Wydrukuj Pobierz materiał do PDF Zaloguj się, aby udostępnić materiał Dodaj całą stronę do teczki
R19u52ztLCZ8j
Zdjęcie przedstawia bramę wjazdową do obozu w Auschwitz, z widocznym napisem w języku niemieckim "Arbeit macht frei" („Praca czyni wolnym”). Pośrodku znajduje się droga wyłożona piachem. Po lewej stronie wzdłuż drogi wjazdowej rozciągają się bloki obozowe - budynki z okiennicami. Po prawej stronie widać pojedyncze drzewa.

Naruszanie praw człowieka

Brama obozu w Auschwitz
Źródło: DzidekLasek, dostępny w internecie: pixabay.com, domena publiczna.

Sprawdź swoją wiedzę na temat międzynarodowego systemu ochrony praw człowieka. Wykonaj krótki test.

Ćwiczenie 1
R1YqTfKJmfDDE
zadanie interaktywne
ĆWICZENIE: Jednokrotny wybór
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 2
RHva0o43TLe1R
zadanie interaktywne
ĆWICZENIE: Jednokrotny wybór
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 3
R1DVyOwB0oAde
zadanie interaktywne
ĆWICZENIE: Jednokrotny wybór
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 4
ReivB3X6EiGmk
zadanie interaktywne
ĆWICZENIE: Jednokrotny wybór
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 5
Rwh6nLQoj4llK
zadanie interaktywne
ĆWICZENIE: Jednokrotny wybór
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
tczXF8aCcC_0000000M

Naruszenia praw człowieka

R6qPGHQk7PHBg
Uchodźcy u wybrzeży Włoch
Źródło: Irish Defence Forces, licencja: CC BY 2.0.
Co potrafię?
  • zdefiniować prawa człowieka i wymienić ich generacje,

  • wyjaśnić, jakie akty prawne potwierdzają prawa człowieka, i opisać instytucje stojące na straży ich przestrzegania,

  • scharakteryzować systemy ochrony praw człowieka działające w ramach organizacji rządowych,

  • opisać działania organizacji pozarządowych na rzecz ochrony praw człowieka.

Nauczysz się
  • wyjaśniać przyczyny naruszeń praw człowieka,

  • wskazywać kategorie naruszeń i wymieniać te szczególnie drastyczne,

  • opisywać działania społeczności międzynarodowej podejmowane w celu likwidacji niektórych typów naruszeń.

tczXF8aCcC_000EX001

Dlaczego dochodzi do naruszeń praw człowieka?

Wiemy już, że każdemu człowiekowi przysługują wolności i prawa.  Źródłem praw człowieka jest godność ludzka. Uznaje się ją za wartość przyrodzoną i niezbywalną, przypisaną do każdej jednostki ludzkiej. Prawa człowieka cechuje uniwersalny charakter:

- powszechny - prawa przysługują każdemu człowiekowi niezależnie od rasy, płci, przynależności do danej grupy społecznej, statusu majątkowego,

- przyrodzony -  przysługują każdemu od chwili urodzenia, nie wynikają z woli państwa, wywodzone są z istoty człowieczeństwa, a więc państwo ich nie nadaje, a jedynie potwierdza,

- niezbywalny - przypisane są do każdej jednostki ludzkiej i nie można się ich zrzec,

- naturalny - wynikają z samej istoty człowieczeństwa – mamy je, ponieważ jesteśmy ludźmi,

- niepodzielny - wszystkie kategorie i generacje praw stanowią integralną i współzależną całość.

Katalog praw i wolności potwierdzony został w różnych dokumentach krajowych i międzynarodowych. Szacunek dla praw człowieka jest podstawą sprawiedliwości, pokoju i bezpieczeństwa na świecie. Podmiotem ponoszącym szczególną odpowiedzialność za przestrzeganie praw człowieka jest państwo, a gwarantem tego jest państwo demokratyczne. W praktyce jednak wszystkie państwa, nawet te najdemokratyczniejsze, dopuszczają się naruszeń praw człowieka. Rzecz jasna, skala naruszeń praw i wolności w państwach demokratycznych jest dużo mniejsza niż w niedemokratycznych. Ponadto w państwach demokratycznych obywatele mogą w przypadku naruszenia praw i wolności domagać się ich realizacji. Są wyposażeni w odpowiednie instrumenty, które pomagają im ograniczyć naruszenia lub uzyskać odszkodowanie za doznane krzywdy. W państwie totalitarnym obywatel jest pozbawiony takich mechanizmów dochodzenia roszczeń.

Przykładowe instrumenty dochodzenia roszczeń w przypadku naruszenia praw człowieka:

  • sprawne funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości z zachowaniem wszystkich elementów rzetelnego procesu sądowego,

  • sprawne działanie policji,

  • możliwość składania skarg do Rzecznika Praw Obywatelskich,

  • możliwość składania skarg do instytucji międzynarodowych.

JPOL_E3_E4_Dodatkowyopiszasobow

Najważniejsze przyczyny naruszeń praw człowieka:

  • funkcjonowanie systemów totalitarnych i autorytarnych,

  • konflikty zbrojne,

  • dyskryminacja,

  • rasizm,

  • ksenofobia,

  • brak szacunku dla drugiego człowieka.

Przejawy naruszeń podstawowych praw i wolności są bardzo różne. Najniebezpieczniejsze są naruszenia praw człowieka na dużą skalę (tzw. masowe naruszenia praw człowieka) – ludobójstwa czy czystki etniczne, prześladowania mniejszości (narodowych, etnicznych, rasowych), zsyłania politycznych oponentów do obozów pracy.

Przykładowe typy naruszeń praw człowieka:

  • ludobójstwo,

  • czystki etniczne,

  • prześladowania mniejszości,

  • pozasądowe egzekucje,

  • orzekanie i wykonywanie kary śmierci,

  • „zaginięcia” osób,

  • ograniczanie wolności: wypowiedzi, stowarzyszania się, zgromadzeń,

  • zatrzymania bez postawienia zarzutów lub wszczęcia postępowania sądowego,

  • nierzetelne procesy sądowe,

  • różne przejawy dyskryminacji,

  • stosowanie tortur lub innych form poniżającego traktowania lub karania.

Ważne!

Musimy pamiętać, że każde, nawet indywidualne, naruszenie pojedynczego prawa lub wolności jest niezgodne z zasadą poszanowania godności ludzkiej i powinno być piętnowane.

Łamanie praw człowieka na świecie

Rl8i012hbwRxR
Łamanie praw człowieka na świecie
Źródło: Krystian Chariza i zespół, licencja: CC BY-SA 3.0.

Mapa ukazująca zjawisko łamania praw człowieka na świecie w 2012 roku:

Państwa, w których nie przestrzega się praw człowieka: Pakistan, Irak, Nigeria, Czad, Sudan, Etiopia, Demokratyczna Republika Konga.

Państwa, w których zagrożone są prawa człowieka: Meksyk, Kuba, Wenezuela, Kolumbia, Peru, Brazylia, Boliwia, Algieria, Libia, Mali, Angola, RPA, Arabia Saudyjska, Turcja, Iran, Rosja, Chiny, Indie, Filipiny, Tajlandia, Indonezja.

Państwa, w których w zasadzie przestrzega się praw człowieka: Stany Zjednoczone, Argentyna, Wielka Brytania, Francja, Niemcy, Polska, Włochy, Hiszpania, Portugalia, Grecja, Mongolia, Japonia.

Państwa, w których w pełni przestrzega się praw człowieka: Kanada, Islandia, Norwegia, Dania, Australia, Nowa Zelandia.

Kategorie naruszeń praw człowieka

Ludobójstwo

RJHNqeSOcZz891
Podpisanie Konwencji ONZ w sprawie Zapobiegania i Karania Zbrodni Ludobójstwa 1948. Rafał Lemkin stoi pierwszy z prawej. 
Źródło: Culturaldiplomacy, dostępny w internecie: wikimedia, licencja: CC BY-SA 3.0.

Twórcą pojęcia ludobójstwa jest polski prawnik żydowskiego pochodzenia Rafał Lemkin. Użył on tego terminu w pracy naukowej Rządy państw Osi w okupowanej Europie wydanej w Stanach Zjednoczonych w 1944 roku. Rok później ludobójstwo zarzucono oskarżonym, którzy sądzeni byli przez norymberski Międzynarodowy Trybunał Wojskowy. ONZ przyjęła Konwencję w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa 9 grudnia 1948 roku. W niej po raz pierwszy ludobójstwo zostało zdefiniowane na gruncie prawa międzynarodowego. Za ludobójstwo uznano wszelkie czyny dokonane w zamiarze zniszczenia w całości lub części grup narodowych, etnicznych, rasowych bądź religijnych.

Czyny uważane za ludobójstwo:

  • zabójstwo członków danej grupy,

  • powodowanie poważnego uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia psychicznego członków grupy,

  • rozmyślne stworzenie członkom grupy warunków życia, obliczonych na ich całkowite lub częściowe zniszczenie fizyczne,

  • stosowanie środków, które mają na celu wstrzymanie narodzin nowych członków w obrębie grupy,

  • przymusowe przekazywanie dzieci członków grupy do innej grupy.

RjZXJ4k5ZafY51
Pomnik ludobójstwa Ormian w Montrealu
Źródło: Serouj, dostępny w internecie: wikimedia, domena publiczna.

Zgodnie z konwencją karze podlega nie tylko popełnienie wymienionych czynów, lecz także zmowa w celu popełnienia ludobójstwa, bezpośrednie i publiczne podżeganie do jego popełnienia, usiłowanie popełnienia ludobójstwa i współudział w nim. Ludobójstwo jest zbrodnią prawa międzynarodowego. Osoby odpowiedzialne za taką zbrodnię bez względu na to, czy są osobami publicznymi czy prywatnymi i jaką pełnią funkcję, powinny być sądzone przed sądami krajowymi lub międzynarodowymi.

Przykłady ludobójstw

RVJJM7oz3fs2l1
Pomnik Pomordowanych Żydów Europy w Berlinie
Źródło: k3cOoOsvp488hntF, dostępny w internecie: pixabay.com, domena publiczna.

Przykłady ludobójstwa w XX w.

rzeź Ormian w Turcji (1915‑1918)

zginęło około 1,5 mln osób

eksterminacja Żydów przez nazistów (1939‑1945)

zginęło około 6 mln osób

eksterminacja Tutsi przez Hutu w Rwandzie (1994)

zginęło ponad 800 tys. Rwandyjczyków, głównie Tutsi; szacuje się, że zgwałcono 150‑250 tys. kobiet

masakra w Srebrenicy dokonana przez serbskie bojówki (1995)

zginęło w niej około 8 tys. muzułmańskich mężczyzn i chłopców

programy germanizacji dzieci (m.in. polskich) przez Niemcy podczas II wojny światowej

RbsdUoMUlK1KD1
Nyamata Memorial Site w Rwandzie
Źródło: Inisheer, dostępny w internecie: wikimedia, licencja: CC BY-SA 3.0.

Za ludobójstwo niekiedy uważa się również wywołanie Wielkiego Głodu na Ukrainie, masakrę w Darfurze, masowe przesiedlenia grup narodowych i etnicznych w ZSRR (np. Tatarów, Czeczenów). Społeczność międzynarodowa stara się reagować na masowe naruszenia praw człowieka, w tym akty ludobójstwa. Trzeba jednak zauważyć, że często reakcje te są wybiórcze i opieszałe. Za sukces należy uznać powołanie międzynarodowych sądów do sądzenia oskarżanych o popełnienie najcięższych zbrodni międzynarodowych, w tym zbrodni ludobójstwa. Po II wojnie światowej utworzono Międzynarodowy Trybunał Wojskowy (tzw. trybunał norymberski) oraz Międzynarodowy Trybunał Wojskowy dla Dalekiego Wschodu (tzw. trybunał tokijski). W 1998 roku powołano Międzynarodowy Trybunał Karny z siedzibą w Hadze, a nieco wcześniej Międzynarodowy Trybunał Karny dla byłej Jugosławii (1993) oraz Międzynarodowy Trybunał Karny dla Rwandy (1994).

Jeśli chcesz wiedzieć więcej

Międzynarodowy Trybunał Karny (MTK) rozpoczął działalność 1 lipca 2002 roku. Jego siedziba znajduje się w Hadze. Polska przystąpiła do MTK 12 listopada 2001 roku. Od grudnia 2014 roku Piotr Hofmański jako pierwszy Polak w historii Trybunału został wybrany na stanowisko sędziego na kadencję 2015–2024. 11 marca 2021 roku sędzia Hofmański został Przewodniczącym Trybunału.

Kompetencja trybunału obejmuje cztery kategorie czynów: zbrodnie przeciwko ludzkości, ludobójstwo, zbrodnie wojenne (pogwałcenie konwencji genewskich) oraz agresję. Przedmiotem jego orzeczeń mogą być: eksterminacja ludności cywilnej, deportacje, czystki etniczne, stosowanie tortur, gwałtów, niewolnictwa, branie zakładników, mordowanie jeńców, stosowanie broni nadmiernie okrutnych. Jurysdykcja MTK ma charakter uzupełniający w stosunku do jurysdykcji krajowej. W praktyce oznacza to, że przestępcy mogą być sądzeni przez tenże trybunał dopiero wtedy, gdy nie mogą być ukarani przez odpowiedni sąd krajowy. Efektywność MTK zmniejszają nałożone na niego ograniczenia (np. Rada Bezpieczeństwa ONZ może zawiesić sprawę przez niego prowadzoną), niechęć wielu państw do poddania się jego jurysdykcji (m.in. Rosji, Chin, Stanów Zjednoczonych, Izraela), brak konkretnych rozwiązań, kto ma aresztować i doprowadzać oskarżonych, oraz brak woli politycznej do współpracy z MTK niektórych państw.

Z Archiwum TVP

Tadeusz Mazowiecki był sprawozdawcą ONZ do spraw przestrzegania praw człowieka w Bośni i Hercegowinie, jednak po masakrze w Srebrenicy, na znak protestu, zrezygnował ze swojej funkcji.

R1AZZi0LIkoWW
Nagranie video. Na początku pojawia się Nezad Avdic, który jest bośniackim muzułmanem i przeżył masakrę w Srebrnicy jako jeden z niewielu z tysięcy zamordowanych przez Serbów. Występuje na tle starej wiejskiej szkoły, w której był przetrzymywany przez serbskich żołnierzy. Następnie pojawia się Hatidża Mehmedovic, której rodzinę wymordowano w Srebrnicy. Kobieta ma na głowie hidżab, a za nią znajdują się cmentarz - pomnik ofiar masakry w Srebrenicy w Potočarach. Po niej ukazana jest Meva Hodzic, która ma na głowie hidżab i pokazuje rzeczy po zamordowanym mężu. Siedzi na kanapie, a za nią znajduje się kuchnia. Kolejno występuje Edo van den Berg - duński żołnierz, były członek Dutchbat na tle jakiejś maszynowni. Potem jest mowa o Tadeuszu Mazowieckim - specjalnym sprawozdawcy ONZ do spraw przestrzegania praw człowieka. Po nim ukazana jest Emina Ragipovic - Bośniaczka mieszkająca w Polsce, w tle jest regał z książkami, a na nim portret Mazowieckiego. Dalej jest wypowiedź profesora Romana Wieruszewskiego - byłego członka Komitetu Praw Człowieka ONZ, który stoi w pokoju, a za nim jest duży kredens. Potem znów pojawia się Emina Ragipovic. Film kończy się planszą z napisami: Wykorzystano materiały archiwalne TVP. Reporterka: Magdalena Karpińska, 2015. Tylko do użytku w celach edukacyjnych epodreczniki.pl, opracowanie contentplus.pl, październik 2015.
tczXF8aCcC_0000005N

Dyskryminacja

RvF5ghKRCEbsr1
Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Oświaty, Nauki i Kultury (UNESCO)
domena publiczna

Przez dyskryminację rozumiemy wszelkie zróżnicowanie, wyłączenie, ograniczenie lub uprzywilejowanie osób czy grup ludzi wynikające z określonych przesłanek. Skutkiem dyskryminacji jest uniemożliwienie bądź ograniczenie możliwości korzystania przez wszystkich ludzi – na warunkach równości – ze wszystkich praw człowieka i podstawowych wolności. Możemy uznać, że dyskryminacja to nieuzasadnione różnicowanie ludzi. Konwencja w sprawie zwalczania dyskryminacji w dziedzinie oświaty przyjęta przez Organizację Narodów Zjednoczonych do spraw Oświaty, Nauki i Kultury (ang. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization, UNESCO) [czyt. junajted nejszons edukejszonal, sajntifik end kalczural organizejszyn, JUNESKO] 15 grudnia 1960 roku definiuje dyskryminację jako „stawianie jakiejkolwiek osoby lub grupy osób w sytuacji niedającej się pogodzić z godnością człowieka”.

Jeśli chcesz wiedzieć więcej

Wyróżniamy dwa rodzaje dyskryminacji:

  • dyskryminację bezpośrednią – dana osoba jest traktowana mniej korzystnie niż inna osoba w takiej samej sytuacji,

  • dyskryminację pośrednią – pozornie neutralne postanowienie, kryterium lub praktyka, które stawiają określone osoby w szczególnie niekorzystnej sytuacji w porównaniu z innymi.

Za dyskryminację nie uznaje się wprowadzenia przez państwo czasowych rozwiązań i środków prawnych dla osób ze względu na pochodzenie etniczne, religię, przekonania, orientację seksualną lub niepełnosprawność w celu zmniejszenia faktycznych nierówności, których doświadczają – tzw. dyskryminacja pozytywna.

Wszelkie przejawy dyskryminacji są naruszeniem praw człowieka, a skrajnym jej przejawem jest ludobójstwo.

Przesłanki dyskryminacji:

  • rasa,

  • płeć,

  • język,

  • religia,

  • cechy genetyczne,

  • majątek lub urodzenie,

  • pochodzenie narodowe lub etniczne,

  • przekonania polityczne i inne,

  • kolor skóry,

  • orientacja seksualna,

  • niepełnosprawność,

  • wiek.

R1Vwb8uZeQgA71
Segregacja rasowa - czarnoskóry mężczyzna pije wodę "tylko dla kolorowych"
Źródło: Russell Lee, dostępny w internecie: wikimedia, domena publiczna.

Przejawem dyskryminacji są rasizmksenofobia. Termin „rasizm” pochodzi od francuskiego la race [czyt. la res] (ród, grupa spokrewniona), a pojęcie „ksenofobia” wywodzi się od starogreckiego ksenós [czyt. ksenos]– obcy i phóbos [czyt. fobos]– strach. Rasizm zakłada wyższość jednych grup nad innymi, ksenofobia zaś podkreśla niechęć do inności. Jako zjawiska społeczne bardzo często występują razem, wzajemnie z siebie wynikając. W praktyce rasizm prowadzi do uprzywilejowania w społeczeństwie jednych grup wobec innych. W przeszłości służył m.in. do uzasadniania segregacji rasowej.

Zjawisko dyskryminacji rasowej niezwykle trudno oszacować. Badania przeprowadzone przez Agencję Praw Podstawowych Unii Europejskiej (ang. European Union Agency for Fundamental Rights, FRA) [czyt. juropin junion ejdżensi for fundamental rajts] wskazują na dużą skalę tego zjawiska nawet w Europie. Około 25% reprezentantów mniejszości narodowych lub emigrantów w krajach unijnych uznaje się za ofiary przestępstwa na tle rasowym (napaści, pogróżek lub dotkliwego nękania). Dla pozostałych kontynentów nie ma danych. Z doniesień organizacji pozarządowych wiemy jednak, że w wielu krajach występują poważne problemy związane z naruszaniem praw mniejszości.

Uznanie dyskryminacji za naruszenie praw człowieka skutkowało wprowadzeniem odpowiednich przepisów w prawie międzynarodowym i ustawodawstwach krajowych wielu państw. Zakaz dyskryminacji w prawie międzynarodowym potwierdzony został we wszystkich fundamentalnych dokumentach dotyczących praw osobistych i politycznych, w tym m.in. w:

  • Karcie Narodów Zjednoczonych (1945),

  • Powszechnej deklaracji praw człowieka (1948),

  • Międzynarodowym pakcie praw obywatelskich i politycznych (1966),

  • Europejskiej konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (1950),

  • Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej (2000)

  • Afrykańskiej karcie praw człowieka i ludów (1981). Społeczność międzynarodowa wypracowała także wiele dokumentów dotyczących tylko i wyłącznie tego zagadnienia.

Regulacje przeciwdyskryminacyjne

RS1sXqqOmNuO1
Dokumenty uchwalone przez instytucje międzynarodowe w sprawie likwidacji dyskryminacji rasowej Międzynarodowa konwencja w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji rasowej z dnia 7 marca 1966 r. Międzynarodowa konwencja o zwalczaniu i karaniu zbrodni apartheidu z dnia 30 listopada 1973 r. Deklaracja w sprawie eliminacji wszelkich form nietolerancji i dyskryminacji opartych na religii lub przekonaniach z dnia 25 listopada 1981 r. Międzynarodowa konwencja przeciw apartheidowi w sporcie, przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych dnia 10 grudnia 1985 r. Zbrodnia i kara Komedia omyłek Smuga cienia Z chłopa król tag otwierający i tag zamykający
Zakaz dyskryminacji w prawie międzynarodowym
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

W prawie polskim zakaz dyskryminacji możemy znaleźć w Konstytucji RP z 1997 roku, kodeksach pracy oraz karnym.

tczXF8aCcC_0000007O

Kara śmierci

R1J4v0WSMxj3Q
Krzesło z więzienia Sing Sing w Ossining (stan Nowy Jork), jedno z najsłynniejszych (stracono na nim największą liczbę osób)
Źródło: a. nn., domena publiczna.

Ruch abolicjonistyczny, dążący do zniesienia kary śmierci jako sankcji za popełnione przestępstwa, uaktywnił się dopiero w latach 70. XX wieku. Szczególną rolę w znoszeniu kary śmierci odegrała działalność Amnesty International [czyt. Amnesti Internaszional]. Organizacja ta prowadziła kampanie i zwoływała konferencje oraz wystosowywała apele do ONZ mające na celu zniesienie kary śmierci we wszystkich państwach. Działania Amnesty International [czyt. Amnesti Internaszional] przyniosły skutek: w prawie międzynarodowym pojawiły się dokumenty zakazujące orzekania i wykonywania kary śmierci.

Dokumenty prawa międzynarodowego zakazujące orzekania i wykonywania kary śmierci:

  • Drugi protokół dodatkowy do Międzynarodowego paktu praw obywatelskich i politycznych z 15 grudnia 1989 r.

  • Protokół 6 do Europejskiej konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z 28 kwietnia 1983 r.

  • Protokół 13 do Europejskiej konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z 3 maja 2002 r.

  • Protokół o zniesieniu kary śmierci do Amerykańskiej konwencji praw człowieka z 8 kwietnia 1990 r.

R133Sne9r5wPI
Kara śmierci na świecie 
Źródło: Krystian Chariza i zespół, licencja: CC BY-SA 3.0.

Mapa przedstawia stosowanie kary śmierci przez poszczególne kraje na świecie:

Kara śmierci zniesiona w odniesieniu do wszystkich przestępstw w krajach: Kanada, Meksyk, Wenezuela, Kolumbia, Argentyna, Islandia, Norwegia, Wielka Brytania, Dania, Francja, Niemcy, Polska, Portugalia, Hiszpania, Włochy, Grecja, Turcja, Rosja, Mongolia, Angola, RPA, Filipiny, Tajlandia, Australia, Nowa Zelandia.

Kara śmierci zniesiona z wyjątkiem szczególnych okoliczności (np. stan wojny) w krajach: Brazylia, Peru, Boliwia.

Kara śmierci zachowana, chociaż zniesiona w praktyce (nie stosowana od 10 lat): Algieria, Mali.

Stosowanie kary śmierci w krajach: Stany Zjednoczone, Libia, Czad, Nigeria, Sudan, Etiopia, Demokratyczna Republika Konga, Irak, Arabia Saudyjska, Pakistan, Indie, Chiny, Indonezja.

tczXF8aCcC_0000008H

Handel ludźmi

Handel ludźmi obejmuje różne formy wykorzystywania, w tym m.in. wykorzystywanie seksualne, wyzysk w pracy, pracę przymusową, domowe niewolnictwo i inne formy eksploatacji, w tym usuwanie i sprzedaż organów oraz pornografię dziecięcą.
Handel ludźmi stanowi naruszenie fundamentalnych praw i wolności potwierdzonych w wielu umowach międzynarodowych oraz ustawodawstwach krajowych.

RRvT1JIreIDgB
Nagranie video. Na początku pojawia się plansza z tytułem „Akty prawne zakazujące handlu ludźmi”. Następnie pojawia się Joanna Garnier z Fundacji przeciwko Handlowi Ludźmi i Niewolnictwu „La Strada”. Kobieta ma krótkie włosy i okulary. Stoi na tle ściany, na której wiszą mapa Polski i fragment plakatu. Film kończy się planszą z napisami: wystąpiła Joanna Garnier, scenariusz i realizacja Contentplus.pl, na zlecenie Uniwersytetu Wrocławskiego, w ramach projektu "E-podręczniki do kształcenia ogólnego", grudzień 2014.

Mimo wielu działań utrudniających handel ludźmi zjawisko to nie znika, a wręcz przybiera na sile.

Zjawisko handlu ludźmi jest ściśle powiązane ze zjawiskiem nielegalnej imigracji. Ofiary handlu ludźmi są bite, wykorzystywane seksualnie, przetrzymywane w niewoli, uzależniane od narkotyków, zastraszane.
Skala zjawiska handlu ludźmi jest niezwykle trudna do oszacowania. Międzynarodowa Organizacja do spraw Migracji (ang. International Organization for Migration, IOM) [czyt. Internaszional Organizejszyn for Migrejszyn] podaje dane dotyczące 48 801 ofiar handlu ludźmi według globalnego zbioru danych - stan na kwiecień 2020 roku. Dane przedstawione przez Fundację Pomocy Kobietom „EuroHelp” [czyt. Jurohelp] wskazują, że 27 mln osób na świecie jest niewolnikami, a dziennie 2000 kobiet i dzieci w wieku od 4 lat jest sprzedawanych, by świadczyć usługi seksualne. Raport The Global Slavery Index [czyt. Global Slejweri Indeks] 2018 australijskiej fundacji Walk Free Foundation [czyt. Łok Fri Fandejszyn] szacuje liczbę osób żyjących w stanie niewoli na 40,3 mln, z czego 3590000 współczesnych niewolników znajduje się w Europie i Środkowej Azji, 1950000 w obu Amerykach, zaś aż 19240000 w Afryce. Przymusową pracę na świecie świadczy 24,9 mln ludzi na świecie. 3 wiodące kraje, jeśli chodzi o pracę niewolniczą, to: Korea Północna, Erytrea i Burundi. Według raportu 1 na 10 osób w Korei Północnej jest zmuszona do pracy niewolniczej.

RknoXTuHLi9Ml
Nagranie video. Na początku pojawia się plansza z tytułem „Co należy zrobić, jeśli już staniemy się ofiarą handlu ludźmi?”. Następnie pojawia się Joanna Garnier z Fundacji przeciwko Handlowi Ludźmi i Niewolnictwu „La Strada”. Kobieta ma krótkie włosy i okulary. Stoi na tle ściany, na której wiszą mapa Polski i fragment plakatu. Film kończy się planszą z napisami: wystąpiła Joanna Garnier, scenariusz i realizacja Contentplus.pl, na zlecenie Uniwersytetu Wrocławskiego, w ramach projektu "E-podręczniki do kształcenia ogólnego", grudzień 2014.

Jeśli chcesz wiedzieć więcej

R1SEbDD6cxME2
Nagranie video. Na początku pojawia się plansza z tytułem „Co to jest La Strada?”. Następnie pojawia się Joanna Garnier z Fundacji przeciwko Handlowi Ludźmi i Niewolnictwu „La Strada”. Kobieta ma krótkie włosy i okulary. Stoi na tle ściany, na której wiszą mapa Polski i fragment plakatu. Film kończy się planszą z napisami: wystąpiła Joanna Garnier, scenariusz i realizacja Contentplus.pl, na zlecenie Uniwersytetu Wrocławskiego, w ramach projektu "E-podręczniki do kształcenia ogólnego", grudzień 2014.
tczXF8aCcC_00000098

Naruszenia praw politycznych

Poglądy polityczne należą do częstych przesłanek naruszania podstawowych praw i wolności. Opozycjoniści polityczni w wielu krajach giną w pozasądowych egzekucjach, są torturowani, „znikają”, są przetrzymywani bez wyroków sądowych. Oponentów politycznych zwalcza się w Federacji Rosyjskiej, na Kubie, w Chinach, Turcji czy Egipcie. W Algierii, Indonezji, Libii. Mauretanii, Mali, Pakistanie, Syrii czy na Sri Lance każdego dnia ludzie giną bez wieści. Do masowych naruszeń praw człowieka dochodzi głównie w systemach autorytarnych i totalitarnych, np. w okresie reżimu Pol Pota w Kambodży w drugiej połowie lat 70. XX wieku wymordowano około 2,5–3 mln osób. W wielu krajach dochodzi także do prześladowań obrońców praw człowieka oraz morderstw dokonywanych przez siły paramilitarne i zbrojne ugrupowania (np. w Kolumbii). Organizacje pozarządowe szacują, że w ponad 40 krajach uzbrojone ugrupowania dokonują zabójstw i porwań osób cywilnych. W około 140 krajach potwierdzono stosowanie tortur oraz innych form nieludzkiego, poniżającego traktowania bądź karania. Dziesiątki tysięcy ofiar pochłaniają też międzynarodowe i wewnętrzne konflikty zbrojne. Tybet czy Czeczenia to przykładowe rejony naruszeń praw człowieka na bardzo dużą skalę.

RIXCqs8ylh3bQ
Replika zniszczonego w 1989 przez komunistów pomnika we Wrocławiu poświęconego masakrze na placu Tian’anmen z 4 czerwca 1989. Autor repliki: Marek Stanielewicz. Autorzy oryginału: Igor Wójcik, Joanna Czarnecka
Źródło: a. nn., dostępny w internecie: wikimedia, domena publiczna.
tczXF8aCcC_0000009H

Podsumowanie

Mimo starań i licznych mechanizmów monitorujących przestrzeganie praw człowieka w wielu zakątkach świata dochodzi do naruszeń praw człowieka i to na dużą skalę. Chiny, Rosja, Pakistan, Arabia Saudyjska, Białoruś – to tylko nieliczne przykłady z dużego grona państw naruszających podstawowe prawa i wolności. Według organizacji monitorujących przestrzeganie praw człowieka na świecie dużo częściej łamania praw i wolności dopuszczają się państwa totalitarne i autorytarne. Wśród przyczyn łamania praw człowieka można wymienić sytuacje konfliktów zbrojnych, postawy rasistowskie i ksenofobiczne. Najniebezpieczniejsze są naruszenia praw człowieka na dużą skalę w postaci ludobójstwa czy czystek etnicznych, prześladowań mniejszości (narodowych, etnicznych, rasowych), zsyłania politycznych oponentów do obozów pracy oraz handel ludźmi.

Polecenie 1

Wybierz dowolny typ naruszeń praw człowieka, np. prawa kobiet, prawa dziecka, wolność wyznania, prawo do edukacji itp. Na podstawie informacji zdobytych w czasie dzisiejszej lekcji lub znalezionych na stronach internetowych organizacji monitorujących przestrzeganie praw człowieka, jak Amnesty International [czyt. Amnesti Internaszional] i Human Rights Watch [czyt. Hiuman Rajts Łocz] opisz skalę naruszeń oraz metody przeciwdziałania temu naruszeniu przez państwa i/lub organizacje międzynarodowe.

RAmTiDqLfXiZ9
(Uzupełnij) -.
Ćwiczenie 6

Korzystając ze strony internetowej Stowarzyszenia „Nigdy więcej”, wskaż, jakie działania podejmuje ta organizacja.

RXGcELnQWOlwB
(Uzupełnij) -.
Ćwiczenie 7

Znajdź informacje na stronie internetowej organizacji La Strada – Fundacja Przeciwko Handlowi Ludźmi i Niewolnictwu, jakie działania przed wyjazdem zagranicę należy podjąć, aby nie stać się ofiarą handlu ludźmi. Sporządź ich listę.

R1S7iSdw58bse
(Uzupełnij) -.
Ćwiczenie 8
R1cWTW7BA2zfE
zadanie interaktywne
ĆWICZENIE: Połącz w pary
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Polecenie 2

Wyszukaj w mediach informacje na temat przejawów rasizmu, szowinizmu, antysemityzmu bądź ksenofobii. Zastanów się, jak można im przeciwdziałać. Przedstaw również możliwe formy twojego włączenia się do działań na rzecz równości i tolerancji.

RiY9VfZ3tWQuW
(Uzupełnij).

Literatura uzupełniająca

The Global Slavery Index 2018.                                                                                Komunikat prasowy Komisji Europejskiej, Bruksela, dnia 15 kwietnia 2013: http://europa.eu/rapid/press‑release_IP‑13‑322_pl.htm?locale=FR.
Przestępstwa z nienawiści w Unii Europejskiej, FRA 2012.
Przybysz M. (red.), Handel ludźmi i praca przymusowa. Prawa pokrzywdzonych i środki kompensacyjne w prawie międzynarodowym i polskim. Kompendium wiedzy Szczecin‑Warszawa 2013.
Raport roczny Amnesty International 2020/21 - Sytuacja praw człowieka na świecie.
World Migration Report 2020, International Organization for Migration (IOM).

tczXF8aCcC_000000A8

Projekt edukacyjny: Przestrzeganie praw człowieka

  1. Już wiesz jak ważne są prawa człowieka, jednak nie we wszystkich krajach są one przestrzegane.

  2. Zadanie: opracuj na podstawie informacji znalezionych w środkach masowego przekazu (w tym z wykorzystaniem internetu) raport dotyczący łamania praw człowieka w wybranym kraju na świecie. Uzasadnij podane przykłady, odwołując się do norm zawartych w aktach prawnych, które zostały złamane. Zaproponuj działania, które mogą poprawić sytuację.

  3. Realizacja:

    • praca w grupie,

    • czas trwania: 2‑3 tygodnie,

    • efekt końcowy: prezentacja na forum klasy.

Aplikacje dostępne w
Pobierz aplikację ZPE - Zintegrowana Platforma Edukacyjna na androida