nie potrafię”. Na koniec uczniowie porównują swoje początkowe oceny z tym, jaką wiedzę zdobyli podczas zajęć.

Uczeń w każdej z trzech kategorii określa swoje umiejętności 

Działamy na emocjach uczniów, pokazujemy, że każdy chciałby tworzyć takie treści. dopytujemy czy takie portale jak pixabay.com nie wystarczą do pobrania gotowych materiałów.

5 min.

Nauczyciel prosi o wykonanie quizu na platformie ZPE (ćwiczenie 1|), który sprawdzi czy potrafią odróżniać obraz realistyczny od obrazu wygenerowanego z AI i czy dostrzegają powielane błędy przez AI (ćwiczenie 1).

Uczniowie wykonują ćwiczenie, dopasowują obraz do opisu, wskazującego użycie sztucznej inteligencji.

Zadanie polega na wskazaniu częstych błędów podczas generowania z wykorzystaniem AI, uczeń wpatruje się w grafiki i próbuje w bardzo z pozoru realistycznych obrazach dostrzec błędy AI.

5 min.

Nauczyciel zadaje pytania:

Czy generowaliście materiały z AI na potrzeby szkolnych projektów?

Czy AI napisała za was wypracowanie?

Czy takie działania to oszustwo?

Czy chęć zdobycia dobrej oceny, usprawiedliwia wykorzystywanie AI?

Uczniowie biorą udział w dyskusji. Próbują argumentować swoje zdanie. 

Celem ćwiczenia jest dokonanie przez uczniów analizy własnych działań. Nauczyciel może zastosować metodę „5x dlaczego”, pogłębiając ich rozważania.

Metoda 5 razy dlaczego polega na wielokrotnym zadawaniu pytania „Dlaczego?” (zazwyczaj około 5 razy), aby dotrzeć od powierzchownych argumentów do źródłowej przyczyny problemu.

5 min.

Nauczyciel dopytuje uczniów, czy łatwo rozpoznać treść AI? Prosi o wykonanie zadania na ZPE (ćwiczenie 2), polegającego na zapoznaniu się z tekstem i rozpoznaniu tych elementów, które ułatwią pierwszą weryfikację treści generowanych przez darmowy dostęp do AI.

Nauczyciel zadaje pytanie: Czy nauczyciel w szkole rozpozna, że uczeń skorzystał z materiałów wygenerowanych przez AI?

Uczniowie wykonują zadanie z ZPE. Dokonują analizy tekstu, który został w całości wygenerowany przez AI.

Celem zadania jest pokazanie, że pierwsza weryfikacja przez nauczyciela treści generowanych przez AI nie jest taka trudno.

5 min.

Nauczyciel prowadzi dyskusję z uczniami o zastosowaniu AI w życiu codziennym. Prosi uczniów o podjęcie decyzji czy dane działanie jest etyczne, czy nie, wykonując zadanie na platformie (ćwiczenie 3). Po wykonaniu zadania, nauczyciel prowadzi dyskusję z uczniami, dlaczego coś jest etyczne, czy to zależy od osoby, pełnionej funkcji, zadania itp.?

Uczniowie wykonują zadanie na ZPE. Po wykonaniu zadania, udzielają wyjaśnień dlaczego takie właśnie działania są oszustwem lub nie.

Zadanie ma na celu pokazanie szerokiej perspektywy wykorzystywania AI i niejednoznaczności co do interpretacji, czy jest dobra, czy zła.

15 min.

Nauczyciel prosi o podzielenie się w grupy 3- 4 osobowe. rozdaje kartę pracy, na której znajdują się dwa teksty. Zadaniem osób w grupie jest próba rozszyfrowania, czy któraś z informacji jest fałszywa. Uczniowie mogą korzystać z zasobów sieci, weryfikując pewne informacje. Nauczyciel nie udziela im na tym etapie wskazówek, czeka na efekt pracy? Wskazuje na podpowiedzi, które znajdują się na dole karty, które warto przeanalizować.

Karta pracy „Prawda czy fałsz?”

Po analizuje, nauczyciel dopytuje jakich narzędzi użyli uczniowie, jakie strony odwiedzali? Zebrane materiały można zapisać na tablicy i odnieść się do nich na etapie ostatniego zadania, na podsumowanie pracy, kiedy uczeń musi zweryfikować konkretną informację z portalu „Demagog”

Uczniowie pracują w grupach, analizując treść na kartach pracy i zapisują swoje przypuszczenia co do wiarygodności treści. Uczeń może korzystać z zasobów sieci.

Karta pracy w wersji pdf.

Informacja dotycząca kawy jest fałszem, informacja dotycząca mikrochipów jest prawdziwa.

5 min.

Nauczyciel prosi o wykonanie zadania na platformie ZPE (ćwiczenie 3), które podsumuje działania w grupie i utrwali kroki, jakie warto podejmować celem zdemaskowania dezinformacji. Nauczyciel podkreśla, że inna kolejność również doprowadzi do celu, czyli weryfikacji, ale może to trwać dłużej.

Uczniowie wykonują zadanie na ZPE. Klasyfikują istote treści, które pozwolą szybko rozpoznać dezinformację.

Tworzenie chacklisty, która ułatwi rozpoznawanie Deepfaku

5 min.

Nauczyciel wprowadza do słownictwa związanego ze światem cyfrowym i dezinformacjami. Zadaje pytanie:

Czy wiecie co to jest Deepfake?

Nauczyciel wyjaśnia to pojęcie i prosi o zapoznanie się z innymi słowami, poprzez wykonanie zadania na ZPE (ćwiczenie 4).

Nauczyciel prosi uczniów po wykonaniu zadania o zweryfikowanie informacji co oznacza słowo, które powstało w haśle. Dopytujemy, czy uczniowie zweryfikowali informację w kilku źródłach.

Uczniowie wykonują zadanie na platformie ZPE (krzyżówka). Nastepnie wyszukują znaczenie słowo „Echoa chamber”.

Wykonanie krzyżówki ma pozwolić oswoić się uczniom ze słowami i pokazać mnogość działań związanych z dezinformacją.

5 min.

Nauczyciel prezentuje stronę, która wyszukuje sprawdzone informacje ze świata, poddane weryfikacji co do wiarygodności. Nauczyciel prosi uczniów o wyszukanie informacji, które są dla nich ciekawe.

Strona Google Fact Check Tools (link w zasobach) https://toolbox.google.com/factcheck/explorer/search/list:recent;hl=pl 

Uczniowie uzywają strony i analizują treści. Dzielą się taką, która ich najbardziej zaskoczyła.

Celem zadania jest krytyczne podejście do informacji, które znajdują w sieci. Wczytanie się w treści, a nie bazowanie tylko na często krzykliwym tytule.

Nauczyciel powinien zapoznać się ze stroną przed zajęciami i przeanalizować jej strukturę i sposób umieszczania informacji, celem poprowadzenia uczniów w klasie podczas zajęć.

5 min.

Nauczyciel rozdaje kartkę z wydrukiem obrazu (lub prezentuje obraz na tablicy). Prosi uczniów o zweryfikowanie czy obraz może być wygenerowany przy pomocy AI. Nauczyciel czeka i obserwuje działania uczniów, czy potrafią skorzystać z narzędzia: wyszukiwania obiektywem Google. Po chwili, naprowadza uczniów na wykorzystanie tego narzędzia i prosi o weryfikację zdjęcia. (zdjęcie krajobrazu w załączonych materiałach).

Nauczyciel może wybrać własną grafikę, dopasowaną do zainteresowań uczniów, korzystając np. z portalu pixabay.pl.

Nauczyciel może zasugerować czy: może warto użyć smartfonu, może warto zweryfikować czy coś w tym stylu pojawiło się w sieci?

Po pierwszych próbach zweryfikowania obrazu pod katem wiarygodności, nauczyciel wskazuje na sposoby, które mogą ułatwić taką weryfikację:

1. Sprawdzenie metadanych: Obejrzyj dane techniczne zdjęcia (data, model aparatu, lokalizacja). Brak metadanych lub ich nietypowa struktura może sugerować edycję lub generowanie. (prawy przycisk myszki na zdjęciu / właściwości)

2. Reverse Image Search (np. Google Images, TinEye): Wgraj obraz do wyszukiwarki, aby sprawdzić, czy pojawia się w innych kontekstach lub na wiarygodnych stronach.

3. Analiza szczegółów obrazu: Szukaj nienaturalnych elementów: dziwne proporcje, zniekształcone dłonie, nieczytelny tekst, artefakty w tle.

4. Sprawdzenie dane o obrazie: Uzyskaj podstawowe informacje - m.in. kiedy zdjęcie zostało dodane, ale także inne wyniki witryn, na których zostało wykorzystane to zdjęcie.(przeglądarka grafiki / 3 kropki / więcej o obrazie)

Uczeń wykonuje polecenia nauczyciela: uruchamiają przeglądarkę Google na swoim smartfonie, wyszukują zdjęcie poprzez obiektyw Google i weryfikują czy obraz pojawiał się w wyszukiwaniu.

Zadanie uczy uczniów jak postępować w sytuacji wątpliwości dotyczących wiarygodności obrazu.

Warto podkreślić, że te metody nie dają 100% pewności czy patrzymy na prawdziwe zdjęcie, ale z pewnością ułatwią ich weryfikację. Z każdym dniem, algorytmy generują obrazy są udoskonalane i prowadzą do tworzenia coraz to perfekcyjnych obrazów.

Nauczyciel przed zajęciami analizuje jak działają strony: Google Images i TinyEye.

5 min.

Nauczyciel prezentuje podobne narzędzie do wyszukiwania obrazów, zwracając uwagę na bezpieczeństwo i informację że proponowana strona nie zapisuje obrazu w wyszukiwaniu. TinEye (link w zasobach)

Nauczyciel może zaproponować, wykorzystanie smartfonu i weryfikację własnych obrazów zapisanych na telefonie.

Uczeń testuje dowolną grafikę zapisaną w telefonie lub na komputerze, weryfikuje czy własny obraz może być wyszukany w siei. 

Krytyczne podejście do obrazów przesyłanych od znajomych. Bezpieczeństwo w sieci. Nauczyciel może pobrać dane do zadania z portalu pixabay.com, dopasowując treści do zainteresowań klasy.

10 min.

Nauczyciel prezentuje w jaki sposób można przygotować materiał do analizy dezinformacji z zasobów w Canva. 

Nauczyciel, może przygotować pokaz, jak wykorzystuje się możliwości AI do przygotowania materiałów edukacyjnych. W infografice „Canva szablon” znajduje się instrukcja do tego zadania.

Nauczyciel w sytuacji ograniczonego czasu, może pobrać gotową kartę do zadania z załączonych materiałów „Wyzwanie fałszywych wiadomości”

Uczniowie obserwują czynności.

Wprowadzone informacje rozwijają kompetencje w zakresie eksplorowania i edytowania zasobów Canva. Prezentacja etycznego wykorzystania możliwości AI.

10 min.

Nauczyciel prezentuje stronę Demagog, pokazuje jej zasoby, informuje jakie treści się tam znajdują.

Dzieli uczniów na zespoły 2‑osobowe, prosi o wyszukanie interesującego ich FakeNewsa i na podstawie karty z zdania wcześniejszego, prosi o analizę.

Dopytuje uczniów: czy informacje zawarte na karcie, pomagają w weryfikacji informacji?

Zakańcza zajęcia z przesłaniem „Krytycznie oceniajmy treści, szczególnie te, które wywołują duże emocje”

Uczeń analizuje wiadomości, wyszukuje syndromów oszustwa.

Zadanie ma na celu podsumować zdobytw informacje, zweryfikować czy uczeń krytycznie podchodzi do wiadomości.

Nauczyciel zapoznaje się ze stroną i poznaje jej strukturę.