Temat: Polacy w przededniu wojny. Orientacje polityczne

Adresat

Uczniowie klasy VII szkoły podstawowej

Podstawa programowa

XXIV. Ziemie polskie pod zaborami w II połowie XIX i na początku XX wieku. Uczeń:

6. charakteryzuje spór orientacyjny w latach 1908–1914.

Ogólny cel kształcenia

Uczniowie zapoznają się z programami i działalnością orientacji antyrosyjskiej i orientacji antyniemieckiej w latach w latach 1908–1914.

Kompetencje kluczowe

• porozumiewanie się w językach obcych;

• kompetencje informatyczne;

• umiejętność uczenia się.

Kryteria sukcesu
Uczeń nauczy się:

• wskazywać źródła sporu orientacyjnego w latach 1908‑1914;

• wymieniać inicjatywy militarne i polityczne Polaków w latach 1908‑1914;

• charakteryzować stanowisko Europy wobec sprawy polskiej w przededniu wojny.

Metody/techniki kształcenia

• podające

  • pogadanka.

• aktywizujące

  • dyskusja.

• programowane

  • z użyciem komputera;

  • z użyciem e‑podręcznika.

• praktyczne

  • ćwiczeń przedmiotowych.

Formy pracy

• praca indywidualna;

• praca w parach;

• praca w grupach;

• praca całego zespołu klasowego.

Środki dydaktyczne

• e‑podręcznik;

• zeszyt i kredki lub pisaki;

• tablica interaktywna, tablety/komputery.

Przebieg lekcji

Przed lekcją

1. Nauczyciel prosi o przypomnienie wiadomości z lekcji Praca zamiast walki? Główne nurty życia politycznego pod zaborami oraz informacje na temat wojny rosyjsko‑japońskiej i rewolucji 1905‑1907.

Faza wstępna

1. Nauczyciel podaje uczniom cel lekcji oraz kryteria sukcesu.

2. Nauczyciel opowiada uczniom o nasileniu polityki germanizacyjnej u progu I wojny światowej, pod rządami Wilhelma II. Prosi o wykonanie Ćwiczenia 1, czyli dopasowanie dat do poszczególnych wydarzeń.

Faza realizacyjna

1. Uczniowie wykonują Polecenie 1. Słuchają audycji o pobycie Józefa Piłsudskiego i Romana Dmowskiego w Japonii. Szukają w niej odpowiedzi na pytania: W jakim celu udali się do Tokio? Czy osiągnęli zamierzone cele? Następnie uczniowie omawiają z nauczycielem stan relacji Piłsudski‑Dmowski w czasie wojny rosyjsko‑japońskiej.

2. Nauczyciel wyjaśnia uczniom poglądy Józefa Piłsudskiego i Romana Dmowskiego na sprawę polską w przededniu wojny. Podaje przykłady aktywności organizacyjnej każdej z orientacji – organizacje paramilitarne, udział w życiu politycznym Rosji. Uczniowie na podstawie rozmowy nauczającej, ewentualnie dopytując o szczegóły, wykonują Ćwiczenie 2. Wypełniają tabelkę złożoną z dwóch części (lewa kolumna: orientacja proaustriacka; prawa kolumna: orientacja prorosyjska). Nauczyciel upewnia się, że zadanie zostało poprawnie wykonane, i udziela informacji zwrotnej.

3. Po uporządkowaniu informacji uczniowie w parach notują argumenty za i przeciw każdej orientacji. Szukają innych rozwiązań – nauczyciel podsuwa im informacje o idei trializmu. Próbują ocenić jej użyteczność dla sprawy polskiej. Szukają odpowiedzi na pytanie, dlaczego Galicję z początku XX wieku nazywano „polskim Piemontem”. Wykonują Ćwiczenie 3, zaznaczając w tekście cele ZWC.

Faza podsumowująca

1. Nauczyciel krótko mówi o inicjatywach polskich, zmierzających do nagłośnienia sprawy polskiej w przededniu I wojny światowej. Uczniowie wykonują Ćwiczenie 4. Czytają list otwarty H. Sienkiewicza. Nauczyciel zadaje pytania dodatkowe: Jakie wydarzenia dotyczące ziem polskich budziły największe zainteresowanie europejskiej i amerykańskiej opinii publicznej? Jak sądzisz, dlaczego? Czyją to było zasługą? Zadając pytania, prowadzący pamięta o takim ich formułowaniu, by miały charakter pytań kluczowych.

2. W razie potrzeby nauczyciel podsuwa uczniom informacje o zaangażowaniu Marii Skłodowskiej‑Curie, Heleny Modrzejewskiej, Ignacego Paderewskiego.

3. Nauczyciel rozdaje uczniom ankiety ewaluacyjne, w których ocenią własną pracę na lekcji, pracę nauczyciela oraz kolegów i koleżanek .

Praca domowa

1. Nauczyciel zadaje zadanie domowe (nie jest obligatoryjną częścią scenariusza): Zapytaj rodziców, czy w historii Twojej rodziny / krewnych możesz znaleźć przykłady zaangażowania w wydarzenia początku XX wieku, przejawy sympatii dla ówczesnych orientacji politycznych? Spróbuj zanotować informacje na ten temat. Czy gdybyś mógł / mogła napisać historię rodziny na nowo, chciał(a)byś umieścić swoich przodków u boku któregoś z wymienionych w lekcji polityków lub ludzi nauki i kultury? Kogo byś wybrał(a) w ich imieniu? Uzasadnij swój wybór.

W tej lekcji zostaną użyte m.in. następujące pojęcia oraz nagrania

Pojęcia

Teksty i nagrania

Poles on the brink of war. Political orientations

After the creation of the German Empire, the Prussian authorities intensified the anti‑Polish policy. Germanization covered all areas of social life. The symbol of the fight for the Polish language was the world‑famous Września strike. In 1901, the people protested against teaching religion in German at a local school. The Colonization Commission, operating since the 1880s, bought land from Polish landowners and distributed it among German colonists. Despite all of this, Poles retained their national consciousness, and the persecutions only strengthened their national and social solidarity. Since 1907, while the political crisis in Europe was intensifying, plans for acting in the event of war have started to form among Poles. They were created by two conflicting political environments: the National Democrats and the Socialists, and their main spokespersons were Roman Dmowski and Józef Piłsudski. Dmowski's hopes were connected with Russia, weakened after the war with Japan and the 1905 revolution. Piłsudski's party, as well as the people’s and socialist Galician parties, favored the concept of cooperating with Austria‑Hungary. Galicia – the Polish „Piedmont” – after 1908 became a place of refuge for many political activists from the Kingdom of Poland, who had been involved in revolutionary struggles in Russia.