Zapoznaj się z trasą, którą pokonał Adam Mickiewicz podczas swojej podróży na Krymie. Wyjaśnij własnymi słowami, dlaczego przedstawione miejsca mogły zainteresować poetę‑romantyka. W swojej odpowiedzi odnieś się do założeń epoki.
Zapoznaj się z trasą, którą pokonał Adam Mickiewicz podczas swojej podróży na Krymie. Wyjaśnij własnymi słowami, dlaczego przedstawione miejsca mogły zainteresować poetę‑romantyka. W swojej odpowiedzi odnieś się do założeń epoki.
Zapoznaj się z trasą, którą pokonał Adam Mickiewicz podczas swojej podróży na Krymie. Wyjaśnij własnymi słowami, dlaczego przedstawione miejsca mogły zainteresować poetę‑romantyka. W swojej odpowiedzi odnieś się do założeń epoki.
Prześledź trasę, którą pokonał Adam Mickiewicz podczas swojej podróży na Krymie. Wyjaśnij własnymi słowami, dlaczego przedstawione miejsca mogły zainteresować poetę‑romantyka. W swojej odpowiedzi odnieś się do założeń epoki.
R145Icod5VCQv
Wykonaj ćwiczenie zgodnie z poleceniem.
R1XsUZKRzLa5a
Mapa przedstawia trasę, którą pokonał Adam Mickiewicz podczas podróży krymskiej. 1. Sewastopol. W sierpniu tysiąc osiemset dwudziestego piątego roku poeta, za namową Karoliny Sobańskiej, wyruszył w podróż na Krym. W dniu 15. sierpnia wraz z towarzyszami wypłynęli statkiem z Odessy i, żeglując po Morzu Czarnym, udają się w kierunku Sewastopola. Dołączono obraz Iwana Ajwazowskiego pod tytułem "Rosyjska eskadra na torze wodnym Sewastopola", tysiąc osiemset czterdziesty szósty rok. Obraz przedstawia statki w porcie. Nad brzegiem morza stoją ludzie i machają w kierunku statku. Tekst i nagranie utworu Adama Mickiewicza „Cisza morska”.
Cisza morska
Już wstążkę pawilonu wiatr zaledwie muśnie,
Cichemi gra piersiami rozjaśniona woda:
Jak marząca o szczęściu narzeczona młoda
Zbudzi się, aby westchnąć, i wnet znowu uśnie.
Żagle, na kształt chorągwi, gdy wojnę skończono,
Drzemią na masztach nagich: okręt lekkim ruchem
Kołysa się, jak gdyby przykuty łańcuchem;
Majtek wytchnął, podróżne rozśmiało się grono.
O morze! pośród twoich wesołych żyjątek
Jest polip, co śpi na dnie, gdy się niebo chmurzy,
A na ciszę długiemi wywija ramiony.
O myśli! w twojej głębi jest hydra pamiątek,
Co śpi wpośród złych losów i namiętnej burzy —
A gdy serce spokojne, zatapia w niem szpony…
2. Kozłow. Poeta rozpoczął podróż po Krymie od zwiedzania okolic Kozłowa. Teren wokół miejscowości nazywano stepami Kozłowa. Z tego miejsca Mickiewicz ujrzał po raz pierwszy góry krymskie. Dołączono obraz Carla Bossoliego zatytułowany "Eupatoria", tysiąc osiemset pięćdziesiąty szósty rok. Obraz przedstawia plażę nad brzegiem morza. Na plaży są ludzie – jedni są ubrani, drudzy nadzy. Na morzu widać statek ze zwiniętymi żaglami. Zacumował blisko brzegu. W sąsiedztwie plaży stoją luksusowe budynki. 3. Bakczysaraj. Bakczysaraj to miasto w górach krymskich w przyszłości miejscowości znajdowała się stolica Chanatu Krymskiego. Pozostałością tych czasów są ruiny pałacu chanów. Z ogromnego kompleksu zachowało się niewiele oryginalnych elementów, między innymi słynna Fontanna Łez, o której Mickiewicz wspomina w sonetach, oraz mauzoleum z grobowcami chanów. Niedaleko pałacowych ruin znajduje się kapliczka z grobem Potockiej opisanym w jednym z utworów poety. Dołączono obraz Carla Bossoliego," Widok na pałac chanów krymskich w Bakczysaraju", tysiąc osiemset pięćdziesiąty siódmy rok. Obraz przedstawia ludzi znajdujących się na miejskim placu. Plac otoczony jest budynkami. Tekst i nagranie utworu Adama Mickiewicza „Bakczysaraj”.
Bakczysaraj
Jeszcze wielka, już pusta Girajów dziedzina!
Zmiatane czołem baszów ganki i przedsienia,
Sofy, trony potęgi, miłości schronienia,
Przeskakuje szarańcza, obwija gadzina.
Skróś okien różnofarbnych powoju roślina,
Wdzierając się na głuche ściany i sklepienia,
Zajmuje dzieło ludzi w imię przyrodzenia
I pisze Baltazara głoskami »Ruina«.
W środku sali wycięte z marmuru naczynie;
To fontanna haremu: dotąd stoi cało,
I perłowe łzy sącząc, woła przez pustynie:
Gdzież jesteś, o miłości, potęgo i chwało?
Wy macie trwać na wieki, źródło szybko płynie;
O! hańbo, wyście przeszły, a źródło zostało…
4. Czufut‑Kale. Czufut‑Kale to opuszczone średniowieczne miasto w południowej części Krymu, niedaleko Bakczysaraju. Część domostw jest wydrążona w skale i zdaje się wisieć nad przepaścią. Dawniej była to ważna i niedostępna twierdza. Dołączono obraz Carla Bossoliego, "Czufut‑Kale, pozostałości fortyfikacji genueńskich", tysiąc osiemset pięćdziesiąty szósty rok. Obraz przedstawia kamienną drogę, która prowadzi do bramy z wieżami. Na drodze jest kilka osób. Po lewej i prawej stronie bramy widoczne są mury. Po lewej stronie obrazu znajdują się wzniesienia. 5. Czatyrdah. Czatyrdah (tysiąc pięćset dwadzieścia siedem metrów nad poziomem morza) to druga co do wielkości góra Półwyspu Krymskiego. Ponieważ wzniesienie jest odosobnione od reszty Gór Taurydzkich, widać je z niemal każdego zakątka półwyspu. Góra ma charakterystyczny kształt, od którego wywodzi się nazwa wzniesienia – czatyr – namiot, dah – góra. Dołączono obraz Carla Bossoliego, Góra Czatyrdah, tysiąc osiemset pięćdziesiąty szósty rok. Na obrazie znajduje się krajobraz górski z wyróżniającą się najwyższą górą w tle. Szczyt góry jest nieco pochylony, płaski. Tekst i nagranie utworu Adama Mickiewicza „Czatyrdah”.
Czatyrdah
Drżąc muślimin całuje stopy twéj opoki,
Maszcie krymskiego statku, wielki Czatyrdahu!
O minarecie świata! o gór padyszachu!
Ty, nad skały poziomu uciekłszy w obłoki,
Siedzisz sobie pod bramą niebios, jak wysoki
Gabryjel, pilnujący edeńskiego gmachu.
Ciemny las twoim płaszczem, a janczary strachu
Twój turban z chmur haftują błyskawic potoki.
Nam czy słońce dopieka, czyli mgła ocienia,
Czy szarańcza plon zetnie, czy giaur pali domy,
— Czartydahu, ty zawsze głuchy, nieruchomy,
Między światem i niebem jak drogman stworzenia,
Podesławszy pod nogi ziemie, ludzi, gromy,
Słuchasz tylko, co mówi Bóg do przyrodzenia.
6. Ałuszta. Ałuszta to miejscowość wypoczynkowa na Krymie słynąca z winnic i sadów owocowych. Dzisiejsza osada stoi na gruzach zamku Alustan, zbudowanego w szóstym wieku przez Justyniana pierwszego. Dołączono obraz Carla Bossoliego, Ałuszta, tysiąc osiemset pięćdziesiąty szósty rok. Obraz przedstawia krajobraz górski. Po prawej stronie u stóp wzniesienia leży miasto. Na pierwszym planie po prawej stronie widać bujną roślinność. Tekst i nagranie utworu Adama Mickiewicza „Ałuszta w dzień”.
Ałuszta w dzień
Już góra z piersi mgliste otrząsa chylaty,
Rannym szumi namazem niwa złotokłosa,
Kłania się las i sypie z majowego włosa,
Jak z różańca chalifów, rubin i granaty.
Łąka w kwiatach, nad łąką latające kwiaty,
Motyle różnofarbne, niby tęczy kosa,
Baldakimem z brylantów okryły niebiosa;
Daléj szarańcza ciągnie swój całun skrzydlaty.
A kędy w wodach skała przegląda się łysa,
Wre morze i odparte z nowym szturmem pędzi;
W jego szumach gra światło, jak w oczach tygrysa,
Sroższą zwiastując burzę dla ziemskiéj krawędzi;
A na głębinie fala lekko się kołysa,
I kąpią się w niéj floty i stada łabędzi
7. Ajudah. Ajudah (pięćset siedemdziesiąt dwa metry nad poziomem morza) to góra na południowym wybrzeżu Krymu, leżąca między Ałusztą a Jałtą. Nazywana jest również Górą Niedźwiedzią (aju – niedźwiedź, dah – góra). Dołączono obraz Ivana Weltza zatytułowany "Przylądek Ajudah", tysiąc dziewięćset czwarty rok. Obraz, na pierwszym planie przedstawia brzeg morza, na którym znajdują się łódki, oraz rybaka, który idzie zarzucać sieć. Po lewej stronie obrazu widoczne są zabudowania miasta. Nad miastem, na drugim planie, wznosi się wysoki szczyt. Tekst i nagranie utworu Adama Mickiewicza „Ajudah”.
Ajudah
Lubię poglądać wsparty na Judahu skale,
Jak spienione bałwany, to w czarne szeregi
Ścisnąwszy się, buchają, to jak srébrne śniegi
W milionowych tęczach kołują wspaniale.
Trącą się o mieliznę, rozbiją na fale,
Jak wojsko wielorybów, zalegając brzegi,
Zdobędą ląd w tryumfie, i na powrót zbiegi,
Miecą za sobą muszle, perły i korale.
Podobnie na twe serce, o poeto młody!
Namiętność często groźne wzburza niepogody;
Lecz gdy podniesiesz bardon, ona bez twéj szkody
Ucieka w zapomnienia pogrążyć się toni,
I nieśmiertelne pieśni za sobą uroni,
Z których wieki uplotą ozdobę twych skroni.
8. Kikineis. Kikineis to nazwa wioski leżącej na wschód od Doliny Bajdarskiej. Na zdjęciu znajduje się morze i wysokie skały wokół małej zatoki. To wschodnie wybrzeże Krymu. 9. Bajdar. Bajdar to kotlina w górach krymskich. Wjeżdża się przez nią na południowe wybrzeże Krymu, jadąc przez tak zwane bajdarskie wrota – malowniczą drogę na górskiej przełęczy. Zdjęcie przedstawia Dolinę Bajdarską – płaski teren porośnięty trawą. W tle są niewysokie wzniesienia porośnięte roślinnością. 10. Bałakława. Bałakława to górskie miasteczko usytuowane między dwoma wzniesieniami. Na jednym z nich znajdują się ruiny zamku obronnego, wybudowanego przez Greków, następnie odbudowanego przez Wenecjan, a później Genueńczyków. Ci ostatni nadali osadzie nazwę Bellachiave (dosłownie: piękny klucz), którą Tatarzy przerobili na Bałakławę. Dołączona ilustracja przedstawia nieliczne zabudowania u stóp wzniesienia, nad zatoką Morza Czarnego. Po prawej stronie od zabudowań jest wyższe wzniesienie. Tam znajdują się ruiny zamku z dwoma wieżami.
Mapa przedstawia trasę, którą pokonał Adam Mickiewicz podczas podróży krymskiej. 1. Sewastopol. W sierpniu tysiąc osiemset dwudziestego piątego roku poeta, za namową Karoliny Sobańskiej, wyruszył w podróż na Krym. W dniu 15. sierpnia wraz z towarzyszami wypłynęli statkiem z Odessy i, żeglując po Morzu Czarnym, udają się w kierunku Sewastopola. Dołączono obraz Iwana Ajwazowskiego pod tytułem "Rosyjska eskadra na torze wodnym Sewastopola", tysiąc osiemset czterdziesty szósty rok. Obraz przedstawia statki w porcie. Nad brzegiem morza stoją ludzie i machają w kierunku statku. Tekst i nagranie utworu Adama Mickiewicza „Cisza morska”.
Cisza morska
Już wstążkę pawilonu wiatr zaledwie muśnie,
Cichemi gra piersiami rozjaśniona woda:
Jak marząca o szczęściu narzeczona młoda
Zbudzi się, aby westchnąć, i wnet znowu uśnie.
Żagle, na kształt chorągwi, gdy wojnę skończono,
Drzemią na masztach nagich: okręt lekkim ruchem
Kołysa się, jak gdyby przykuty łańcuchem;
Majtek wytchnął, podróżne rozśmiało się grono.
O morze! pośród twoich wesołych żyjątek
Jest polip, co śpi na dnie, gdy się niebo chmurzy,
A na ciszę długiemi wywija ramiony.
O myśli! w twojej głębi jest hydra pamiątek,
Co śpi wpośród złych losów i namiętnej burzy —
A gdy serce spokojne, zatapia w niem szpony…
2. Kozłow. Poeta rozpoczął podróż po Krymie od zwiedzania okolic Kozłowa. Teren wokół miejscowości nazywano stepami Kozłowa. Z tego miejsca Mickiewicz ujrzał po raz pierwszy góry krymskie. Dołączono obraz Carla Bossoliego zatytułowany "Eupatoria", tysiąc osiemset pięćdziesiąty szósty rok. Obraz przedstawia plażę nad brzegiem morza. Na plaży są ludzie – jedni są ubrani, drudzy nadzy. Na morzu widać statek ze zwiniętymi żaglami. Zacumował blisko brzegu. W sąsiedztwie plaży stoją luksusowe budynki. 3. Bakczysaraj. Bakczysaraj to miasto w górach krymskich w przyszłości miejscowości znajdowała się stolica Chanatu Krymskiego. Pozostałością tych czasów są ruiny pałacu chanów. Z ogromnego kompleksu zachowało się niewiele oryginalnych elementów, między innymi słynna Fontanna Łez, o której Mickiewicz wspomina w sonetach, oraz mauzoleum z grobowcami chanów. Niedaleko pałacowych ruin znajduje się kapliczka z grobem Potockiej opisanym w jednym z utworów poety. Dołączono obraz Carla Bossoliego," Widok na pałac chanów krymskich w Bakczysaraju", tysiąc osiemset pięćdziesiąty siódmy rok. Obraz przedstawia ludzi znajdujących się na miejskim placu. Plac otoczony jest budynkami. Tekst i nagranie utworu Adama Mickiewicza „Bakczysaraj”.
Bakczysaraj
Jeszcze wielka, już pusta Girajów dziedzina!
Zmiatane czołem baszów ganki i przedsienia,
Sofy, trony potęgi, miłości schronienia,
Przeskakuje szarańcza, obwija gadzina.
Skróś okien różnofarbnych powoju roślina,
Wdzierając się na głuche ściany i sklepienia,
Zajmuje dzieło ludzi w imię przyrodzenia
I pisze Baltazara głoskami »Ruina«.
W środku sali wycięte z marmuru naczynie;
To fontanna haremu: dotąd stoi cało,
I perłowe łzy sącząc, woła przez pustynie:
Gdzież jesteś, o miłości, potęgo i chwało?
Wy macie trwać na wieki, źródło szybko płynie;
O! hańbo, wyście przeszły, a źródło zostało…
4. Czufut‑Kale. Czufut‑Kale to opuszczone średniowieczne miasto w południowej części Krymu, niedaleko Bakczysaraju. Część domostw jest wydrążona w skale i zdaje się wisieć nad przepaścią. Dawniej była to ważna i niedostępna twierdza. Dołączono obraz Carla Bossoliego, "Czufut‑Kale, pozostałości fortyfikacji genueńskich", tysiąc osiemset pięćdziesiąty szósty rok. Obraz przedstawia kamienną drogę, która prowadzi do bramy z wieżami. Na drodze jest kilka osób. Po lewej i prawej stronie bramy widoczne są mury. Po lewej stronie obrazu znajdują się wzniesienia. 5. Czatyrdah. Czatyrdah (tysiąc pięćset dwadzieścia siedem metrów nad poziomem morza) to druga co do wielkości góra Półwyspu Krymskiego. Ponieważ wzniesienie jest odosobnione od reszty Gór Taurydzkich, widać je z niemal każdego zakątka półwyspu. Góra ma charakterystyczny kształt, od którego wywodzi się nazwa wzniesienia – czatyr – namiot, dah – góra. Dołączono obraz Carla Bossoliego, Góra Czatyrdah, tysiąc osiemset pięćdziesiąty szósty rok. Na obrazie znajduje się krajobraz górski z wyróżniającą się najwyższą górą w tle. Szczyt góry jest nieco pochylony, płaski. Tekst i nagranie utworu Adama Mickiewicza „Czatyrdah”.
Czatyrdah
Drżąc muślimin całuje stopy twéj opoki,
Maszcie krymskiego statku, wielki Czatyrdahu!
O minarecie świata! o gór padyszachu!
Ty, nad skały poziomu uciekłszy w obłoki,
Siedzisz sobie pod bramą niebios, jak wysoki
Gabryjel, pilnujący edeńskiego gmachu.
Ciemny las twoim płaszczem, a janczary strachu
Twój turban z chmur haftują błyskawic potoki.
Nam czy słońce dopieka, czyli mgła ocienia,
Czy szarańcza plon zetnie, czy giaur pali domy,
— Czartydahu, ty zawsze głuchy, nieruchomy,
Między światem i niebem jak drogman stworzenia,
Podesławszy pod nogi ziemie, ludzi, gromy,
Słuchasz tylko, co mówi Bóg do przyrodzenia.
6. Ałuszta. Ałuszta to miejscowość wypoczynkowa na Krymie słynąca z winnic i sadów owocowych. Dzisiejsza osada stoi na gruzach zamku Alustan, zbudowanego w szóstym wieku przez Justyniana pierwszego. Dołączono obraz Carla Bossoliego, Ałuszta, tysiąc osiemset pięćdziesiąty szósty rok. Obraz przedstawia krajobraz górski. Po prawej stronie u stóp wzniesienia leży miasto. Na pierwszym planie po prawej stronie widać bujną roślinność. Tekst i nagranie utworu Adama Mickiewicza „Ałuszta w dzień”.
Ałuszta w dzień
Już góra z piersi mgliste otrząsa chylaty,
Rannym szumi namazem niwa złotokłosa,
Kłania się las i sypie z majowego włosa,
Jak z różańca chalifów, rubin i granaty.
Łąka w kwiatach, nad łąką latające kwiaty,
Motyle różnofarbne, niby tęczy kosa,
Baldakimem z brylantów okryły niebiosa;
Daléj szarańcza ciągnie swój całun skrzydlaty.
A kędy w wodach skała przegląda się łysa,
Wre morze i odparte z nowym szturmem pędzi;
W jego szumach gra światło, jak w oczach tygrysa,
Sroższą zwiastując burzę dla ziemskiéj krawędzi;
A na głębinie fala lekko się kołysa,
I kąpią się w niéj floty i stada łabędzi
7. Ajudah. Ajudah (pięćset siedemdziesiąt dwa metry nad poziomem morza) to góra na południowym wybrzeżu Krymu, leżąca między Ałusztą a Jałtą. Nazywana jest również Górą Niedźwiedzią (aju – niedźwiedź, dah – góra). Dołączono obraz Ivana Weltza zatytułowany "Przylądek Ajudah", tysiąc dziewięćset czwarty rok. Obraz, na pierwszym planie przedstawia brzeg morza, na którym znajdują się łódki, oraz rybaka, który idzie zarzucać sieć. Po lewej stronie obrazu widoczne są zabudowania miasta. Nad miastem, na drugim planie, wznosi się wysoki szczyt. Tekst i nagranie utworu Adama Mickiewicza „Ajudah”.
Ajudah
Lubię poglądać wsparty na Judahu skale,
Jak spienione bałwany, to w czarne szeregi
Ścisnąwszy się, buchają, to jak srébrne śniegi
W milionowych tęczach kołują wspaniale.
Trącą się o mieliznę, rozbiją na fale,
Jak wojsko wielorybów, zalegając brzegi,
Zdobędą ląd w tryumfie, i na powrót zbiegi,
Miecą za sobą muszle, perły i korale.
Podobnie na twe serce, o poeto młody!
Namiętność często groźne wzburza niepogody;
Lecz gdy podniesiesz bardon, ona bez twéj szkody
Ucieka w zapomnienia pogrążyć się toni,
I nieśmiertelne pieśni za sobą uroni,
Z których wieki uplotą ozdobę twych skroni.
8. Kikineis. Kikineis to nazwa wioski leżącej na wschód od Doliny Bajdarskiej. Na zdjęciu znajduje się morze i wysokie skały wokół małej zatoki. To wschodnie wybrzeże Krymu. 9. Bajdar. Bajdar to kotlina w górach krymskich. Wjeżdża się przez nią na południowe wybrzeże Krymu, jadąc przez tak zwane bajdarskie wrota – malowniczą drogę na górskiej przełęczy. Zdjęcie przedstawia Dolinę Bajdarską – płaski teren porośnięty trawą. W tle są niewysokie wzniesienia porośnięte roślinnością. 10. Bałakława. Bałakława to górskie miasteczko usytuowane między dwoma wzniesieniami. Na jednym z nich znajdują się ruiny zamku obronnego, wybudowanego przez Greków, następnie odbudowanego przez Wenecjan, a później Genueńczyków. Ci ostatni nadali osadzie nazwę Bellachiave (dosłownie: piękny klucz), którą Tatarzy przerobili na Bałakławę. Dołączona ilustracja przedstawia nieliczne zabudowania u stóp wzniesienia, nad zatoką Morza Czarnego. Po prawej stronie od zabudowań jest wyższe wzniesienie. Tam znajdują się ruiny zamku z dwoma wieżami.
CC by SA‑3.0, autor: Andrew Butko, Wikimedia Commons; domena publiczna
Polecenie 2
Wybierz jeden z sonetów i spróbuj określić, w jaki sposób emocje doświadczane przez podmiot liryczny wpływają na opis miejsc. Zapisz swoje refleksje poniżej.
Wybierz jeden z sonetów i spróbuj określić, w jaki sposób emocje doświadczane przez podmiot liryczny wpływają na opis miejsc. Zapisz swoje refleksje poniżej.
Wybierz jeden z sonetów i spróbuj określić, w jaki sposób emocje doświadczane przez podmiot liryczny wpływają na opis miejsc. Zapisz swoje refleksje poniżej.
Wybierz jeden z sonetów, których nagrania znajdują się na powyższej mapie. Spróbuj określić, w jaki sposób emocje doświadczane przez podmiot liryczny wpływają na opis miejsc. Zapisz swoje refleksje poniżej.