Tytuł: Dedukcja detektywa

Opracowanie scenariusza: Katarzyna Maciejak

Temat zajęć

Fakty i przypuszczenia, czyli w świecie dedukcji.

Grupa docelowa

Uczeń klasy VII ośmioletniej szkoły podstawowej.

Podstawa programowa

1. Kształcenie literackie i kulturowe.

1) Czytanie utworów literackich. Uczeń:

1. rozpoznaje rodzaje literackie: epika, liryka i dramat; określa cechy charakterystyczne dla poszczególnych rodzajów i przypisuje czytany utwór do odpowiedniego rodzaju;

2. rozróżnia gatunki epiki (...).

1) Odbiór tekstów kultury. Uczeń:

1. znajduje w tekstach współczesnej kultury popularnej (np. w filmach, komiksach, piosenkach) nawiązania do tradycyjnych wątków literackich i kulturowych.

1) Tworzenie wypowiedzi.

1. Elementy retoryki. Uczeń:

2) gromadzi i porządkuje materiał rzeczowy potrzebny do tworzenia wypowiedzi; redaguje plan kompozycyjny własnej wypowiedzi;

4) wykorzystuje znajomość zasad tworzenia tezy i hipotezy oraz argumentów przy tworzeniu rozprawki oraz innych tekstów argumentacyjnych;

6) przeprowadza wnioskowanie jako element wywodu argumentacyjnego;

7) zgadza się z cudzymi poglądami lub polemizuje z nimi, rzeczowo uzasadniając własne zdanie.

1. Samokształcenie. Uczeń:

6) rozwija umiejętności samodzielnej prezentacji wyników swojej pracy;

8) rozwija umiejętność krytycznego myślenia i formułowania opinii.

Ogólny cel kształcenia

Uczniowie na podstawie lektury opowiadania o Sherlocku Holmesie poznają cechy powieści kryminalnej oraz zapoznają się z metodą dedukcji.

Kształtowane kompetencje kluczowe

• porozumiewanie się w języku ojczystym;

• porozumiewanie się w językach obcych;

• umiejętność uczenia się;

• kompetencje społeczne i obywatelskie.

Cele operacyjne

Uczeń:

• wskazuje charakterystyczne cechy powieści kryminalnej;

• posługuje się dedukcją;

• odróżnia fakty od przypuszczeń;

• używa słownictwa służącego wyrażaniu pewności/niepewności;

• konfrontuje wizję reżyserską z własnymi wyobrażeniami.

Metody/techniki kształcenia

• podająca: pogadanka;

• praktyczne: symulacja, ćwiczenia przedmiotowe;

• programowane: z użyciem komputera, z użyciem e‑podręcznika.

Formy pracy

• aktywność indywidualna jednolita;

• aktywność w parach;

• aktywność zbiorowa.

Przebieg zajęć

Przed lekcją

Nauczyciel prosi wybranego ucznia o przygotowanie krótkiej wypowiedzi na temat pisarstwa Arthura Conan Doyle'a oraz serii opowieści o Sherlocku Holmesie.

Faza wprowadzająca

1. Nauczyciel określa cel zajęć: uczniowie poznają cechy gatunkowe powieści kryminalnej. Wspólnie z uczniami formułuje kryteria sukcesu.

2. Nauczyciel zwraca uwagę na różne sposoby poznawania rzeczywistości (za pomocą uczuć – zmysłów i intelektu). Sugeruje, że dociekliwość jest jedną z cech dobrego detektywa, i prosi o wskazanie innych jego cech. Pyta uczniów, czy znają jakieś sylwetki detektywów przedstawione w książkach lub filmach/serialach.

Faza realizacyjna

1. Uczniowie uruchamiają lekcję „Dedukcja detektywa” (abstrakt) i czytają fragment opowiadania „Tajemnica złotego pince‑nez” A. Conan Doyle’a ze zwróceniem szczególnej uwagi na cechy Sherlocka Holmesa i jego sposób myślenia.

2. Wybrany przed lekcją uczeń prezentuje informacje na temat pisarstwa Arthura Conan Doyle'a.

3. Uczniowie wykonują zadanie interaktywne nr 3 – na podstawie przeczytanego tekstu rozstrzygają, czy poszczególne informacje są prawdziwe, czy fałszywe – oraz zadanie interaktywne nr 4, które polega na odtworzeniu portretu właścicielki przedmiotu, dzięki wnioskom wyciągniętym przez Holmesa i wyjaśnieniu, czym jest dedukcja. Następnie uczniowie, pracując w parach, wskazują sytuacje, w których przydaje się logiczne myślenie.

4. Nauczyciel zachęca uczniów do sprawdzenia swoich sił w sztuce dedukcji. Uczniowie wymieniają się między sobą jakimiś przedmiotami (np. zeszytami, piórnikami itp. - można to ustalić przed lekcją) i na podstawie ich oględzin próbują wywnioskować jak najwięcej na temat właściciela. Na koniec nauczyciel pyta, czy informacje pozyskane dzięki dedukcji można uznać za fakty (wnioskiem z rozmowy powinno być stwierdzenie, że są to jedynie przypuszczenia, które należy potwierdzić).

5. Uczniowie wykonują zadanie interaktywne nr 4 – określają, czy dane stwierdzenie to fakt, czy jedynie przypuszczenie, a następnie zastanawiają się, jakie konstrukcje językowe służą wyrażaniu przypuszczenia/niepewności.

6. Nauczyciel informuje uczniów, że opowiadania o Sherlocku Holmesie stanowią przykład prozy kryminalnej (podobnie jak np. powieści A. Christie), i prosi o podanie cech takiej prozy (pytania pomocnicze: Kto jest bohaterem? Wokół czego zawiązuje się akcja? Jakie może być jej rozwiązanie?).

7. Uczniowie wykonują zadanie interaktywne nr 7: konfrontują wizerunek filmowy Sherlocka Holmesa (plakat) ze swoimi wyobrażeniami.

Faza podsumowująca

Nauczyciel rozdaje uczniom krótkie ankiety z ewaluacją pracy własnej.

Następnie podsumowuje zajęcia, zadając pytania:

• Jakie problemy można rozwiązywać dzięki metodzie dedukcji?

• Dlaczego opowieści o Sherlocku Holmesie zyskały tak dużą popularność?

• Opisz kompozycję właściwą powieściom kryminalnym.

Praca domowa

Wybierz się na wirtualną wycieczkę do Muzeum Sherlocka Holmesa (znajdź jego stronę w internecie). Obejrzyj zamieszczone tam nagranie, spróbuj rozwiązać quiz.

Wybierz cztery pytania z quizu, zapisz je w zeszycie i podaj odpowiedź.

Znajdź Muzeum na mapie Londynu, używając Google Maps.

Zrób zrzut z ekranu i przynieś na zajęcia, żeby pokazać, że wykonałeś zadanie.

W tej lekcji zostaną użyte m.in. następujące pojęcia oraz nagrania

Pojęcia

Teksty i nagrania

Detective’s deduction

What is a sensory thing? It is something that people experience through their senses: sight, hearing, touch, smell and taste. The sensual experience connects people with the world of matter and is one of the ways of knowing it. One of, but not the only one. For the human mind experiences of a different kind are also available. Such experiences that cannot be described with the language of senses. These are abstract concepts and ideas. Sensual impressions are not enough to explain what is truth and false, justice and injustice or good and evil. Truth, justice or good cannot be seen, touched or tasted. With our senses we can experience some objects or situations that we describe as good or evil, true or false – depending on our beliefs. The meaning of abstract ideas is created above all as a result of intellect effort and inquiries.

Curiosity is one of the features of a good detective. What other features should a good detective have? Do you know any detective characters (from books or TV series)? depending on the way of creating the main character image, building and solving the intrigue and the picture of reality in which the action is set. Detective novel is one of this .... Conan Doyle's prose had many film adaptations, and is still very popular. It is evidenced by such productions as: Sherlock Holmes (2009) directed by Guy Ritchie or TV series Sherlock (2010) with Benedict Cumberbatch playing the title role. Although Sherlock Holmes is a fictional character, his creator has placed the hero's flat at the real address in London: 221B Baker Street, where currently the museum of Sherlock Holmes can be found.

Arthur Conan Doyle (1859‑1930) was a Scottish writer and poet, known,above all, as the author of crime stories about Sherlock Holmes and doctor John Watson. The first story – A Study in Scarlet – was published in 1887. Among Doyle’s literary achievements we can find also adventure, historical and science fiction works.

Stories and novels by Arthur Conan Doyle in which the main character is Sherlock Holmes are classic example of crime prose (crime story or crime novel) These compositions – just like the famous novels by Agatha Christie who brought to literary life fictional characters of Hercules Poirot and Miss Jane Marple – are sometimes called detective stories or detective novels.

Can you list the crime prose features? Who is the main character? What is the plot about? What can be its solution?