Lesson plan (Polish)

Tytuł: To, co najważniejsze

Opracowanie scenariusza: Magdalena Trysińska

Temat zajęć

To, co najważniejsze. Wartości w życiu człowieka.

Grupa docelowa

Uczniowie klasy V ośmioletniej szkoły podstawowej

Podstawa programowa

I. Kształcenie literackie i kulturowe.

1. Czytanie utworów literackich. Uczeń:

12) określa tematykę oraz problematykę utworu;

2. Odbiór tekstów kultury. Uczeń:

2) wyszukuje w tekście informacje wyrażone wprost i pośrednio;

6) odróżnia informacje o faktach od opinii.

II. Kształcenie językowe.

2. Zróżnicowanie języka. Uczeń:

3) używa stylu stosownego do sytuacji komunikacyjnej.

III. Tworzenie wypowiedzi.

1. Elementy retoryki. Uczeń:

1) uczestniczy rozmowie na zadany temat, wydziela jej części, sygnały konstrukcyjne wzmacniające więź między uczestnikami dialogu, tłumaczące sens;

3) tworzy logiczną, semantycznie pełną i uporządkowaną wypowiedź, stosując odpowiednią do danej formy gatunkowej kompozycję i układ graficzny rozumie rolę akapitów w tworzeniu całości myślowej wypowiedzi;

4) dokonuje selekcji informacji;

2. Mówienie i pisanie. Uczeń:

5) opowiada o przeczytanym tekście.

IV. Samokształcenie. Uczeń:

1) doskonali ciche i głośne czytanie;

3) korzysta z informacji zawartych w różnych źródłach, gromadzi wiadomości, selekcjonuje informacje;

7) rozwija umiejętność krytycznej oceny pozyskanych informacji;

9) rozwija umiejętność efektywnego posługiwania się technologią informacyjną oraz zasobami internetowymi i wykorzystuje te umiejętności do prezentowania własnych zainteresowań.

Ogólny cel kształcenia

Uczeń na podstawie tekstu literackiego dyskutuje na temat wartości istotnych w życiu człowieka.

Kształtowane kompetencje kluczowe

porozumiewanie się w języku ojczystym;
porozumiewanie się w językach obcych;
kompetencje społeczne i obywatelskie;
świadomość i ekspresja kulturalna.

Cele operacyjne

Uczeń:

rozmawia na temat wartości, układa ich hierarchię;
rozmawia na temat cech charakteru przydatnych w pracy naukowca;
opisuje ilustracje przedstawiające różne wnętrza laboratoryjne;
dostrzega różnice w opisywanych ilustracjach, umie je uzasadnić;
wyszukuje odpowiednie fragmenty tekstu na poparcie swoich opinii.

Metody/techniki kształcenia

problemowa: rozmowa kierowana, dyskusja;
programowane: z użyciem komputera i e‑podręcznika;
ekspozycyjna: opisywanie ilustracji;
praktyczna: ćwiczeń przedmiotowych, praca z tekstem literackim.

Formy pracy

aktywność indywidualna jednolita;
aktywność zbiorowa jednolita;
aktywność w grupach.

Wskazówki metodyczne

Zaproszenie do intertekstualności a konektywizm

Jednym z celów kształcenia językowego i odbioru tekstów jest kształtowanie umiejętności rozpoznawania w różnych tekstach kultury powtarzających się obrazów, wątków, motywów czy toposów. Dzięki zdolności dostrzegania powiązań na poziomie intertekstualnym kształcimy umiejętność dokonywania syntezy oraz krytycznego odbioru tekstu.

Równocześnie chcemy zachęcić uczniów i nauczycieli do aktywnego tworzenia własnych opracowań: impresyjnych lub ekspresyjnych poprzez emocje i sztukę, np. twórczość własną (prace plastyczne, fotografia, film, teksty), elementy ruchu i dramy, w tym także wybór przykładów twórczości fotografii innych twórców, wraz z ich uzasadnieniem. Dzięki temu kontakt z dziełem literackim wzbogacamy o własne skojarzenia i przemyślenia. Warto podkreślić, że sama aktywność poszukiwania informacji w zewnętrznych źródłach jest zgodna z założeniami konektywizmu, a zwłaszcza z ideą ciągłego uczenia się oraz dostrzegania powiązań.

Nazywamy to zadanie poszukiwaniem klucza. Zawsze polega ono na wyborze (selekcji) odpowiednich przykładów lub realizacji zadania twórczego i przygotowaniu krótkiej prezentacji wraz z uzasadnieniem. Np.

Wybierz trzy zdjęcia z historii fotografii, które Twoim zdaniem ilustrują zawarte w utworze przesłanie.

lub

Nakręć aparatem telefonicznym krótki film, w którym zawrzesz swoją impresję na temat poruszony w wierszu.

Niezwykle ważnym elementem zaproponowanego przez nas działania edukacyjnego jest zainicjowana dzięki niemu dyskusja na forum całej klasy, podczas której wszyscy uczniowie mogą zadawać pytania o powody indywidualnego doboru przykładów lub realizacji zadania. Uczniowie, chcąc odczytać klucz interpretacyjny koleżanki lub kolegi z klasy, powinni zadać pytania naprowadzające, np. Dlaczego wybrałeś akurat to zdjęcie? Jakie inne zdjęcia miałeś do wyboru? Co zadecydowało o tym, że przyniosłeś dziś na lekcję reprodukcję tego obrazu? O czym myślałeś, przygotowując scenariusz swojego filmu? Gdzie szukałeś inspiracji dla swojego rysunku?

Dzięki opisanym działaniom, odpowiadającym metodzie przekładu intersemiotycznego, uczniowie będą mieli okazję utrwalić wiedzę oraz kształtować umiejętności poprzez skojarzenia, odwołanie do symboli, emocji oraz obrazów, budowanie struktur myślowych i praktyczne używanie słownictwa. Zaangażowanie całego zespołu klasowego w proces omówienia uczniowskich prezentacji zapewni uczestnikom aktywne uczestnictwo w zajęciach.

Dostosowanie poziomu językowego

Pytania otwarte, które znajdują się w abstraktach, są dostosowane do poziomu, z jakim chcemy skonfrontować młodszych i starszych uczniów. Uważamy, że stawianie wyzwań jest jednym z podstawowych narzędzi motywacyjnych w nauce języka obcego. Podczas pracy na lekcji zachęcamy do skorzystania z narzędzi stosowanych w ocenianiu kształtującym, m.in. techniki świateł, patyczki, karty ABCD. W ten sposób dbamy również o udzielenie uczniom tak ważnej dla nich informacji zwrotnej.

W zależności od poziomu zaawansowania uczniów nauczyciel może zachęcać do odpowiedzi w języku ojczystym lub języku angielskim, co jest zgodne z zasadami nauczania dwujęzycznego. Na tym etapie edukacyjnym ważne jest, żeby uczeń przede wszystkim potrafił zrozumieć pytanie i dokonać podsumowania zajęć w języku obcym, najlepiej z użyciem nowo poznanych słów. Pomóc mu może w tym narzędzie umieszczone na końcu abstraktu skłaniające do udzielenia odpowiedzi na pytania: czego się dziś nauczyłem, co było dla mnie trudne, co muszę jeszcze powtórzyć.

Przed lekcją

Nauczyciel w oparciu o wskazówki metodyczne prosi wyznaczonego ucznia lub uczniów, by zapoznali się z fragmentem utworu zawartym w abstrakcie i wybrali ilustrację muzyczną do lekcji. Uczniowie, pracując metodą przekładu intersemiotycznego, przygotowują trzy przykłady wraz z uzasadnieniem. Ich zadaniem będzie rozpoczęcie zajęć od prezentacji swoich impresji lub skojarzeń oraz zachęcenie innych uczniów do dyskusji.

Przebieg lekcji

Faza wprowadzająca

1. Nauczyciel określa cel zajęć, którym jest zastanowienie się nad tym, co jest ważne w życiu człowieka. Podaje uczniom kryteria sukcesu.

2. Wybrani uczniowie prezentują przygotowane na zajęcia przykłady utworów muzycznych wraz z uzasadnieniem ich wyboru (ze względu na ograniczenia czasowe wystarczy zaprezentować jeden‑dwa utwory). Wyjaśniają, dlaczego je wybrali oraz dlaczego prezentują je akurat w takiej kolejności. Nauczyciel zachęca pozostałych uczniów do zadawania pytań prezentującym, np.

Dlaczego zdecydowałeś się na utwór tego wykonawcy?
Według jakiego klucza dobrałeś swoje przykłady?
Do czego nawiązuje ten przykład?

W razie potrzeby do zaprezentowanego materiału można wrócić w fazie podsumowującej lekcji. Jeżeli uczeń ma problem z formułowaniem płynnych wypowiedzi w języku angielskim, może podać uzasadnienie wyboru przykładów w języku ojczystym.

Faza realizacyjna

1. Nauczyciel wyświetla na tablicy nazwy różnych wartości (plansza interaktywna w abstrakcie), w miarę potrzeby podaje ich znaczenie w języku polskim. Prosi uczniów, aby poukładali je zgodnie z własną hierarchią. Uczniowie mogą spróbować uzasadnić własne wybory. Następnie każdy z nich formułuje myśl według wzoru zamieszczonego w ćw. 1 w abstrakcie. Chętni prezentują swoje propozycje.

2. Uczniowie zapoznają się z warunkami pracy naukowców wczoraj i dziś. Nauczyciel prosi o porównanie zdjęć. Uczestnicy zajęć powinni zwrócić uwagę na oświetlenie, wyposażenie, strój laborantów itd.

3. Uczniowie czytają tekst Ewy Curie “Robaczki świętojańskie” w e‑podręczniku. Następnie wyszukują opis miejsca pracy Marii i Piotra Curie. Uczniowie odpowiadają na pytania:

Czego brakuje w laboratorium Marii i Piotra Curie?
Co przeszkadza naukowcom w pracy?
O którym z laboratoriów przedstawionych na w galerii zdjęć mogli marzyć Maria i Piotr Curie?

4. Nauczyciel wyświetla na tablicy zdjęcie Marii Skłodowskiej‑Curie w otoczeniu największych uczonych początku XX wieku. Pyta: Ile wśród nich jest kobiet? Z czego to wynika? Analiza zdjęcia może stać się początkiem dyskusji o tym, co mogły robić kobiety, a czego nie mogły robić w czasach Marii Skłodowskiej‑Curie.

5. Jaka była Maria Curie? Uczniowie wypisują jej cechy charakteru. Zadanie dla uczniów zdolnych (ćw. 7): jakie cechy charakteru przypisaliby bohaterce na podstawie przetłumaczonych cytatów.

6. Uczniowie na podstawie tekstu układają w kolejności podane przy planszy interaktywnej wartości. Uzasadniają swój wybór w języku polskim lub angielskim, w zależności od stopnia zaawansowania.

Faza podsumowująca

Nauczyciel prosi uczniów o ocenę ich pracy na lekcji oraz stopnia zrozumienia omawianego materiału. Może do tego wykorzystać metodę kosza i walizki: uczniowie otrzymują karteczki samoprzylepne w dwóch kolorach. Wypełniają je swoimi zapiskami: co zabierają ze sobą (wkładają do walizki), a co uważają za zbędne (wyrzucają do kosza). Karteczki przyklejają w specjalnie do tego przygotowanym miejscu (np. na plakacie). Do podsumowania można też użyć planszy interaktywnej zawartej w abstrakcie.

Praca domowa

Aby dowiedzieć się czegoś więcej o Marii Skłodowskiej‑Curie, poszukaj informacji w dostępnych źródłach. Przygotuj plakat o jej osiągnięciach.