Tytuł: Dobra rada nie zawada!

Opracowanie scenariusza: Katarzyna Maciejak

Temat zajęć

Dobra rada nie zawada! O poradnictwie dla kobiet dawniej i dziś”.

Grupa docelowa

Uczniowie klasy VIII ośmioletniej szkoły podstawowej.

Podstawa programowa

I. Kształcenie literackie i kulturowe.

1. Czytanie utworów literackich. Uczeń:

8) określa wartości estetyczne poznawanych tekstów literackich;

9) wykorzystuje w interpretacji utworów literackich odwołania do wartości uniwersalnych związane z postawami społecznymi, narodowymi, religijnymi, etycznymi i dokonuje ich hierarchizacji;

10) wykorzystuje w interpretacji tekstów literackich elementy wiedzy o historii i kulturze;

11) wykorzystuje w interpretacji utworów literackich potrzebne konteksty, np. biograficzny, historyczny, historycznoliteracki, kulturowy, filozoficzny, społeczny;

2. Odbiór tekstów kultury. Uczeń:

2) porządkuje informacje w zależności od ich funkcji w przekazie;

6) określa wartości estetyczne poznawanych tekstów kultury.

II. Tworzenie wypowiedzi.

1. Elementy retoryki. Uczeń:

1) funkcjonalnie wykorzystuje środki retoryczne oraz rozumie ich oddziaływanie na odbiorcę;

2) gromadzi i porządkuje materiał rzeczowy potrzebny do tworzenia wypowiedzi; redaguje plan kompozycyjny własnej wypowiedzi;

7) zgadza się z cudzymi poglądami lub polemizuje z nimi, rzeczowo uzasadniając własne zdanie;

8) rozpoznaje i rozróżnia środki perswazji i manipulacji w tekstach reklamowych, określa ich funkcję.

IV. Samokształcenie. Uczeń:

1) rzetelnie, z poszanowaniem praw autorskich, korzysta z informacji;

6) rozwija umiejętności samodzielnej prezentacji wyników swojej pracy;

8) rozwija umiejętność krytycznego myślenia i formułowania opinii.

Ogólny cel kształcenia

Uczniowie poznają XIX‑wieczny ideał kobiety i konfrontują go ze współczesnym wizerunkiem (np. w czasopismach i w reklamie).

Kształtowane kompetencje kluczowe

• porozumiewanie się w języku ojczystym;

• porozumiewanie się w językach obcych;

• umiejętność uczenia się;

• świadomość i ekspresja kulturalna.

Cele operacyjne

Uczeń:

• opowiada o XIX‑wiecznym ideale kobiety;

• definiuje pojęcie emancypacji;

• rozmawia o współczesnym ideale kobiety;

• podejmuje refleksję nad wizerunkiem kobiety w reklamie;

• tworzy własną pozytywną poradę dla współczesnych kobiet.

Metody/techniki kształcenia

• podająca: pogadanka;

• praktyczne: przewodniego tekstu, ćwiczenia przedmiotowe;

• programowane: z użyciem komputera, z użyciem e‑podręcznika.

Formy pracy

• aktywność indywidualna jednolita;

• aktywność w parach;

• aktywność w grupach;

• aktywność zbiorowa.

Przed lekcją

Polecenie dla ucznia: Przejrzyj kilka kolorowych czasopism i wyszukaj artykuły, w których znajdują się różne porady dla współczesnych kobiet. Określ, czego dotyczą i jaki wizerunek kobiety kreują.

Przebieg zajęć

Faza wprowadzająca

1. Nauczyciel określa cel zajęć: uczniowie porozmawiają o dawnym ideale kobiety oraz o tym, co zmieniło się w sytuacji polskich kobiet na przestrzeni 200 lat.

2. Prowadzący pyta uczniów, jakie porady dla współczesnych kobiet znaleźli w ramach przygotowania do lekcji. Zachęca uczestników zajęć do dokonania syntezy zebranego materiału. Prosi o wyłonienie sfer życia, w których udziela się kobietom rad.

Faza realizacyjna

1. Nauczyciel, odwołując się do tego, co uczniowie wywnioskowali na podstawie zebranych materiałów, opowiada o funkcjach dziewiętnastowiecznego poradnictwa i pisarstwie Klementyny z Tańskich Hoffmanowej.

2. Uczniowie próbują wyjaśnić własnymi słowami znaczenie słowa emancypacja, a następnie porównują swoje przemyślenia z definicją słownikową.

3. Nauczyciel podaje kilka informacji o utworze Hoffmanowej pt. „Pamiątka po dobrej matce…”. Uczniowie czytają jego fragment zamieszczony w abstrakcie. Na bieżąco wynotowują z tekstu złote myśli autorki.

4. Uczestnicy zajęć wykonują zadanie interaktywne sprawdzające zrozumienie tekstu, a następnie tworzą notatkę prezentującą ideał XIX‑wiecznej kobiety nakreślony w utworze. Biorą pod uwagę cechy charakteru i umysłu, sposób zachowania oraz proponowane zajęcia.

5. Uczniowie dyskutują w parach o wizerunku kobiety wyłaniającym się z tekstu (m.in. o tym, czy zgadzają się z radami Hoffmanowej, jak interpretują je dzisiaj – po 200 latach od powstania utworu) i przedstawiają swoje przemyślenia na forum klasy.

6. Uczniowie, pracując w grupach, tworzą listę haseł – porad dla współczesnej kobiety. Ważne, żeby porady te nie miały charakteru nakazów i zakazów, lecz raczej pozytywnie motywujących zdań przełamujących stereotypy na temat płci (uczestnicy zajęć mogą użyć konstrukcji z negacją, np. „Nie musisz…”).

Faza podsumowująca

Nauczyciel rozdaje uczniom krótkie ankiety z ewaluacją pracy własnej.

Następnie podsumowuje zajęcia, zadając uczniom pytania:

• Jakie znaczenie miała emancypacja kobiet?

• W jaki sposób zmienił się wizerunek kobiet w kulturze?

• Jakie znaczenie miały porady dla kobiet dawniej, a jekie mają dziś?

Praca domowa

Znajdź w internecie kilka reklam, w których występują kobiety. Jak zostały przedstawione? Sformułuj wnioski i napisz notatkę dotyczącą ich wizerunku (uwzględnij to, jakiego produktu dotyczy reklama i do jakiej grupy docelowej jest kierowana).

W tej lekcji zostaną użyte m.in. następujące pojęcia oraz nagrania

Pojęcia

Teksty i nagrania

Good advice will not fail!

Modern guides are characterised by didacticism and informativeness, but also usefulness, persuasiveness, publicity and commerciality. They also have therapeutic qualities, addressing issues related to self‑understanding, strengthening self‑confidence or also solving various problems and building new skills. One old guide on good manners for girls was published in 1819, the creation of Klementyna z Tańskich Hoffmanowej Pamiątka po dobrej matce, czyli ostatnie jej rady dla córki. Let's try to go back 200 years…

Klementyna z Tańskich Hoffmanowa (1798–1845) – pedagogue, writer, editor and translator. Among her achievements we can find, among others, novels and tales about women, literature for children and adolescents, and publications about historical and moral character. Her reflections and suggestions of a pedagogical nature were a result of the author's thorough preparation and her personal experiences. She educated herself through discussions in the press, her travels, and comparing her own observations with the experiences of other nations. When she moved to France after the November Uprising, she had the chance to access the original texts of enlightened writers and complement her Polish education. Most of Hoffmanowa's works refer to promoting ideas related to home education and publice service. Women's texts dominate, about the problems of emancipation discussed on the pages of magazines, impelling questions close to the hearts of adolescent girls, for example future marriage, comprehensive education, relations with parents and girlish dreams and desires tailored to the social conscience of the nineteenth century and the cultural challenges of those times.

Klementyna z Tańskich Hoffmanowa's work Pamiątka po dobrej matce czyli ostatnie jej rady dla córki was published anonymously in 1819 and is considered to be the first Polish novel for girls. The discourse takes the form of a moral testament (a pedagogical treaty), in which a dying mother devises advice and instructions related to her daughter's upbringing. Hoffmanowa's work is written in the first person, suggesting a directness in the course of the narration, and an emotional character of expression (referring to the experiences of the main character – Amelia). The didactic tone is made visible by the inclusion of words of wisdom, proverbs and aphorisms, undoubtedly meant to be memorised by the reader.