Tytuł: Wasza kultura i nasza kultura. Co nas łączy?

Opracowanie scenariusza: Magdalena Trysińska

Temat zajęć:

Wasza kultura i nasza kultura. Co nas łączy?

Grupa docelowa:

Uczniowie klasy VIII ośmioletniej szkoły podstawowej.

Podstawa programowa

I. Kształcenie literackie i kulturowe.

1. Czytanie utworów literackich. Uczeń:

1) rozpoznaje rodzaje literackie: epika, liryka i dramat; określa cechy charakterystyczne dla poszczególnych rodzajów i przypisuje czytany utwór do odpowiedniego rodzaju;

7) określa w poznawanych tekstach problematykę egzystencjalną i poddaje ją refleksji;

9) wykorzystuje w interpretacji utworów literackich odwołania do wartości uniwersalnych związane z postawami społecznymi, narodowymi, religijnymi, etycznymi i dokonuje ich hierarchizacji;

11) wykorzystuje w interpretacji utworów literackich potrzebne konteksty, np. biograficzny, historyczny, historycznoliteracki, kulturowy, filozoficzny, społeczny.

2. Odbiór tekstów kultury. Uczeń:

1) wyszukuje w tekście potrzebne informacje oraz cytuje odpowiednie fragmenty tekstu publicystycznego, popularnonaukowego lub naukowego.

III. Tworzenie wypowiedzi

1. Elementy retoryki. Uczeń:

1) funkcjonalnie wykorzystuje środki retoryczne oraz rozumie ich oddziaływanie na odbiorcę;

7) zgadza się z cudzymi poglądami lub polemizuje z nimi, rzeczowo uzasadniając własne zdanie.

IV. Samokształcenie. Uczeń:

6) rozwija umiejętności samodzielnej prezentacji wyników swojej pracy;

8) rozwija umiejętność krytycznego myślenia i formułowania opinii.

Ogólny cel kształcenia

Uczniowie, na podstawie analizy i interpretacji tekstu literackiego, zapoznają się z problemem różnic kulturowych i światopoglądowych.

Kształtowane kompetencje kluczowe

• porozumiewanie się w języku ojczystym;

• porozumiewanie się w językach obcych;

• kompetencje społeczne i obywatelskie;

• świadomość i ekspresja kulturalna.

Cele operacyjne

Uczeń:

• określa temat i problematykę tekstu, poddaje ją refleksji;

• szanuje różnice światopoglądowe;

• odczytuje przesłanie tekstu Wita Szostaka “Wichry Smoczogór”;

• charakteryzuje bohaterów tekstu;

• dyskutuje na określony temat, formułuje argumenty, wyciąga wnioski.

Metody/techniki kształcenia

• problemowa: rozmowa kierowana, dyskusja;

• programowane: z użyciem komputera i e‑podręcznika;

• praktyczna: ćwiczeń przedmiotowych, praca z tekstem literackim.

Formy pracy

• aktywność indywidualna jednolita;

• aktywność zbiorowa jednolita;

• aktywność w parach.

Przebieg lekcji

Przed lekcją

Uczniowie zapoznają się z informacją dotyczącą treści powieści Wita Szostaka „Wichry Smoczogór” i czytają fragment literacki zamieszczony w e‑podręczniku.

Faza wprowadzająca

1. Nauczyciel określa cel zajęć, którym jest odkrycie różnic kulturowych i światopoglądowych na podstawie analizy i interpretacji tekstu literackiego. Podaje uczniom kryteria sukcesu.

Faza realizacyjna

1. Nauczyciel prosi uczniów, aby poświęcili chwilę na przypomnienie sobie treści przeczytanego w domu fragmentu powieści “Wichry Smoczogór” Wita Szostaka. Następnie zadaje uczniom pytania:

• Dlaczego Stary Ryś jest przekonany, że Smyk nie zmyślił opowieści o spotkaniu ze śmiercią?

• Dlaczego, według ciebie, Wrzosiec nie decyduje się otworzyć worka?

• Jakie motywy powodują, że Wrzosiec pragnie poznawać i badać kulturę mieszkańców Smoczogór?

• W jakim celu Wrzosiec zamierza towarzyszyć Berdzie w jego wyprawie?

• Czy Wrzosiec jest pewien, że smoki w Smoczogórach nie istnieją?

• Jak w kontekście rozmowy bohaterów rozumiesz myśl, że „jesteśmy tylko karłami na ramionach olbrzymów”?

Uczniowie rozmawiają na temat tekstu, przytaczają odpowiednie cytaty.

2. Wykonanie ćwiczenia 1 w abstrakcie.

3. Uczniowie, odwołując się do definicji z ćwiczenia 1. zastanawiają się, który z bohaterów swoje przekonania opiera na nauce, a który na wierze; który z bohaterów kieruje się racjonalizmem, a który emocjami.

4. Nauczyciel dzieli klasę na dwie grupy. Uczniowie na podstawie tekstu charakteryzują:

- grupa 1: światopogląd i postawę, które reprezentują Stary Ryś i Berda;

- grupa 2: światopogląd i postawę, które reprezentuje Wrzosiec.

Następnie zastanawiają się, który z zaprezentowanych w rozmowie światopoglądów jest im bliższy i z jakiego powodu.

5. Uczniowie wykonują zadanie w abstrakcie. Wypowiedzi, których można użyć w dyskusji dzielą na dwie grupy: wyrażające szacunek i wyrażające lekceważenie dla odbiorcy.

6. Uczniowie wracają do tekstu: wynotowują z tekstu (lub zaznaczają w teście): jak najwięcej zwrotów i fraz, które sygnalizują niezgodę na poglądy drugiej strony; jak najwięcej zwrotów i fraz, które świadczą o wzajemnym szacunku rozmówców i które powodują, że dyskusja rozwija się w przyjaznej atmosferze.

W tym wypadku, aby usprawnić pracę na lekcji, nauczyciel może podzielić klasę na dwie grupy i każdej z grup przydzielić jeden typ wypowiedzi.

7. Nauczyciel prosi uczniów, aby w parach wybrali jeden z wątków w rozmowie bohaterów i zwrócili uwagę na różnicę pomiędzy wiedzą i wiarą. Przygotowując wypowiedź powinni się zastanowić , czy wiara i wiedza uzupełniają się, czy też wzajemnie się wykluczają.

Faza podsumowująca

1. Nauczyciel pyta uczniów, czego się dziś nauczyli, czy lekcja była dla nich ciekawa. Prosi ich o ocenę pracy własnej na lekcji. Może w tym celu posłużyć się przygotowaną wcześniej ankietą lub drzewkiem decyzyjnym albo przeprowadzić ewaluację ustnie.

2. Uczniowie zapisują w zeszytach słowa klucze dotyczące lekcji, które uważają za najważniejsze.

Praca domowa

Wyobraź sobie, że znalazłeś się w sytuacji górali z powieści Wita Szostaka i musisz zdecydować, czy śmierć zamkniętą w dudach wypuścić, czy też pozostawić ją uwięzioną. Przygotuj się do debaty na ten temat. Następnie wspólnie w kolegami z klasy rozważ argumenty i podejmiecie wspólnie decyzję w tej sprawie.

W tej lekcji zostaną użyte m.in. następujące pojęcia oraz nagrania

Pojęcia

Teksty i nagrania

Your culture, our culture. Things we have in common

Wichry Smoczogór (Winds of the Dragonmountains) is a story about songs, about winds, about death. About rugged mountains where a man can meet creatures from myths and legends. But also, about people, who are trying to understand the ongoing changes, and save the order of their highlanders world in the face of the traditional order of things upheaval. Dragonmountains highlanders are being harassed by the strong winds. They believe that the strong winds are caused by the anger of the Windmaster. So they gathered together to decide how the Windmaster can be appeased. Apparently, one of the highlanders – Smyk – during his lone journey met the Death, and he managed to trap her inside his bagpipes. The highlanders are convinced that it was the Smyk’s brash act that made the Windmaster so mad, and as the punishment he has sent the strong winds. The Old Lynx – who was always respected by the highlanders for his great wisdom – orders his successor, the young Berda, to go and free the Death. Berda will be accompanied by the lowland newcomer, Wrzosiec, the scholar from the Laceret Academy. The scholar behaves in a scholar way, he believes only in those things that he can see and touch, not the Death trapped in the bagpipes. During their journey it appears that the scholarly rationalism is not always enough to understand all the secrets and mysteries of the Dragonmountains.

Cultural differences are always a challenge requiring an effort to understand what is different from our standards. Only by taking this challenge up we may achieve the agreement. And we also gain in a different way: such an attempt to understand others allows us to better understand our own world. Looking towards the differences is an opportunity to look deep inside yourself.