Który język wymaga wsparcia w jego rozwoju?
Badania z udziałem dzieci żyjących z rodzicami na emigracji pokazują, że dość szybko poznają one język większości w porównywalnym stopniu do dzieci jednojęzycznych. Na przykład żyjące w Wielkiej Brytanii pięcioipółletnie dzieci, które w szkole/przedszkolu miały kontakt z angielskim, a w domu od przynajmniej jednego z rodziców słyszały polski (Mieszkowska i in., 2017), znały tyle samo słów po angielsku, co ich jednojęzyczni rówieśnicy. Podobne wnioski płyną z badań innych grup dzieci, na przykład dzieci niemieckojęzycznych rodziców wychowywanych w Quebecu, francuskojęzycznej prowincji w Kanadzie (MacLeod i in., 2013), które w języku większości – francuskim – rozumiały tyle samo słów, co dzieci jednojęzyczne. W obydwu tych przypadkach dzieci znały mniej słów w swoich językach domowych (albo języku domowym) niż jednojęzyczne dzieci posługujące się tymi językami.
Podobne wyniki przyniosły też badania polsko‑angielskich dzieci mieszkających z rodzicami w Wielkiej Brytanii, które pod prawie każdym względem radziły sobie z polskim istotnie gorzej niż ich jednojęzyczni rówieśnicy w Polsce (Haman i in., 2017). Wspominane już badania z udziałem polskojęzycznych rodzin wychowujących małe dzieci – dwulatki – w Wielkiej Brytanii i Irlandii pokazały, że chociaż większość rodzin zazwyczaj używała w domu polskiego, to dzieci miały już intensywny kontakt z angielskim, co skutkowało tym, że po polsku znały mniej słów niż ich jednojęzyczni rówieśnicy (Miękisz i in., 2016). Autorzy badania podkreślają, że już u tak małych dzieci konieczne może być skupienie się na rozwoju języka domowego.
Uogólniając te wyniki na grupę dzieci ukraińsko- lub rosyjskojęzycznych w Polsce, można spodziewać się, że dzieci te po jakimś czasie będą rozumiały, a przy odpowiednio dużej ilości kontaktu z polskim też mówiły tak samo dużo słów jak dzieci jednojęzyczne w Polsce. Z tego powodu większość pochodzących z zagranicy dzieci wychowujących się w Polsce nie będzie potrzebowała – po okresie intensywnego przyswajania polskiego w pierwszych miesiącach czy latach kontaktu z polskim – dodatkowych działań wzmacniających polski. Przeciwnie: dla zachowania dwujęzyczności konieczne może być wspieranie rozwoju języka/języków używanych w domu.
Warto jeszcze podkreślić, że dwujęzyczność może pozytywnie wpływać na dobrostan dzieci z rodzin emigranckich. Systematyczny przegląd 17 badań dotyczących związków pomiędzy dwujęzycznością a dobrostanem dzieci pokazał, że dobra znajomość języka domowego wiązała się z wyższą jakością relacji dzieci z rodzicami (Müller i in., 2020). Czynnikiem, który najsilniej wiązał się z dobrostanem dzieci żyjących w rodzinach emigranckich, była nie tyle dobra znajomość któregoś z języków, co właśnie dwujęzyczność: umiejętność komunikowania się zarówno w języku większości, jak i w języku domowym.