Wróć do informacji o e-podręczniku Wydrukuj Pobierz materiał do PDF Pobierz materiał do EPUB Pobierz materiał do MOBI Zaloguj się, aby dodać do ulubionych Zaloguj się, aby skopiować i edytować materiał Zaloguj się, aby udostępnić materiał Zaloguj się, aby dodać całą stronę do teczki
Rv02SRCcfBSLb1
Na zdjęciu nogi (od kolan w dół) sześciu osób. Na ziemi narysowano kolorową pięciolinie z nutami i napisem Music. Temat lekcji: Muzykoterapia - zestaw utworów muzycznych do wykorzystania na lekcjach muzyki.

Muzykoterapia - zestaw utworów muzycznych do wykorzystania na lekcjach muzyki

Źródło: online-skills.

Wprowadzenie

1

Scenariusz lekcji dla nauczyciela.

RTdyUDak7ftsT
Scenariusz zajęć do pobrania

I. Indywidualna i zespołowa ekspresja twórcza, doskonalenie umiejętności muzycznych

Uczeń:
4) rozpoznaje i analizuje utwory muzyczne określając ich elementy, nastrój i charakter, formułuje wypowiedzi stosując pojęcia charakterystyczne dla języka muzycznego;

5) przedstawia słuchaną muzykę za pomocą środków pozamuzycznych:

a) odzwierciedla graficznie cechy muzyki i strukturę form muzycznych;

b) rysuje, maluje oraz układa teksty do muzyki;

c) werbalizuje emocje i odczucia;

d) opisuje słowami cechy i charakter słuchanych utworów.

Nauczysz się

wyjaśniać czym jest muzykoterapiaMuzykoterapiamuzykoterapia;

wyrażać emocje za pomocą różnych środków;

analizować nastrój w prezentowanych utworach;

wskazywać leczniczą formę muzyki.

Muzykoterapia

Chyba niewielu z nas ma świadomość tego jak bardzo sami możemy wpływać na stan swojego zdrowia, jak łatwo możemy sobie pomagać i to bez konieczności łykania tabletek. Jest bowiem uniwersalne lekarstwo, znane od wielu tysięcy lat, które działa na wiele dolegliwości. Nieświadomie, wielu z nas stosuje je prawie codziennie nie zdając sobie nawet sprawy jak skutecznym i jak ogromnym narzędziem się posługuje. Gdybyśmy jednak zdawali sobie z tego sprawę to nasze życie mogłoby stać się ciekawsze, bardziej spokojne i przede wszystkim zdrowsze.

R28A3n6ru51a8
Ilustracja interaktywna przedstawia zdjęcie małego chłopca grającego na fortepianie. Na ilustracji umieszczony jest aktywny punkt, po wybraniu którego wyświetli się dodatkowa informacja: 1. Muzykoterapia według Encyklopedii PWN to: dział psychoterapii, stosujący odpowiednio dobraną muzykę w leczeniu zaburzeń psychicznych;
Mały chłopiec grający na fortepianie, online-skills, CC BY 3.0
Polecenie 1
Wymień pięć dowolnych skojarzeń ze słowem muzykoterapia.
Wymień pięć dowolnych skojarzeń ze słowem muzykoterapia.
RYd8vRGQyxRdI
Wykonaj zadanie zgodnie z poleceniem.

MuzykoterapiaMuzykoterapiaMuzykoterapia to forma terapii bazująca na leczniczym wpływie dźwięku i muzyki na psychikę i organizm człowieka. Leczenie muzyką jest coraz popularniejszą formą terapii. Muzykoterapia wywiera pozytywny wpływ na psychikę, zmniejsza lęk, poprawia samoocenę. Pomaga także osobom cierpiącym na bezsenność.

Muzyczne lekarstwa

Na dzisiejszej lekcji zajrzymy do podręcznej muzycznej apteczki. Choć nie da się ustalić listy utworów - lekarstw na konkretne choroby, ze względu na to, że reakcje na nie zależą od indywidualnych upodobań z pewnością zaproponujemy muzyczne lekarstwa na:

  • poprawę i ożywienie nastoju;

  • uspokojenie;

  • kłopoty z pamięcią i koncentracją;

  • rozładowanie gniewu, wściekłości;

  • bezsenność.

Rozładowanie gniewu, wściekłości

Każdemu z nas zdarza się w życiu być rozzłoszczonym, rozgniewanym. Z takimi emocjami można sobie poradzić w różny sposób. Jednym z nich jest właśnie muzyka, do której jeśli dołączymy ruch z pewnością skutecznie zadziała na na nasz nastrój. Czas na pierwszą kurację muzyczną na rozładowanie wściekłości, zalecaną osobom zdenerwowanym, rozzłoszczonym, rozdrażnionym.

Polecenie 2
Postaraj się za pomocą ruchu oddać różne emocje: radość, smutek, złość.
Postaraj się za pomocą ruchu oddać różne emocje: radość, smutek, złość.
RzzX51Qvlkm3I
Ilustracja interaktywna przedstawia fotografię Dymitra Szostakowicza, rosyjskiego kompozytora, pianistę i pedagoga. Mężczyzna ukazany jest z prawego półprofilu. Ubrany jest w marynarkę, koszulę oraz krawat. Ma charakterystyczne małe okrągłe okulary. Po naciśnięciu punktu aktywnego wyświetla się napis: Sonata na wiolonczelę i fortepian d-moll opus czterdzieste część druga, autorstwa Dymitra Szostakowicza, wykonawca Muzycy z Akademii Muzycznej im. Feliksa Nowowiejskiego oraz pojawia się możliwość odtworzenia muzyki. Na nagraniu dynamiczny utwór w wykonaniu wiolonczelisty i pianisty. Wiolonczelista i pianista grają powtarzające kilkukrotnie energiczne motywy.
Dymitr Szostakowicz, encyklopediateatru.pl, CC BY 3.0 (Fotografia); Dymitr Szostakowicz, „Sonata na wiolonczelę i fortepian” d-moll op. 40 cz. II, online-skills, CC BY 3.0

Poprawa i ożywienie nastroju

Muzyka świetnie sprawdzi się również jako środek na polepszenie humoru. Zastanówmy się najpierw w jaki sposób się to odbywa.
Muzyka powstała po to, by oddziaływać na nasze uczucia. Emocje które odczuwamy wywoływane są przez konkretne elementy składające się na nią.
W tym przypadku aby muzyka mogła spełnić swoją rolę powinna mieć charakter radosny, wzbudzać w nas szczęście, radość. Służą temu dość szybkie tempa utworów oraz dźwięki wysokie, mające oddziaływanie poprawiające humor.
W tym wypadku śmiało przepisać można kompozycje rosyjskiego mistrza – Piotra Czajkowskiego. Jego muzyka podbiła serca słuchaczy.

Polecenie 3
Odpowiedz na pytania: 1. Jaki charakter ma „Taniec wieszczki cukrowej” Piotra Czajkowskiego? 2. Jak nazywa się instrument, który brzmi podobnie do dzwonków ale ma klawisze?
Odpowiedz na pytania: 1. Jaki charakter ma „Taniec wieszczki cukrowej” Piotra Czajkowskiego? 2. Jak nazywa się instrument, który brzmi podobnie do dzwonków ale ma klawisze?
RAWvVGgMJfcDr
Ilustracja interaktywna przedstawia obraz “Portret Piotra Czajkowskiego” autorstwa Nikolaia Dmitriyevicha Kuznetsova. Na obrazie starszy mężczyzna, z siwymi krótko ostrzyżonymi włosami, dość dużym wąsem i króciutką siwą brodą. Oczy kompozytora są jasne, skupione, mężczyzna patrzy w dal. Twarz mężczyzny jest jasna i ciepła, cała reszta obrazu jest ciemna - ciemny garnitur, ciemne tło. Po naciśnięciu punktu interaktywnego pojawia się napis: Taniec wieszczki cukrowej z baletu “Dziadek do orzechów” autorstwa Piotra Czajkowskiego oraz pojawia się możliwość odtworzenia muzyki. Nagrany utwór jest bardzo lekki i delikatny. Główną melodię gra czelesta dyskretnie towarzyszy jej fagot.
Piotr Czajkowski, wikimedia.org, domena publiczna (Fotografia); Piotr Czajkowski, „Taniec wieszczki cukrowej” z baletu „Dziadek do orzechów” (fragment), online-skills, CC BY 3.0
Rvq7eS20Gdp9G
Wykonaj zadanie zgodnie z poleceniem

Kłopoty z pamięcią i koncentracją

W muzycznej apteczce znajdzie się też lek na kłopoty z pamięcią i koncentracją, który może się przydać - np. przed zajęciami w szkole. Aby móc sprawdzić pamięć i koncentrację należy najpierw zapoznać się z poniższym pojęciem.

OstinatoOstinatoOstinato to ciągłe powtarzanie struktury melodycznej lub rytmicznej. W tym przypadku będzie to struktura melodyczna. Posłuchajcie jak brzmi.

Polecenie 4
Zapoznaj się z opisami alternatywnymi dotyczącymi Kanonu D‑dur J. Pachelbela. Odpowiedz na pytanie: Co to jest ostinato?
Zapoznaj się z opisami alternatywnymi dotyczącymi Kanonu D‑dur J. Pachelbela. Odpowiedz na pytanie: Co to jest ostinato?
RQtMrniGbcXRk1
Przykład ostinato w „Kanonie D-dur” J. Pachelbela, wikimedia.org, domena publiczna
Rq8aKabjf0a6w
Ilustracja interaktywna przedstawia portret Johanna Pachelbela. Mężczyzna z dużymi, ciemnymi oczami. Ma dłuższe, lekko lokowane włosy. Ubrany w białą koszulę i ciemną marynarkę. Po naciśnięciu punktu interaktywnego wyświetli się napis: Kanon D-dur, autorstwa Johanna Pachelbela, wykonawca: Muzycy Akademii Muzycznej im. Feliksa Nowowiejskiego w Bydgoszczy oraz pojawi się możliwość odtworzenia muzyki. Utwór wykonuje kilka instrumentów smyczkowych. Utwór rozpoczyna się grą solo wiolonczeli, która wykonuje 8 długich dźwięków, potem dołączają kolejne instrumenty smyczkowe wykonując też długie dźwięki. Muzyka narasta. Później kolejne instrumenty grają drobniejsze wartości, muzyka staje się coraz ciekawsza i stanowi misterną konstrukcję. Utwór jest spokojny, refleksyjny.
Johann Pachelbel, rovicorp.com, CC BY 3.0 (Fotografia); Johann Pachelbel, „Kanon D-dur”, AMFN, CC BY 3.0
R1LClcbY1vdaF
Ćwiczenie 1
Odpowiedz na pytanie: Na ile głosów został skomponowany Kanon D-dur Pachelbela?

Uspokojenie

Czas na muzyczny środek uspokajający. Jak myślicie? Jaka muzyka sprawdzi się najlepiej? Z pewnością będą to utwory, których tempo jest wolniejsze. Wywołuje ono najczęściej nastroje o charakterze spokoju, odprężenia. Ważne jest również aby rytm nie był zbyt gwałtowny i energiczny, a bardziej statyczny.

Muzykę można interpretować w różny sposób. My będziemy interpretować za pomocą ilustracji.

Polecenie 5
Zapoznaj się z opisem alternatywnym utworu „Marzenie” Roberta Schumanna. Odpowiedz na pytanie: Jaki jest charakter tego utworu?
Zapoznaj się z opisem alternatywnym utworu „Marzenie” Roberta Schumanna. Odpowiedz na pytanie: Jaki jest charakter tego utworu?
Rtcouvh36ZUTY
Ilustracja przedstawia portret Roberta Schumanna. Kompozytor ukazany jest od ramion w górę w pozycji frontalnej. Mężczyzna ma łagodne rysy twarzy, lekko kręcone, dłuższe włosy . Ubrany jest w aksamitny płaszcz , ma pod szyją zawiązaną jedwabną chustę. Po naciśnięciu punktu aktywnego pojawia się napis: Marzenie autorstwa Roberta Schumanna, wykonawca: pianista z Akademii Muzycznej im. Feliksa Nowowiejskiego oraz pojawia się możliwość odtworzenia muzyki. Na nagraniu spokojny, pogodny , marzycielski utwór fortepianowy. Kantylenowa melodia grana jest legato, akompaniament jest kołyszący i bardzo dyskretny.
Robert Schumann, wikimedia.org, domena publiczna (Fotografia); Robert Schumann, „Marzenie”, online-skills, CC BY 3.0

Bezsenność

Muzyka sprawdzi się również na kłopoty ze snem. Oczywiście należy pamiętać o podstawowych rzeczach takich jak: przewietrzenie sypialni, zakup wygodnej poduszki. Warto też posłuchać czegoś spokojnego, wyciszającego. Ważne aby spośród utworów wybrać taki, w którym śpiewna melodia wprowadzi nas w stan ukojenia.

Przykładem takiego utworu - spokojnego i wyciszającego jest Sonata księżycowa cis‑moll op.27 nr 2, cz. I Ludwiga van Beethovena.

Polecenie 6
Zapoznaj się z opisem alternatywnym utworu Ludwiga van Beethovena Sonata księżycowa. Odpowiedz na pytanie: Jaki nastrój ma ten utwór?
Zapoznaj się z opisem alternatywnym utworu Ludwiga van Beethovena Sonata księżycowa. Odpowiedz na pytanie: Jaki nastrój ma ten utwór?
R1OCC46E7deAz
Portret Ludwiga van Beethovena. Kompozytor przedstawiony jest jako smutny mężczyzna w średnim wieku. Mężczyzna ma dłuższe, zaczesane do tyłu włosy. Ubrany jest w czerwony surdut, żółtą kamizelkę i białą koszulę. Po naciśnięciu punktu aktywnego wyświetla się napis: Sonata księżycowa cis-moll opus dwudzieste siódme numer 2, część I. Wykonawca: Pianista z Akademii Muzycznej im. Feliksa Nowowiejskiego w Bydgoszczy. Pod napisem znajduje się przycisk do uruchamiania muzyki. Utwór jest bardzo smutny, spokojny, w większości przygnębiający, czasami pojawiają się bardziej optymistyczne tony. Można to porównać do tego jakby przez “ciemne chmury” przedzierały się promienie światła”
Ludwig van Beethoven, online-skills, CC BY 3.0 (ilustracja); Ludwig van Beethoven, „Sonata księżycowa cis-moll” op. 27, nr 2, cz. I, AMFN, CC BY 3.0
Polecenie 7
Odpowiedz na pytanie: Jaka muzyka według Ciebie może pomóc zasnąć?
Odpowiedz na pytanie: Jaka muzyka według Ciebie może pomóc zasnąć?
Rozxrf9ZfQfcL
Odpowiedz na pytanie: Jaka muzyka według Ciebie może pomóc zasnąć?

Sprawdź swoją wiedzę

R1TnVtCDf2ydy
Ćwiczenie 2
Połącz pojęcie z odpowiednim opisem. Muzykoterapia Możliwe odpowiedzi: 1. ciągłe powtarzanie struktury melodycznej lub rytmicznej, 2. polega na wyzwalaniu emocji i aktywizowaniu uczuć, 3. łączy taniec z muzyką Ostinato Możliwe odpowiedzi: 1. ciągłe powtarzanie struktury melodycznej lub rytmicznej, 2. polega na wyzwalaniu emocji i aktywizowaniu uczuć, 3. łączy taniec z muzyką Balet Możliwe odpowiedzi: 1. ciągłe powtarzanie struktury melodycznej lub rytmicznej, 2. polega na wyzwalaniu emocji i aktywizowaniu uczuć, 3. łączy taniec z muzyką
R1GoPj7swGsdS
Ćwiczenie 3
Przyporządkuj kompozytora do utworu. Ludwig van Beethoven Możliwe odpowiedzi: 1. Sonata na wiolonczelę i fortepian d-moll op. 40 cz. II, 2. Marzenie, 3. Sonata księżycowa cis-moll op. 27, nr 2, cz. I, 4. Kanon D-dur Johann Pachelbel Możliwe odpowiedzi: 1. Sonata na wiolonczelę i fortepian d-moll op. 40 cz. II, 2. Marzenie, 3. Sonata księżycowa cis-moll op. 27, nr 2, cz. I, 4. Kanon D-dur Robert Schumann Możliwe odpowiedzi: 1. Sonata na wiolonczelę i fortepian d-moll op. 40 cz. II, 2. Marzenie, 3. Sonata księżycowa cis-moll op. 27, nr 2, cz. I, 4. Kanon D-dur Dymitr Szostakowicz Możliwe odpowiedzi: 1. Sonata na wiolonczelę i fortepian d-moll op. 40 cz. II, 2. Marzenie, 3. Sonata księżycowa cis-moll op. 27, nr 2, cz. I, 4. Kanon D-dur
Ćwiczenie 4

Wysłuchaj poniższego przykładu muzycznego, a następnie uzupełnij o nim informacje.

RAuJro22UdhkO
Na nagraniu Taniec wieszczki cukrowej z baletu “Dziadek do orzechów” autorstwa Piotra Czajkowskiego. Nagrany utwór jest bardzo lekki i delikatny. Główną melodię gra czelesta dyskretnie towarzyszy jej fagot.
RsPF7Tb59zwIC
Odpowiedz na pytania: 1. Kto skomponował Taniec wieszczki cukrowej? 2. Z jakiego baletu pochodzi ten utwór?
ROATTIMJFAg9T
Ćwiczenie 5
Wskaż kompozytora, który skomponował Sonatę Księżycową. Możliwe odpowiedzi: Johann Pachelbel, Robert Schuman, Ludwig van Beethoven.
RF1i4VmvNblX6
Ćwiczenie 6
Utwór Marzenie w dzisiejszej lekcji został zaprezentowany jako lek na: Możliwe odpowiedzi: 1. bezsenność, 2. uspokojenie, 3. kłopoty z pamięcią i koncentracją
RtiLBIDRpbFzs1
Ćwiczenie 7
Wymień dolegliwości, na które lekarstwem może okazać się muzyka.
Polecenie 8

Podaj trzy pozytywne skutki wynikające z korzystania z muzycznych leków.

RmNju2kWfhrHS
Wykonaj zadanie zgodnie z poleceniem.

Słownik pojęć

Balet
Balet

Widowisko, którego treść wyrażana jest przez taniec artystyczny (solowy i zespołowy), dobrany przez choreografa do specjalnie skomponowanej muzyki.

Muzykoterapia
Muzykoterapia

Muzykoterapia to forma terapii bazująca na leczniczym wpływie dźwięku i muzyki na psychikę i organizm człowieka.

Ostinato
Ostinato

Ciągłe powtarzanie struktury melodycznej lub rytmicznej. Rozkwit tej techniki przypada na okres baroku. Technika ta odżyła w okresie neoklasycyzmu. Ostinato często spotykane jest w muzyce ludowej i jazzie.

Słownik pojęć opracowano na podstawie:

sjp.pwn.pl

encyklopedia.pwn.pl

Biblioteka muzyczna

Bibliografia

Danuta Gwizdalanka, Muzyka. Podręcznik dla szkół średnich, WSiP, Warszawa 1997.

Krzysztof Stachyra (red.), Podstawy muzykoterapii, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2012.

Aplikacje dostępne w
Pobierz aplikację ZPE - Zintegrowana Platforma Edukacyjna na androida