R1B164F3D71UF
Zdjęcie przedstawia zieloną roślinę o owalnie lancetowatych liściach, dotkniętą chlorozą. Jej liście w niektórych miejscach są odbarwione na jasnożółty kolor.

Składniki nieorganiczne

Niedobór żelaza u roślin prowadzi do chlorozy − żółknięcia liści w wyniku zaburzeń wytwarzania chlorofilu.
Źródło: Emma Cooper, Flickr, licencja: CC BY-NC 2.0.

Mikroelementy

Twoje cele
  • Scharakteryzujesz funkcje mikroelementów.

Mikroelementy to pierwiastki chemiczne, które występują w organizmach w niewielkiej ilości, poniżej 0,01% suchej masy. Należą do nich, m.in. żelazo,  fluorjod. Pomimo śladowego występowania są one niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmów.

Zapoznaj się z charakterystyką wybranych mikroelementów

Żelazo (Fe)

Żelazo wchodzi w skład czerwonego barwnika – hemoglobiny w erytrocytach (która transportuje tlen i dwutlenek węgla we krwi) i mioglobiny w mięśniach (bierze udział w magazynowaniu tlenu w mięśniach czerwonych).

Głównym źródłem żelaza są przede wszystkim produkty odzwierzęce: ryby, jaja, podroby (wątróbka), wołowina i wieprzowina.

Niedobór u ludzi objawia się zmęczeniem, anemią i kołataniem serca.

Niedobór u roślin skutkuje zahamowaniem wzrostu i fotosyntezy oraz żółknięciem liści.

R3MKZZ7ZNRSZU
Dużo żelaza zawierają orzeszki pistacjowe.
Źródło: Pixabay, domena publiczna.
Fluor (F)

Fluor jest pierwiastkiem niezbędnym do prawidłowego rozwoju kości i zębów. Wzmacnia szkliwo zębów, czyniąc je twardszym i bardziej odpornym na uszkodzenia (spowodowane m.in. kwasami pochodzącymi z pokarmu lub produkowanymi przez bakterie). Pierwiastek ten wykazuje więc właściwości przeciwpróchnicze i przeciwbakteryjne.

Głównym źródłem fluoru są: warzywa liściaste, produkty zbożowe, ryby, orzechy, sery i zmineralizowana woda.

Na niedobór u ludzi i zwierząt wskazuje niszczenie szkliwa nazębnego (próchnica), zwiększone ryzyko złamań kości.

Skutków niedoboru u roślin nie stwierdzono.

RAA1BL7583VMQ
Regularne mycie zębów pastą z fluorem znacznie ogranicza wystąpienie próchnicy.
Źródło: Pixabay, domena publiczna.
Jod (I)

Jod jest potrzebny do produkcji hormonów tarczycy, odpowiedzialnych m.in. za dojrzewanie i wzrost komórek oraz stymulację przemiany materii w organizmie.

Najlepszym źródłem jodu są ryby morskie (dorsz, łosoś, makrela, śledź i tuńczyk) oraz owoce morza. Pierwiastek ten znajdziemy również w nabiale, produktach zbożowych, szpinaku, brokułach.

Skutkiem niedoboru u ludzi i zwierząt jest niedoczynność tarczycy objawiająca się powiększeniem tego gruczołu (wole) oraz niedorozwój umysłowy i obniżenie tempa przemiany materii.

Skutków niedoboru u roślin nie stwierdzono.

ROVBA492RXFLO
Sól kuchenna jest wzbogacana o jod.
Źródło: Pixabay, domena publiczna.

Podsumowanie

  • Mikroelementy to pierwiastki, które stanowią mniej  0,01% w suchej masie komórek.

  • Najważniejszymi mikroelementami dla człowieka są: żelazo, fluor  oraz jod.

Ćwiczenia utrwalające

Ćwiczenie 1

Zastanów się, czy osobom stosującym określone diety, np. wegańską lub lekkostrawną, grożą niedobory mikroelementów?

R1SEB5XMMZN57
Uzupełnij tekst, zaznaczając prawidłowe sformułowania. TakNie, ponieważ różne pokarmy zawierają mikroelementy w takich samychróżnych ilościach. Brak zróżnicowania spożywanych pokarmów nie możemoże skutkować niedoborami mikropierwiastków.
R1HZ3BA7348NT
Ćwiczenie 2
Łączenie par. Oceń, czy podane niżej twierdzenia są prawdziwe czy fałszywe.. Żelazo wchodzi w skład czerwonego barwnika − hemoglobiny w erytrocytach i mioglobiny w mięśniach.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Dzienne zapotrzebowanie na mikropierwiastki u ludzi wynosi powyżej 0,1 g.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Niedobór cynku objawia się m.in. chorobami skóry, brakiem apetytu oraz podatnością na infekcje wirusowe.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Do najważniejszych mikroelementów dla człowieka należą: żelazo, fluor, chlor, azot, fosfor oraz jod.. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz
Polecenie 1

Wróć do polecenia na stronie „Na dobry początek” i dopisz brakujące definicje. Pamiętaj, żeby nie kopiować słownika, ale wyjaśnić każde słowo kluczowe w miarę możliwości swoimi słowami.