Kwasy – właściwości fizyczne i chemiczne - Kwasy, sole i inne związki nieorganiczne

Reakcje wybranych kwasów nieorganicznych z materiałami z życia codzienniego

Laboratorium 1

Czy wiesz, jakie działanie wykazują kwasy w kontakcie z tkaniną, papierem czy drewnem? Zaplanuj i przeprowadź eksperymenty. Zapoznaj się z problemem badawczym i zweryfikuj własną hipotezę. W formularzu zanotuj swoje obserwacje i wyniki, a następnie zapisz wnioski.

Po przeprowadzeniu eksperymentu z pierwszym kwasem, kliknij na ikonę domu znajdującą się w prawym górnym rogu ekranu, która przeniesie Cię do wyboru następnego eksperymentu z kolejnym kwasem.

R1ZLWE3FbKg1H

Wirtualne laboratorium pt. „Reaktywność kwasów w kontakcie z materiałami spotykanymi w życiu codziennym”
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

R19GcKNwCoYDg

Czy wiesz, jakie działanie wykazują kwasy w kontakcie z tkaniną, papierem czy drewnem? Zapoznaj się z problemem badawczym i postawioną hipotezą, zanotowanymi obserwacjami i wynikami oraz wnioskami.

Eksperyment $1$

Analiza eksperymentu:

Reaktywność kwasu siarkowego( $VI$ ) w kontakcie z materiałami spotykanymi w życiu codziennym.

Problem badawczy:

Jakie działanie wykazuje kwas siarkowy( $VI$ ) w kontakcie z tkaniną, papierem, drewnem i cukrem?

Hipoteza:

Kwas siarkowy( $VI$ ) prowadzi do zwęglenia materiałów pochodzenia organicznego.

Sprzęt laboratoryjny:

$3$ szkiełka zegarowe – szklane naczynia o zaokrąglonym kształcie podstawy, służące np. do odważania niewielkich ilości substancji chemicznych;
zlewka – naczynie szklane o kształcie cylindrycznym, stosowane do przeprowadzania prostych reakcji chemicznych;;
pipety Pasteura – wąskie rurki służące do pobierania i przenoszenia niewielkiej ilości cieczy przy pomocy ssawki;
łyżeczka – długi trzonek wykonany ze szkła, porcelany lub metalu, zakończony z jednej strony łyżeczką;
cylinder – podłużne szklane naczynie laboratoryjne w kształcie walca z umieszczoną na ściance podziałką objętości, służące do odmierzania cieczy.

Odczynniki chemiczne:

dziewięćdziesięciosześcioprocentowy kwas siarkowy( $VI$ ); skrawek tkaniny; papier; drewno; cukier.

Przebieg eksperymentu:

Na przygotowane na szkiełkach zegarowych materiały: skrawek tkaniny, papier i drewno, naniesiono kilka kropli stężonego kwasu siarkowego( $VI$ ).
Zaobserwowano zmiany zachodzące na materiałach.
Do wysokiej zlewki dodano cukier (do trzech czwartych wysokości).
Następnie dodano około $10$ centymetrów sześciennych dziewięćdziesięciosześcioprocentowego kwasu siarkowego( $VI$ ).
Ponownie zaobserwowano zachodzące zmiany.

Obserwacje:

Po naniesieniu kilku kropli kwasu siarkowego( $VI$ ) na skrawek tkaniny, papier oraz drewno nastąpiło szybkie zniszczenie materiałów i pojawienie się na nich czarnych plam przypominających zwęglenie. Dodanie dziewięćdziesięciosześcioprocentowego kwasu siarkowego( $VI$ ) do zlewki z cukrem doprowadziło do zmiany barwy cukru miejscowo na kolor żółty, potem na brązowy, a ostatecznie na całej objętości cukru na kolor czarny oraz do znacznego wzrostu objętości.

Wyniki:

W wyniku działania stężonego kwasu siarkowego( $VI$ ) doszło do zwęglenia każdego z badanych materiałów.

Wnioski:

Stężony kwas siarkowy( $VI$ ) reaguje z materią organiczną, prowadząc do jej zniszczenia. Jednym z produktów tej reakcji jest węgiel pierwiastkowy, który odpowiada za czarną barwę pojawiającą się w miejscach oddziaływania kwasu siarkowego( $VI$ ) z badanymi materiałami.

Eksperyment $2$

Analiza eksperymentu:

Reaktywność kwasu azotowego( $V$ ) w kontakcie z materiałami spotykanymi w życiu codziennym.

Problem badawczy:

Jakie działanie wykazuje kwas azotowy( $V$ ) w kontakcie z białym serem, wełną owczą, ptasim piórem i blaszką miedzianą?

Hipoteza:

W wyniku kontaktu białego sera, owczej wełny oraz ptasiego pióra ze stężonym kwasem azotowym( $V$ ) dochodzi do reakcji ksantoproteinowej, a miedź reaguje z kwasem azotowym( $V$ ), czego produktem jest azotan( $V$ ) miedzi( $II$ ).

Sprzęt laboratoryjny:

probówka – podłużne U–kształtne naczynie szklane do przeprowadzania prostych reakcji chemicznych;
pipety Pasteura – wąskie rurki służące do pobierania i przenoszenia niewielkiej ilości cieczy przy pomocy ssawki;
statyw na probówki – prostokątny sprzęt laboratoryjny z rzędami otworów, w których umieszczane są probówki;
3 szkiełka zegarowe – szklane naczynia o zaokrąglonym kształcie podstawy, służące np. do odważania niewielkich ilości substancji chemicznych szklane;
pęseta (szczypce) – z reguły metalowe narzędzie o sprężystych ramionach, umożliwiające chwytanie niewielkich przedmiotów.

Odczynniki chemiczne:

sześćdziesięciopięcioprocentowy kwas azotowy( $V$ ); biały ser; wełna owcza; ptasie pióro; blaszka miedziana.

Przebieg eksperymentu:

Na przygotowane na szkiełkach zegarowych materiały: biały ser, ptasie pióro i owczą wełnę, naniesiono kilka kropli sześćdziesięciopięcioprocentowego kwasu azotowego( $V$ ).
Zaobserwowano zmiany zachodzące na materiałach.
Do probówki dodano kwasu azotowego( $V$ ).
Następnie szczypcami umieszczono w niej kawałek blaszki miedzianej.
Ponownie zaobserwowano zmiany zachodzące w probówce.

Obserwacje:

Po naniesieniu kilku kropli kwasu azotowego( $V$ ) na biały ser, ptasie pióro i owczą wełnę zaobserwowano zmianę barwy badanych materiałów na żółty kolor. Zmiana zabarwienia z bezbarwnego roztworu na niebiesko‑zielony po dodaniu blaszki miedzianej, wydzielające się pęcherzyki gazu oraz brunatny gaz.

Wyniki:

Na białym serze, wełnie oraz piórze widoczne są skutki reakcji ksantoproteinowej w miejscach, gdzie doszło do kontaktu z kwasem azotowym( $V$ ). W reakcji z metaliczną miedzią doszło do powstania niebieskozielonego roztworu azotanu( $V$ ) miedzi( $II$ ), a innym produktem tej reakcji był tlenek azotu( $VI$ ).

Wnioski:

Reakcja ksantoproteinowa jest wynikiem reakcji pomiędzy białkami (a dokładniej aminokwasami aromatycznymi) a kwasem azotowym( $V$ ). Żółta barwa pochodzi od powstałych nitropochodnych aminokwasów aromatycznych. Miedź reaguje ze stężonym kwasem azotowym, bowiem jest to kwas utleniający. Zachodzi reakcja redoks, w której jon ${NO}_{3}^{-}$ redukuje się, a atom miedzi utlenia. Dzięki temu powstaje sól – azotan( $V$ ) miedzi( $II$ ) oraz brunatny gaz – tlenek azotu( $II$ ).

Eksperyment $3$

Analiza eksperymentu:

Reaktywność kwasu ortofosforowego( $V$ ) w kontakcie z materiałami spotykanymi w życiu codziennym.

Problem badawczy:

Jakie działanie wykazuje kwas ortofosforowy( $V$ ) w kontakcie z tkaniną, papierem i zardzewiałym gwoździem?

Hipoteza:

Kwas ortofosforowy( $V$ ) prowadzi do uszkodzenia papieru oraz odrdzewienia gwoździa. Nie widać z kolei objawów reakcji w kontakcie z tkaniną.

Sprzęt laboratoryjny:

2 szkiełka zegarkowe – szklane naczynia o zaokrąglonym kształcie podstawy, służące, np. do odważania niewielkich ilości substancji chemicznych;
statyw na probówki – prostokątny sprzęt laboratoryjny z rzędami otworów, w których umieszczane są probówki;
pipety Pasteura – wąskie rurki służące do pobierania i przenoszenia niewielkiej ilości cieczy przy pomocy ssawki;
probówka – podłużne U‑kształtne naczynie szklane do przeprowadzania prostych reakcji chemicznych.

Odczynniki chemiczne:

osiemdziesięciopięcioprocentowy kwas ortofosforowy( $V$ ); skrawek tkaniny; papier; zardzewiały gwóźdź.

Przebieg eksperymentu:

Na kawałki tkaniny i papieru naniesiono kilka kropli roztworu kwasu ortofosforowego( $V$ ).
Zaobserwowano zmiany zachodzące na materiałach.
Następnie umieszczono zardzewiały gwóźdź w probówce z roztworem kwasu na kilka dni.
Ponownie zaobserwowano zmiany po kilku dniach.

Obserwacje:

Papier ulega zniszczeniu, natomiast tkanina nie. Po upływie kilku dni rdza na gwoździu ulega zmniejszeniu – roztwarza się.

Wyniki:

Stężony kwas ortofosforowy( $V$ ) doprowadził do zwęglenia papieru oraz usunął znaczną ilość rdzy z gwoździa. W kontakcie tkaniny z kwasem nie zaszły żadne zmiany.

Wnioski:

Stężony kwas ortofosforowy( $V$ ) jest słabszym kwasem od stężonego kwasu siarkowego( $VI$ ), dlatego efekt zwęglenia w kontakcie z materią organiczną jest słabszy niż dla kwasu siarkowego( $VI$ ). Z kolei efekt usuwania rdzy bierze się z reakcji zachodzącej między tlenkiem żelaza( $III$ ) a kwasem ortofosforowym( $V$ ), w wyniku której powstaje fosforan( $V$ ) żelaza( $III$ ).

Eksperyment $4$

Analiza eksperymentu:

Reaktywność kwasu chlorowodorowego w kontakcie z materiałami spotykanymi w życiu codziennym.

Problem badawczy:

Jakie działanie wykazuje kwas chlorowodorowy w kontakcie z tkaniną i papierem?

Hipoteza:

Kwas chlorowodorowy prowadzi do zwęglenia papieru oraz tkaniny.

Sprzęt laboratoryjny:

$2$ szkiełka zegarkowe – szklane naczynia o zaokrąglonym kształcie podstawy, służące np. do odważania niewielkich ilości substancji chemicznych;
pipety Pasteura – wąskie rurki służące do pobierania i przenoszenia niewielkiej ilości cieczy przy pomocy ssawki.

Odczynniki chemiczne:

trzydziestopięcioprocentowy kwas chlorowodorowy; skrawek tkaniny; papier.

Przebieg eksperymentu:

Na przygotowane na szkiełkach zegarowych materiały: papier i tkaninę, naniesiono niewielką ilość kwasu chlorowodorowego.
Zaobserwowano zachodzące zmiany.

Obserwacje:

Papier oraz tkanina w kontakcie ze stężonym kwasem chlorowodorowym ulegają zniszczeniu i powstają czarne plamy.

Wyniki:

Wskutek kontaktu stężonego kwasu chlorowodorowego z papierem oraz tkaniną doszło do ich zwęglenia.

Wnioski:

Kwas chlorowodorowy, podobnie jak kwas siarkowy( $VI$ ), jest kwasem mocnym i prowadzi do zwęglenia materii organicznej, a czarne plamy są wynikiem powstawania pierwiastkowego węgla.

RfcLZ5JbtMZSe

Ćwiczenie 1

RbkHyONBhz27t

Ćwiczenie 2

Jak kwasy reagują z metalami?

Zastanów się, co się dzieje, gdy żelazny gwóźdź włożymy w miąższ jabłka. Jednym ze składników miąższu jest kwas jabłkowy (nazwa systematyczna kwas 2‑hydroksybutano‑1,4‑diowy). Żelazo reaguje z tym kwasem, w wyniku tej reakcji powstają związki żelaza przyswajalne dla organizmów, co może zapobiegać anemii. Potwierdziły to badania na szczurach z 1982 r. Stalowe gwoździe wbite w jabłko na 24 godziny spowodowały wytworzenie związków żelaza przyswajalnych dla szczura. Jednak gwoździe nie są zbudowane tylko z atomów żelaza – zawierają też inne dodatki, które mogą być szkodliwe. A ponieważ w dzisiejszych czasach mamy rozwiniętą naukę i medycynę, możemy skorzystać ze skuteczniejszych metod zapobiegania anemii i podawania przebadanych suplementów diety zawierających dobrze przyswajalne związki żelaza. Dlatego dr Ciemięga stwierdza na swojej stronie: Będąc w ciąży i jedząc jabłka potencjalnie nafaszerowane szkodliwymi substancjami z gwoździ, to nie jest ani EKO ani Natural. To po prostu głupie.

Wiesz już, że żelazo przereagowało z kwasem jabłkowym. Czy oznacza to, że każdy metal reaguje z każdym kwasem? I że reakcja przebiega według tego samego schematu?

Polecenie 1

Przeanalizuj ogólną mapę pojęć dotyczącą reakcji metali z kwasami oraz jej szczegółowe wersje poniżej.

Przeanalizuj opis ogólnej mapy pojęć dotyczącej reakcji metali z kwasami oraz ich szczegółowych wersji.

R1aXi8Cv43eGN1

Na ilustracji jest schemat. W środku jest napis metal + kwas. Nad zapisem po lewej stronie schematu jest napis: kwas utleniający, zachodzi zjawisko pasywacji. Od kwasu napis do: 1. brak objawów reakcji, metal utlenia się do swojego tlenku; 2. glin, chrom, żelazo, kobalt, nikiel nie roztwarzają się w stężonym kwasie azotowym(V). Na dole napisu metal + kwas po lewej stronie jest zapis: metal nie jest metalnem szlachetnym, kwas nie jest kwasem utleniającym, nie zachodzi zjawisko pasywacji. Reakcja zachodzi. Powstaje sól i wodór. Nad napisem metal + kwas u góry po prawej stronie jest zapis: metal jest metalem szlachetnym, kwas nie jest kwasem utleniającym, nie zachodzi zjawisko pasywacji. Reakcja nie zachodzi. Pod napisem metal + kwas jest zapis po prawej stronie schematu: kwas utleniający, nie zachodzi zjawisko pasywacji. Reakcja przebiega w dwóch etapach: metal utlenia się do swojego tlenku; tlenek metalu reaguje z kwasem, tworząc sól. — Reakcje metali z kwasami
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Slajd 1 z 4

RyotxmqYGXFRk1

Ilustracja interaktywna. Na górze ilustracji jest napis: metal + kwas. Po lewej stronie jest napis: brak objawów reakcji, metal utlenia się do swojego tlenku. Po prawej stronie jest napis: glin, chrom, żelazo, kobalt, nikiel nie roztwarzają się w stężonym kwasie azotowym(V). Na ilustracji jest 6 reakcji. Opisano: 1. glin + kwas azotowy(V) daje tlenek glinu + tlenek azotu(V) + woda; dwa A l, plus, sześć H N O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, strzałka w prawo, A l indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, plus, sześć N O indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, strzałka do góry, plus, trzy H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, O, 2. żelazo + kwas azotowy(V) daje tlenek żelaza(III) + tlenek azotu(IV) + woda; dwa F e, plus, sześć H N O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, indeks dolny, nawias zimny, przecinek, stęż . zamknięcie nawiasu, koniec indeksu dolnego, strzałka w prawo, F e indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, plus, sześć N O indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, strzałka do góry, plus, trzy H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, O, 3. żelazo + kwas azotowy (V) daje tlenek żelaza(III) + tlenek azotu(II) + woda; cztery F e, plus, cztery H N O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, indeks dolny, nawias rozc . zamknięcie nawiasu, koniec indeksu dolnego, strzałka w prawo, dwa F e indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, plus, cztery N O strzałka do góry, plus, dwa H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, O, 4. chrom + kwas azotowy(V) daje tlenek chromu + tlenek azotu(IV) + woda; dwa C r, plus, dwa H N O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, indeks dolny, nawias stęż . zamknięcie nawiasu, koniec indeksu dolnego, strzałka w prawo, C r indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, plus, sześć N O indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, strzałka do góry, plus, trzy H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, O, 5. chrom + kwas azotowy(V) daje tlenek chromu(III) + tlenek azotu(II) + woda; dwa C r, plus, dwa H N O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, indeks dolny, nawias rozc . zamknięcie nawiasu, koniec indeksu dolnego, strzałka w prawo, C r indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, plus, dwa N O strzałka do góry, plus, H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, O, 6. chrom + kwas siarkowy (VI) daje tlenek chromu(III) + tlenek siarki(IV) + woda; dwa C r, plus, trzy H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, S O indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego, indeks dolny, nawias stęż . zamknięcie nawiasu, koniec indeksu dolnego, strzałka w prawo, C r indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, plus, trzy S O indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, strzałka do góry, plus, trzy H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, O.

Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

R1emjOKIR4X671

Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

R1G1ab4Ka6pqJ1

Ilustracja interaktywna z napisem metal + kwas. Opis: kwas utleniający, nie zachodzi zjawisko pasywacji. Reakcja przebiega w dwóch etapach: metal utlenia się do swojego tlenku; tlenek metalu reaguje z kwasem, tworząc sól. Podano 10 równań reakcji. Opis: 1. żelazo + kwas siarkowy(VI) daje siarczan(VI) żelaza(III) + tlenek siarki(IV) + woda; dwa F e, plus, sześć H N O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, indeks dolny, nawias gorący, przecinek, stęż . zamknięcie nawiasu, koniec indeksu dolnego, strzałka w prawo, F e nawias N O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, zamknięcie nawiasu indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, plus, trzy N O strzałka do góry, plus, trzy H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, O, 2. żelazo + kwas azotowy(V) daje azotan(V) żelaza(III) + tlenek azotu(II) + woda; dwa F e, plus, sześć H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, S O indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego, indeks dolny, nawias gorący, przecinek, stęż . zamknięcie nawiasu, koniec indeksu dolnego, strzałka w prawo, F e indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, nawias S O indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego, zamknięcie nawiasu indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, plus, trzy S O indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, strzałka do góry, plus, sześć H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, O, 3. żelazo + kwas azotowy(V) daje azotan(V) żelaza(III) + tlenek azotu(II) + woda; F e, plus, cztery H N O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, indeks dolny, nawias rozc . zamknięcie nawiasu, koniec indeksu dolnego, strzałka w prawo, F e nawias N O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, zamknięcie nawiasu indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, plus, N O strzałka do góry, plus, dwa H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, O, 4. miedź + kwas azotowy(V) daje azotan(V) miedzi(II) + tlenek azotu(IV) + woda; C u, plus, cztery H N O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, indeks dolny, nawias stęż . zamknięcie nawiasu, koniec indeksu dolnego, strzałka w prawo, C u nawias N O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, zamknięcie nawiasu indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, plus, dwa N O indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, strzałka do góry, plus, dwa H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, O, 5. miedź + kwas azotowy(V) daje azotan(V) miedzi(II) + tlenek azotu(II) + woda; trzy C u, plus, osiem H N O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, indeks dolny, nawias rozc . zamknięcie nawiasu, koniec indeksu dolnego, strzałka w prawo, trzy C u nawias N O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, zamknięcie nawiasu indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, plus, dwa N O strzałka do góry, plus, cztery H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, O, 6. ołów + kwas azotowy(V) daje azotan(V) ołowiu(II) + tlenek azotu(II) + woda; trzy P b, plus, osiem H N O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, indeks dolny, nawias rozc . zamknięcie nawiasu, koniec indeksu dolnego, strzałka w prawo, trzy P b nawias N O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, zamknięcie nawiasu indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, plus, dwa N O strzałka do góry, plus, cztery H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, O, 7. mangan + kwas azotowy(V) daje azotan(V) manganu(II) + azot + woda; pięć M n, plus, dwanaście H N O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, indeks dolny, nawias rozc . zamknięcie nawiasu, koniec indeksu dolnego, strzałka w prawo, pięć M n nawias N O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, zamknięcie nawiasu indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, plus, N indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, strzałka do góry, plus, sześć H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, O, 8. mangan + kwas azotowy(V) daje azotan(V) manganu(II) + tlenek azotu(II) + woda; trzy M n, plus, osiem H N O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, indeks dolny, nawias rozc . zamknięcie nawiasu, koniec indeksu dolnego, strzałka w prawo, trzy M n nawias N O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, zamknięcie nawiasu indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, plus, dwa N O strzałka do góry, plus, cztery H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, O, 9. magnez + kwas azotowy(V) daje azotan(V) magnezu(II) + azotan(V)amonu(II) + woda; cztery M g, plus, dziesięć H N O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, indeks dolny, nawias rozc . zamknięcie nawiasu, koniec indeksu dolnego, strzałka w prawo, cztery M g nawias N O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, zamknięcie nawiasu indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, plus, N H indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego, N O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, plus, trzy H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, O, 10. mangan + kwas azotowy(V) daje azotan(V) magnezu(II) + tlenek azotu(IV) + woda; cztery M g, plus, dziesięć H N O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, indeks dolny, nawias stęż . zamknięcie nawiasu, koniec indeksu dolnego, strzałka w prawo, cztery M g nawias N O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, zamknięcie nawiasu indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, plus, N indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, O, plus, pięć H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, O

Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

R18HlaFgsSL291

Ilustracja interaktywna przedstawia 10 reakcji. Na górze ilustracji jest napis: metal + kwas. Metal nie jest metalem szlachetnym, kwas nie jest kwasem utleniającym, nie zachodzi zjawisko pasywacji. Reakcja zachodzi, powstaje sól i wodór. Opisano: 1. magnez + kwas solny daje chlorek magnezu + wodór; M g, plus, dwa H C l, strzałka w prawo, M g C l indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, plus, H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, strzałka do góry, 2. cynk + kwas solny daje chlorek cynku + wodór; Z n, plus, dwa H C l, strzałka w prawo, Z n C l indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, plus, H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, strzałka do góry, 3. glin + kwas solny daje chlorek glinu + wodór; dwa A l, plus, sześć H C l, strzałka w prawo, dwa A l C l indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, plus, trzy H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, strzałka do góry, 4. żelazo + kwas solny daje chlorek żelaza(II) + wodór; F e, plus, dwa H C l, strzałka w prawo, F e C l indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, plus, H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, strzałka do góry, 5. magnez + kwas siarkowy(VI) daje siarczan(VI) magnezu + wodór; M g, plus, H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, S O indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego, strzałka w prawo, M g S O indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego, plus, H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, 6. cynk + kwas siarkowy(VI) daje siarczan(VI) cynku + wodór; Z n, plus, H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, S O indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego, strzałka w prawo, Z n S O indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego, plus, H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, strzałka do góry, 7. żelazo + kwas siarkowy(VI) daje siarczan(VI) żelaza + wodór; F e, plus, H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, S O indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego, strzałka w prawo, F e S O indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego, plus, H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, strzałka do góry, 8. magnez + kwas etanowy daje etanian magnezu + wodór; M g, plus, dwa C H indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, C O O H, strzałka w prawo, M g nawias C H indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, C O O zamknięcie nawiasu indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, plus, H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, strzałka do góry, 9. chrom + kwas siarkowy(VI) daje siarczan(VI) chromu + wodór; C r, plus, H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, S O indeks dolny, cztery nawias rozc . zamknięcie nawiasu, koniec indeksu dolnego, strzałka w prawo, C r S O indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego, plus, H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, strzałka do góry, 10. żelazo + kwas azotowy(V) daje azotan(V) żelaza(II) + wodór; F e, plus, dwa H N O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, indeks dolny, nawias rozc . zamknięcie nawiasu, koniec indeksu dolnego, strzałka w prawo, F e nawias N O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, zamknięcie nawiasu indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, plus, H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, strzałka do góry.

Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Reakcje metalu z kwasem, w wyniku których powstaje sól i wodór, są reakcjami wymiany pojedynczej i reakcjami redoks. W tych reakcjach atomy metalu oddają elektrony, a jon $H_{3} O^{+}$ (pochodzący z dysocjacji kwasu) przyjmuje te elektrony. Symbolicznie można zapisać ten proces jako:

$M e^{0} + {xH}_{3} O^{+} \to M e^{x +} + {xH}_{2} O + \frac{x}{2} H_{2} ↑$

Dla reakcji ukazanych na mapie, w których powstaje sól i wodór, równania jonowe przyjmą postać:

RaEEIKetubF7q

Zwróć uwagę, że dla danego metalu skrócony jonowy zapis równania reakcji jest taki sam, niezależnie od kwasu biorącego udział w reakcji.

Wiesz już, że żelazne gwoździe reagują z kwasem jabłkowym, ale nie będziesz z tego korzystać, gdy zechcesz zapobiec anemii. Czy zatem wiedza o reakcjach kwasów z metalami przydaje się nam w codziennym życiu?

Wiesz już, że wybrane metale, które reagują wg schematu:

ulegają roztworzeniu w kwasie, czyli metale te poddane działaniu kwaśnych deszczy również ulegają roztworzeniu – dlatego musimy je zabezpieczać (np. poprzez pomalowanie ich powierzchni).

Dzięki temu, że glin ulega pasywacji, znalazł on zastosowanie do budowy cystern, w których jest przewożony stężony kwas azotowy(V), a także do budowy puszek do napoju typu cola (zawierającego kwas ortofosforowy(V)).

Laboratorium 2

Przeprowadź eksperyment w wirtualnym laboratorium i sprawdź, jak zachowują się wybrane metale w reakcji z kwasami. Zapoznaj się z problem badawczym, sformułuj i zweryfikuj hipotezę. W formularzu zanotuj użyty sprzęt laboratoryjny i odczynniki chemiczne, swoje obserwacje oraz zapisz wyniki i wnioski.

RB6undSZWz3gh

RoNbm1dtvg74q

Wirtualne laboratorium pt. "Reakcje wybranych metali z kwasami"
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Podpowiedźgreenwhite

R1XfbH9VE6cud

Zadanie: sprawdź, jak zachowują się wybrane metale w reakcji z kwasami.

Analiza eksperymentu: Reakcja wybranych metali z kwasami.

Problem badawczy: Czy przebieg reakcji kwasów utleniających i nieutleniających z metalami jest taki sam?.

Hipoteza: Przebieg reakcji kwasów utleniających i nieutleniających z metalami jest odmienny.

Sprzęt laboratoryjny: 12 probówek - podłużne naczynie szklane do przeprowadzania prostych reakcji chemicznych, pipety jednorazowe - wąska rurka pobierania i przenoszenia niewielkiej ilości cieczy przy pomocy ssawki; pipety jednorazowe; łyżeczki - długi trzonek wykonany ze szkła, porcelany lub metalu zakończony z jednej strony łyżeczką. Służy do nabierania sypkich substancji chemicznych.

Odczynniki chemiczne: 30% roztwór kwasu chlorowodorowego; 60% roztwór kwasu azotowego(V); 25% roztwór kwasu siarkowego(VI); magnez; żelazo; miedź; cynk.

Przebieg eksperymentu: Całe doświadczenie należy wykonać pod dygestorium z włączonym wyciągiem. Należy przygotować 12 probówek. Do czterech probówek za pomocą pipety jednorazowej należy wkroplić 3 centymetry sześcienne 60% roztwór kwasu azotowego(V). Tę samą czynność powtarza się dla następnych czterech probówek, wprowadzając do nich po 3 centymetry sześcienne 30% roztworu kwasu chlorowodorowego, a do pozostałych 3 centymetrów sześciennych 25% roztworu kwasu siarkowego(VI). Następnie trzeba umieścić w probówkach za pomocą łyżeczki próbki metali (po 1 gramie danego metalu do każdej z probówek).

Obserwacje: W przypadku kwasu azotowego(V) w probówce z magnezem i cynkiem wydziela się brunatny gaz. W probówce z żelazem brak objawów reakcji. W probówce z miedzią reakcja zachodzi wolno – po dłuższej chwili obserwujemy jasnoniebieskie zabarwienie roztworu oraz wydzielający się brunatny gaz. W przypadku kwasu solnego w probówkach z magnezem, cynkiem i żelazem wydzielają się pęcherzyki gazu. Dodatkowo w probówce z żelazem zauważalna jest zmiana zabarwienia roztworu na jasnozielony kolor. W probówce z miedzią brak objawów reakcji. W przypadku kwasu siarkowego(VI) w probówkach z magnezem, cynkiem i żelazem wydzielają się pęcherzyki gazu. W probówce z miedzią brak objawów reakcji.

Wyniki: Nie wszystkie metale reagują identycznie z kwasami utleniającymi (kwas azotowy(V)) i nieutleniającymi (kwas chlorowodorowy i kwas siarkowy(IV)).

Wnioski: W reakcjach kwasu chlorowodorowego i kwasu siarkowego(VI) z żelazem, cynkiem i magnezem ulatniający się gaz z probówki to wodór. W czasie reakcji metale te wypierają wodór z kwasu i zajmują jego miejsce. W reakcjach kwasu azotowego(V) z magnezem, cynkiem i miedzią wydziela się bezbarwny gaz, który szybko brunatnieją na powietrzu, tworząc tlenek azotu(IV). W reakcji z żelazem brak objawów reakcji, ponieważ zachodzi proces pasywacji. W reakcji kwas azotowy(V) reaguje z miedzią, tworząc jasnoniebieski roztwór pochodzący od kationów miedzi(II). Hipoteza została potwierdzona.

R9V5uj97O1Gj3

Ćwiczenie 1

R12NyCCCseh0D

Ćwiczenie 2

Polecenie 2

Jak dokonać klasyfikacji kwasów z uwagi na ich właściwości utleniające? Zapoznaj się z mapą podziału kwasów ze względu na te właściwości, a następnie rozwiąż ćwiczenia poniżej.

R1FtVUAMvxzac1

Mapa myśli. Lista elementów:

Nazwa kategorii: Kwasy

Nazwa kategorii: o słabych właściwościach utleniających

Nazwa kategorii: przykłady

Nazwa kategorii: H C l indeks dolny, nawias, aq, zamknięcie nawiasu, koniec indeksu dolnego
Nazwa kategorii: H B r indeks dolny, nawias, aq, zamknięcie nawiasu, koniec indeksu dolnego
Nazwa kategorii: H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, S O indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego, indeks dolny, nawias, rozc ., zamknięcie nawiasu, koniec indeksu dolnego
Nazwa kategorii: H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, S O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego
Nazwa kategorii: H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, C O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego
Nazwa kategorii: H N O indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego
Nazwa kategorii: H indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, P O indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego

Nazwa kategorii: reagują wyłącznie z metalami aktywnymi wypierając wodór z kwasu

Nazwa kategorii: Zet n
Nazwa kategorii: F e
Nazwa kategorii: A l
Nazwa kategorii: M g
Nazwa kategorii: N a
Nazwa kategorii: L i

Nazwa kategorii: o silnych właściwościach utleniających

Nazwa kategorii: utleniają metale na najwyższy stopień utlenienia, jaki metal przyjmuje w soli
Nazwa kategorii: przykłady

Nazwa kategorii: H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, S O indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego, indeks dolny, nawias, stęż ., zamknięcie nawiasu, koniec indeksu dolnego
Nazwa kategorii: H N O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, indeks dolny, nawias, rozc ., zamknięcie nawiasu, koniec indeksu dolnego
Nazwa kategorii: H M n O indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego
Nazwa kategorii: H N O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, indeks dolny, nawias, stęż ., zamknięcie nawiasu, koniec indeksu dolnego
Nazwa kategorii: H I O indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego
Nazwa kategorii: H B r O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego
Nazwa kategorii: H C l O indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego
Nazwa kategorii: H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, C r O indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego

Nazwa kategorii: reagują z metalami

Nazwa kategorii: szlachetnymi

Nazwa kategorii: Przykłady metali szlachetnych

Nazwa kategorii: C u
Nazwa kategorii: H g
Nazwa kategorii: A g

Nazwa kategorii: w reakcji z metalami szlachetnymi, kwasy redukują się do tlenków

Nazwa kategorii: w reakcji z H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, S O indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego, indeks dolny, nawias, stęż ., zamknięcie nawiasu, koniec indeksu dolnego wydziela się S O indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego
Nazwa kategorii: w reakcji z H N O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, indeks dolny, nawias, stęż ., zamknięcie nawiasu, koniec indeksu dolnego wydziela się N O indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego
Nazwa kategorii: w reakcji z H N O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, indeks dolny, nawias, rozc ., zamknięcie nawiasu, koniec indeksu dolnego wydziela się N O

Nazwa kategorii: aktywnymi

Nazwa kategorii: w reakcji z metalami aktywnymi, kwasy redukują się do tlenków lub innych produktów

Nazwa kategorii: w reakcji z H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, S O indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego, indeks dolny, nawias, stęż ., zamknięcie nawiasu, koniec indeksu dolnego wydziela się S O indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego
Nazwa kategorii: w reakcji z H N O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego możliwe produkty reakcji to:

Nazwa kategorii: N indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, O
Nazwa kategorii: N O
Nazwa kategorii: N indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego
Nazwa kategorii: N H indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego, N O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego

Nazwa kategorii: Przykłady metali aktywnych

Nazwa kategorii: Zet n
Nazwa kategorii: F e
Nazwa kategorii: A l
Nazwa kategorii: M g
Nazwa kategorii: N a
Nazwa kategorii: L i

Mapa myśli. Lista elementów:

Nazwa kategorii: Kwasy

Nazwa kategorii: o słabych właściwościach utleniających

Nazwa kategorii: przykłady

Nazwa kategorii: H C l indeks dolny, nawias, aq, zamknięcie nawiasu, koniec indeksu dolnego
Nazwa kategorii: H B r indeks dolny, nawias, aq, zamknięcie nawiasu, koniec indeksu dolnego
Nazwa kategorii: H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, S O indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego, indeks dolny, nawias, rozc ., zamknięcie nawiasu, koniec indeksu dolnego
Nazwa kategorii: H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, S O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego
Nazwa kategorii: H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, C O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego
Nazwa kategorii: H N O indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego
Nazwa kategorii: H indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, P O indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego

Nazwa kategorii: reagują wyłącznie z metalami aktywnymi wypierając wodór z kwasu

Nazwa kategorii: Zet n
Nazwa kategorii: F e
Nazwa kategorii: A l
Nazwa kategorii: M g
Nazwa kategorii: N a
Nazwa kategorii: L i

Nazwa kategorii: o silnych właściwościach utleniających

Nazwa kategorii: utleniają metale na najwyższy stopień utlenienia, jaki metal przyjmuje w soli
Nazwa kategorii: przykłady

Nazwa kategorii: H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, S O indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego, indeks dolny, nawias, stęż ., zamknięcie nawiasu, koniec indeksu dolnego
Nazwa kategorii: H N O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, indeks dolny, nawias, rozc ., zamknięcie nawiasu, koniec indeksu dolnego
Nazwa kategorii: H M n O indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego
Nazwa kategorii: H N O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, indeks dolny, nawias, stęż ., zamknięcie nawiasu, koniec indeksu dolnego
Nazwa kategorii: H I O indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego
Nazwa kategorii: H B r O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego
Nazwa kategorii: H C l O indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego
Nazwa kategorii: H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, C r O indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego

Nazwa kategorii: reagują z metalami

Nazwa kategorii: szlachetnymi

Nazwa kategorii: Przykłady metali szlachetnych

Nazwa kategorii: C u
Nazwa kategorii: H g
Nazwa kategorii: A g

Nazwa kategorii: w reakcji z metalami szlachetnymi, kwasy redukują się do tlenków

Nazwa kategorii: w reakcji z H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, S O indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego, indeks dolny, nawias, stęż ., zamknięcie nawiasu, koniec indeksu dolnego wydziela się S O indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego
Nazwa kategorii: w reakcji z H N O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, indeks dolny, nawias, stęż ., zamknięcie nawiasu, koniec indeksu dolnego wydziela się N O indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego
Nazwa kategorii: w reakcji z H N O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, indeks dolny, nawias, rozc ., zamknięcie nawiasu, koniec indeksu dolnego wydziela się N O

Nazwa kategorii: aktywnymi

Nazwa kategorii: w reakcji z metalami aktywnymi, kwasy redukują się do tlenków lub innych produktów

Nazwa kategorii: w reakcji z H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, S O indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego, indeks dolny, nawias, stęż ., zamknięcie nawiasu, koniec indeksu dolnego wydziela się S O indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego
Nazwa kategorii: w reakcji z H N O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego możliwe produkty reakcji to:

Nazwa kategorii: N indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, O
Nazwa kategorii: N O
Nazwa kategorii: N indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego
Nazwa kategorii: N H indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego, N O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego

Nazwa kategorii: Przykłady metali aktywnych

Nazwa kategorii: Zet n
Nazwa kategorii: F e
Nazwa kategorii: A l
Nazwa kategorii: M g
Nazwa kategorii: N a
Nazwa kategorii: L i

Mapa pojęć pt. Klasyfikacja tlenków ze względu na właściwości utleniające

Źródło: GroMar Sp. z o.o., opracowano na podstawie: Bielański A. Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2013., licencja: CC BY-SA 3.0.

Ćwiczenie 1

R1SpBh5UFVCMU

Ćwiczenie 2

Dopasuj symbol metalu do odpowiedniej grupy.

RWC5wcQtx9ax1

Ćwiczenie 3

Wpisz wzór sumaryczny tlenku ( ${SO}_{2}$ , $NO$ , ${NO}_{2}$ ) w puste miejsce tak, aby powstało prawdziwe zdanie.

RAkNeiZmh7mzw

Kwasy nieorganiczne w roztworze wodnym reagują z wodorotlenkami

$kwas + wodorotlenek \to sól + woda$

Polecenie 3

RXnoKeTqnvrkH

Reakcje wieloprotonowych kwasów z wodorotlenkami

W przypadku, gdy do reakcji użyto wieloprotonowego kwasu, mogą utworzyć się wodorosole. Wodorosole powstają w momencie, gdy użyto zbyt małej ilości wodorotlenku, np. reakcja wodorotlenku sodu z kwasem ortofosforanowym( $V$ ).

Etap $I$

Najpierw odszczepiony zostaje jeden proton z kwasu ortofosforanowego( $V$ ) i tworzy się diwodoroforsforan( $V$ ) sodu:

$NaOH + H_{3} {PO}_{4} \to {NaH}_{2} {PO}_{4} + H_{2} O$

Etap $II$

Na tym etapie odrywa się kolejny proton i tworzy się wodorofosforan( $V$ ) sodu:

$NaOH + {NaH}_{2} {PO}_{4} \to {Na}_{2} {HPO}_{4} + H_{2} O$

Etap $III$

Gdy już dostarczymy odpowiednią ilość wodorotlenku sodu, to ostatecznie zajdzie reakcja zobojętniania i powstanie tzw. sól obojętna.

$NaOH + {Na}_{2} {HPO}_{4} \to {Na}_{3} {PO}_{4} + H_{2} O$

3. Reakcja kwasów z wielowodorotlenkowymi zasadami

Przykładem jest reakcja wodorotlenku baru z kwasem jodowodorowym:

$Ba {(OH)}_{2} + 2 HI \to {BaI}_{2} + 2 H_{2} O$

Równanie reakcji w sposób jonowy pełny i skrócony:

${Ba}^{2 +} + 2 {OH}^{-} + 2 H_{3} O^{+} + 2 I^{-} \to {Ba}^{2 +} + 2 I^{-} + 4 H_{2} O$

$2 {OH}^{-} + 2 H_{3} O^{+} \to 4 H_{2} O$

Powyższa reakcja przedstawia sytuację, w której użyto odpowiednią ilość kwasu i powstała obojętna sól. Wodorotlenek baru jest zasadą dwuwodorotlenową – jeśli użyjemy za małej ilości kwasu, to reakcja przebiegnie następująco:

$Ba {(OH)}_{2} + HI \to BaI (OH) + H_{2} O$

4. Reakcja tlenków z kwasami

Polecenie 4

R17LrzHFTBpB5

Sprawdź, czy w formularzu odnotowałeś następujące uwagi:

R19367K42zibw

Na ilustracji jest probówka z roztworem HCl. W probówce umieszczono CuO ciało stałe. Probówka jest nad płomieniem palnika. Zawartość probówki jest szara. — Schemat doświadczenia.
Źródło: GroMar Sp. z o. o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Reakcja:

$CuO + 2 HCl \to {CuCl}_{2} + H_{2} O$

Zapis równania reakcji w formie jonowej skróconej:

$CuO + 2 H_{3} O^{+} \to {Cu}^{2 +} + 3 H_{2} O$

Wnioski Kwas chlorowodorowy reaguje z tlenkiem miedzi( $II$ ). W wyniku reakcji powstaje zdysocjowana sól (chlorek miedzi( $II$ )) i woda.

5. Reakcja kwasu z solą innego kwasu

W roztworze wodnym kwas reaguje z solą innego kwasu. Gdy mocny kwas reaguje z solą słabszego kwasu, to następuje reakcja wymiany podwójnej:

$mocny kwas + sól kwasu słabszego \to słaby kwas + sól mocnego kwasu$

np.:

$2 HCl + {Na}_{2} {SiO}_{3} \to H_{2} {SiO}_{3} + 2 NaCl$

6. Reakcje kwasów z hydroksosolami

Hydroksosole są produktami reakcji kwasu (w ilości poniżej stechiometrycznej) i wodorotlenku.

$Mg {(OH)}_{2} + HCl \to MgCl (OH) + H_{2} O$

Jeżeli na otrzymaną w powyższy sposób hydroksosól $Mg {(OH)}_{2}$ podziałamy kolejnym molem $HCl$ to powstanie sól obojętna.

$hydroksosól + kwas \to sól obojętna + woda$

$Mg (OH) Cl + HCl \to {MgCl}_{2} + H_{2} O$

Polecenie 5

Czy pisanie równań reakcji z udziałem kwasów zawsze musi być nudne? Poniższa gra edukacyjna dotyczy zagadnień z tym związanych. Odpowiedz na zawarte pytania i przejdź planszę. Następnie rozwiąż poniższe zadania.

R15W1TnsrfjnT

Gra edukacyjna pt. Pisanie równań reakcji chemicznych z udziałem kwasów
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Ćwiczenie 4

Zaznacz poprawne odpowiedzi.

RAS9Dt4ah3Ggy

R1LrVTOiw0Hpi

RRjy4dZHK63ah

ROuiEMBSieqyR

RwnNQBw3UgLww

R15gAO5urS88F

RKwZlkMKPAntV

RvSOjnVWzwlJD

Ro3CySGRmOhRo

R1APvKKJdSD5n

Rh4DBrrJLNHMD

R1AxMXU4FPEeH

Rd3qwOiXuPSab

R16NuNxFveFwB

Roy6f5zurJXbO

RzuFY4oxwFS6j

RQ94NBFhATHPx

R1CSKm2MJGzlX

R1AaFWrpzSJvS1

Ćwiczenie 4

Ćwiczenie 5

Wypisz wszystkie wartościowości, jakie przyjmuje siarka w kwasach tlenowych i beztlenowych.

R12SDOVskIint

R9vl769ipOYye

Siarka może występować na stopniach utlenienia: $- II$ , $+ IV$ , $+ VI$ .

bg‑blue

Notatnik

R17TY7A3VUjRk

Źródło: Gromar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Kwasy – moc kwasu, otrzymywanie kwasów

Kwasy – zastosowanie

Kwasy – właściwości fizyczne i chemiczne

Reakcje wybranych kwasów nieorganicznych z materiałami z życia codzienniego

Jak kwasy reagują z metalami?

Reakcje wieloprotonowych kwasów z wodorotlenkami

Notatnik