Wydrukuj Pobierz materiał do PDF Pobierz materiał do EPUB Pobierz materiał do MOBI Zaloguj się, aby skopiować i edytować materiał Zaloguj się, aby udostępnić materiał Zaloguj się, aby dodać całą stronę do teczki
RDTmupoWCwqvZ
Zbiorowość ludzi w autobusie, którzy siedzą w trakcie jazdy.

Nie jesteś sam. Człowiek w grupie społecznej

Zbiorowość ludzi w autobusie
Źródło: pexels, domena publiczna.

Warto się poznać, warto rozmawiać,
warto zrozumieć

Polecenie 1

Wypisz cztery cechy osobowe, które chciałbyś/chciałabyś, aby miała osoba siedząca z tobą w jednej ławce.
Uwaga: nie podawaj cech związanych z wyglądem.

R14UtsqI9yrt2
(Uzupełnij).
Polecenie 2

Wykonaj ćwiczenie, pracując w kilkuosobowych grupach.

  • Porównaj przedstawione oczekiwania.

  • Zastanów się, czy je spełniasz.

  • Rozważ, czy musisz spełniać wszystkie oczekiwania rówieśników.

  • Zastanów się, jak możesz uniknąć konfliktu wynikającego z rozbieżnych oczekiwań wobec siebie.

Wnioski przedstaw pozostałej części klasy.

RfIQHoYHCyjIA
(Uzupełnij) -.
tflRL7c6Qp_0000000T

Nie jesteś sam, 
człowiek w grupie społecznej

RmeDdoQRHioYG
Młodzież szkolna
Źródło: www.audio-luci-store.it, licencja: CC BY-SA 2.0.
Co potrafię?
  • przedstawić rolę norm społecznych,

  • wymienić podstawowe więzi społeczne,

  • określić, jaką rolę w naszym życiu odgrywają grupy społeczne.

Nauczysz się
  • wymieniać zasady prawidłowej komunikacji,

  • określać, do jakich grup społecznych należysz,

  • wskazywać sposoby rozwiązywania konfliktów społecznych.

tflRL7c6Qp_0000001J

Grupa społeczna

Obserwując życie codzienne i nasze relacje z innymi ludźmi, zauważamy, że rzadko funkcjonujemy indywidualnie. Nieustannie budujemy więzi społeczne z ludźmi, wchodzimy z nimi w relacje i tworzymy grupy społeczne; niektóre powstają z naszej inicjatywy, inne niezależnie od naszej woli. Jak pamiętasz z ostatniej lekcji, dzięki uczestniczeniu w nich zaspokajamy nasze różne potrzeby i nabywamy rozmaitych umiejętności.

grupa społeczna
Definicja: grupa społeczna

składa się z co najmniej trzech osób połączonych różnorakimi więziami społecznymi; wyróżniamy różne typy grup społecznych, np. trwałe lub nietrwałe, pierwotne lub wtórne, małe lub duże, formalne lub nieformalne; grupą społeczną jest rodzina, klasa, szkoła, społeczeństwo, naród

cechy grupy społecznej:

  • liczy przynajmniej trzy osoby,

  • zachodzą w niej rozmaite interakcje - członkowie grupy oddziałują na siebie (udzielanie informacji, pomoc, ocenianie, nagradzanie, karanie),

  • ma własne reguły postępowania, wartości oraz symbolikę,

  • ma swoje cele, których realizacja wzmacnia spójność grupy (na zewnątrz stanowi jedność),

  • zachowuje odrębność od innych grup i zbiorowości,

  • posiada przywódcę i strukturę wewnętrzną,

  • ma określoną hierarchię

tflRL7c6Qp_0000001J
Polecenie 3

Uzupełnij poniższy schemat. Wpisz swoje imię i podaj grupy społeczne, do których należysz.

R16qJF2TQq6qZ
grafika do ćwiczenia, jako przykład
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
R1dEgKMNdIMfe
(Uzupełnij).

Napisz, do jakich grup społecznych należysz.

R14hV9Jkalocm
(Uzupełnij).
Źródło: Learnetic SA, licencja: CC BY 4.0.

Odpowiedź: rodzina, klasa, drużyna sportowa.

tflRL7c6Qp_00000021

Jeśli chcesz wiedzieć więcej

Podziały grup społecznych

GRUPY MAŁE - GRUPY DUŻE

Grupa mała liczy od kilku do kilkudziesięciu osób, mają prostą strukturę wewnętrzną, opierają się na kontaktach ,,twarzą w twarz”.

Przykładem grupy małej  grupa koleżeńska, rodzina.

Grupa duże są liczniejsze mają złożoną strukturę wewnętrzną (składają się z licznych podzbiorów), dominują w nich kontakty o charakterze pośrednim i bezosobowym.

Przykładem grupy dużej jest naród, wyznawcy tej samej religii.

GRUPY PIERWOTNE - GRUPY WTÓRNE

Grupy pierwotne są oparte na silnych więziach emocjonalnych: rodzinnych, religijnych, narodowych; jednostka jest ich członkiem od urodzenia.

Przykładem grupy pierwotnej jest rodzina, naród.

Grupy wtórne - jednostka przynależy do tej grupy wyniku własnego wybory, więź grupowa oparta oparta jest na wspólnocie interesów, grupa ma określone cele do urzeczywistnienia.

Przykładem grupy wtórnej są związki zawodowe, partie polityczne.

GRUPY FORMALNE - GRUPY NIEFORMALNE

Grupy formalne mają prawnie określoną strukturę wewnętrzną, cele i zadania (w statutach, regulaminach).

Przykładem grupy formalnej jest państwo, wojsko, policja, związki zawodowe, partie polityczne, stowarzyszenia, szkoły.

Grupy nieformalne powstają spontanicznie, służą zaspakajaniu różnorodnych potrzeb osobistych i społecznych człowieka związanych  np. z jego zainteresowaniami, sferą spędzania wolnego czasu.

Przykładem grupy nieformalnej są grupy koleżeńskie, hobbystyczne.

GRUPY ZAMKNIĘTE - GRUPY OTWARTE

Wyznacznikiem podziału na grupy zamknięte i otwarte jest poziom 
ich dostępności dla nowych członków.
W przypadku grup zamkniętych przyjmowanie nowych członków jest prawie
albo w ogóle niemożliwe. Przykładem grup zamkniętych są indyjskie kasty (warny). Zgodnie z tradycją warn każdy, kto urodzi się w określonej kaście, musi w niej umrzeć i nie może zmienić swojej pozycji społecznej. Innymi przykładami grup zamkniętych są takie, które nie chcą kontaktu z osobami z zewnątrz. Do nich zaliczamy niektóre wyznania religijne czy elitarne kluby funkcjonujące w kulturze zachodniej.
Grupy otwarte to takie, które łatwo nawiązują kontakty z otoczeniem, komunikując się z innymi grupami, a przynależność do nich jest możliwa po spełnieniu jasno określonych warunków.
Do grup otwartych zaliczamy społeczność szkolną, partię polityczną czy związek zawodowy.

tflRL7c6Qp_00000030

Jeśli chcesz wiedzieć więcej

Ćwiczenie 1

Rozstrzygnij, czy przedstawione na ilustracji grupy mają charakter:

  • pierwotny czy wtórny

  • otwarty czy zamknięty,

  • formalny czy nieformalny

RLksrbDKbRSez
grupy społeczne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Schemat, który przedstawia grupy społeczne takie jak:

- znajomi, którzy spotykają się po zajęciach lekcyjnych,

- szkolna drużyna sportowa,

- zespół klasowy,

- rodzina.

Ilustracja, która przedstawia grupę wspólnych znajomych jest zatytułowana:

- jak fajnie spotkać się po lekcjach!

- grupa pięcioosobowa  - trzy dziewczynki i dwóch chłopców.

Ilustracja, która przedstawia szkolną drużynę sportową jest zatytułowana:

- Sukces! Moja drużyna wygrała turniej!

- pięcioosobowa drużyna, dwóch chłopców i trzy dziewczynki,

- jednakowe koszulki tylko z innym numerem,

- zawodnik z numerem 1 na koszulce trzyma w ręku puchar.

Ilustracja, która przedstawia zespół klasowy jest zatytułowana:

- Wiedza o społeczeństwie - moja ulubiona lekcja!

- zajęcia w klasie szkolnej,

- w ławkach siedzą uśmiechnięci uczniowie, którzy z zainteresowaniem słuchają wykładu nauczycielki.

Ilustracja, która przedstawia rodzinę i jest zatytułowana:

- To ja i moja rodzina!

- pięcioosobowa rodzina, która składa się z rodziców i trójki dzieci: chłopca, dziewczynki i niemowlaka, który trzymany jest na rękach mamy.

R1OerVP8HsEM6
(Uzupełnij).
Ćwiczenie 2

Wymień grupy społeczne, do których należysz.

Rr16I0R8JojvT
(Uzupełnij) -.
Ćwiczenie 3

Przeczytaj tekst i wykonaj polecenia.

Adam z grupą przyjaciół oglądał program rozrywkowy. Był zachwycony. Dawno 
nie widział tylu popularnych wykonawców. Grano jego ulubioną muzykę. Podziwiał taneczne umiejętności występujących w nim artystów. Jacek, starszy kolega Adama, skrytykował program. Wiolka, koleżanka z klasy, była nim znudzona. Powiedziała, 
że nie lubi jednej z występujących w nim tancerek. Adam był zaskoczony opinią kolegów. Nawet jego ulubiona koleżanka Zosia, wpisała na forum internetowym nieprzychylną opinię. 
— Adam – a co ty myślisz o tych nudziarzach? – zapytał jeden z kolegów.
— Macie rację nuda ... szkoda czasu – odpowiedział Adam.

  • Zastanów się, czy Adam postąpił właściwie. Odpowiedź uzasadnij.

  • Zastanów się, dlaczego Adam zmienił zdanie. Wypisz czynniki, które wywarły wpływ na jego zachowanie.

R1dBeuucwsgnJ
(Uzupełnij).
R13NgdOqkiXf2
Presja grupy
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
konformizm
Definicja: konformizm

to postawa polegająca na gotowości do zmiany swojego zachowania, opinii, decyzji pod wpływem innych osób

Ćwiczenie 4

Przypomnij sobie bohaterów filmowych i literackich, którzy kojarzą się z postawą konformistyczną. Wskaż, twoim zdaniem, pozytywne i negatywne skutki takiej postawy. Przedyskutujcie problem w klasie.

RRych0mR5SZCo
(Uzupełnij).
tflRL7c6Qp_00000048

Sposoby podejmowania decyzji w grupie

Wiesz już, że ludzie żyją w różnych grupach społecznych. Nawiązują relacje między sobą. Nierzadko okazuje się, że mają odmienne opinie, oczekiwania, potrzeby. 
Jak zatem wspólnie podejmować decyzje?

Polecenie 4

Wykonaj ćwiczenie, pracując w kilkuosobowych grupach.

  • Zastanów się, jakie znasz sposoby podejmowania decyzji w grupie.

  • Podaj przykłady zastosowania wymienionych przez ciebie sposobów podejmowania decyzji z życia twojej szkoły. Zaprezentuj wyniki swojej pracy pozostałej części klasy.

RkNxZrrk28Efm
(Uzupełnij) -.

Zbiorowość

RDTmupoWCwqvZ
Zbiorowość ludzi w autobusie
Źródło: pexels, domena publiczna.

Zastanów się, czy zdarza ci się być wśród wielu ludzi i nie mieć poczucia, że coś cię z nimi łączy.

zbiorowość
Definicja: zbiorowość

to zbiór osób połączonych więzią o charakterze nietrwałym; przykładem takiej więzi może być chociażby przebywanie w jednym miejscu w tym samym czasie;
do zbiorowości można zaliczyć, m.in.: plażowiczów, ludzi stojących na przystanku, tłum na ulicy

Polecenie 5

Zastanów się, jakie czynniki decydują, że masz potrzebę przebywania z innymi ludźmi?

RN85XiZ7A87ip
Grupa przyjaciół
Źródło: Pixabay, domena publiczna.
R1MpnHveNl4Vn
(Uzupełnij) -.
wspólnota
Definicja: wspólnota

to grupa osób, które łączy wspólny cel, gotowość do jego realizacji oraz silne poczucie wzajemnych więzi; przykłady wspólnot to: rodzina, grupa przyjaciół, naród

tflRL7c6Qp_00000059

Rodzina

Ćwiczenie 5

Wskaż, jakie cele łączą członków twojej rodziny. Określ, które więzi między wami mają charakter formalny, a które nieformalny.

RAt7olmcf7leq
(Uzupełnij).
rodzina
Definicja: rodzina

rodzina to najstarsza i najpowszechniejsza forma życia społecznego, która odgrywa ogromną rolę w życiu każdego człowieka; tworzą ją połączeni węzłem małżeńskim kobieta i mężczyzna, ich potomstwo, a w szerszym znaczeniu także ogół krewnych obu małżonków; często rodzina jest nazywana podstawową komórką społeczną, co wskazuje na ogromną rolę, jaką odgrywa w życiu każdego społeczeństwa

Typy rodzin:

Liczba współmałżonków:

  • monogamiczne - dwoje partnerów,

  • poligamiczne - rodzinę tworzy wielu partnerów:

a) poliandryczne - rodzinę tworzy kobieta oraz kilku mężczyzn,

b) poliginiczna  - rodzinę tworzy mężczyzna oraz kilka kobiet,

Zakres wyboru małżonków:

  • ednogamiczne - rodziny zawierane w obrębie własnej zbiorowości,

  • egzogamiczne - rodziny zawierane w obrębie różnych zbiorowści,

Hierarchia poważania i władzy:

  • patriarchalne - rodziny, w których władzę sprawuje mężczyzna,

  • matriarchalne - rodziny, w których władzę sprawuje kobieta,

  • partnerskie - rodziny, w których istnieje równomierny podział praw i obowiązków pomiędzy kobiety i mężczyzn,

Dziedziczenie nazwiska, prestiżu i majątku:

  • patrylinearne - rodziny, w których ma miejsce dziedziczenie po ojcu,

  • matrylinearne - rodziny, w których następuje dziedziczenie po matce,

Wielkość rodziny

  • nuklearne - rodziny małe, maksymalnie dwupokoleniowe,

  • wielkie - rodziny, co najmniej trzypokoleniowe,

Miejsce zamieszkania

  • patrylokalne - rodziny, których małżonkowie po ślubie zamieszkują w domu rodziców mężczyzny,

  • matrylokalne - rodziny, których małżonkowie zamieszkują w domu rodziców kobiety,

  • neolokalne - rodziny, których małżonkowie po ślubie zamieszkują we własnym domu.

tflRL7c6Qp_0000005P

Podsumowanie

Grupa społeczna jest podstawową formą organizacji stosunków międzyludzkich. W grupach społecznych rodzimy się i żyjemy. Są one zróżnicowane, tak jak potrzeby i cele ludzi je tworzących. Człowiek funkcjonuje w różnych grupach społecznych, dzięki którym może określić swoją pozycję w społeczeństwie, przyjmować normy społeczne i budować wspólny z innymi świat.

Ćwiczenie 6
R1YSTilt1LSV21
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 7
RVP5UMhBV7nj61
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Aplikacje dostępne w
Pobierz aplikację ZPE - Zintegrowana Platforma Edukacyjna na androida