Wydrukuj Pobierz materiał do PDF Udostępnij materiał Dodaj całą stronę do teczki

W 1922 r. powstał Obywatelski Komitet Obrony Przeciwgazowej (OKOP), którego pierwotnym celem było wybudowanie gmachu dla Instytutu Badawczego Broni Chemicznej. W rzeczywistości jego działalność wykraczała poza ten cel. Organizacja ta zasłynęła z działań podejmowanych na rzecz przygotowania ludności cywilnej do ochrony przed skutkami ewentualnego konfliktu zbrojnego. Z tego względu przyjmuje się, że OKOP był pierwszą polską organizacją realizującą cele związane z ochroną ludności i obroną cywilną. Czym właściwie są ochrona ludności i obrona cywilna? Czy mają one znaczenie tylko w sytuacjach kryzysowych?

iyZVd3psVz_d5e239

W celu zrozumienia poruszanych w tym materiale zagadnień, zapoznaj się z poniższymi podpunktami:

  • Podstawowe informacje dotyczące ochrony ludności i obrony cywilnej. Pomocny w tym celu może być dotyczący w całości tego zagadnienia e‑materiałP9MhpNzije‑materiał pt. Zadania obrony cywilnej i ochrona ludności..

  • Jaką rolę dla bezpieczeństwa narodowego odgrywają dobra i wartości kulturowe. Możesz w tym przypadku skorzystać z e‑materiału Podystemy wsparcia - społecznePXjZLxRTvPodystemy wsparcia - społeczne.

iyZVd3psVz_d5e239
Nauczysz się
  • omawiać podstawy prawne działania ochrony ludności i obrony cywilnej w Polsce i na świecie;

  • wymieniać cele i zadania obrony cywilnej w Polsce;

  • charakteryzować środki i sposoby ochrony ludności oraz zwierząt;

  • wyjasniać, na czym polega ochrona dóbr kultury;

  • identyfikować obiekty opatrzone międzynarodowymi znakami ochrony zabytków;

  • wymieniać obiekty opatrzone znakami ochrony zabytków w swojej okolicy.

iyZVd3psVz_d5e239

1. Ochrona ludności i obrona cywilna w Polsce

Ochrona ludności to bardzo szeroki i istotny obszar aktywności obejmujący działania administracji publicznej oraz działania indywidualne, których celem jest zapewnienie bezpieczeństwa życia i zdrowia osób oraz ich mienia. Ponadto w ramach ochrony ludności utrzymuje się korzystne dla człowieka warunki środowiskowe, zapewnia pomoc socjalną, psychologiczną i osłonę prawną, a także prowadzi edukację dla bezpieczeństwa.

Znaczną część zadań związanych z szeroko pojmowaną ochroną ludności, zarówno w czasie pokoju, jak i w czasie wojny, realizuje się w ramach obrony cywilnej (OC) – systemu mającego na celu:

  • zapewnienie bezpieczeństwa osób cywilnych,zakładów pracy, urządzeń użyteczności publicznej, dóbr kultury,

  • ratowanie i udzielanie pomocy poszkodowanym oraz współdziałanie z innymi instytucjami, oraz obywatelami w zwalczaniu skutków katastrof naturalnych i antropogenicznych.

Ważne!

Choć znaczną część zadań związanych z ochroną ludności realizuje system obrony cywilnej, to jednak należy pamiętać, że ochrona ludności jest o wiele szerszą sferą aktywności i realizuje ją również wiele innych podmiotów, niewchodzących w skład systemu obrony cywilnej.

Podstawowymi dokumentami określającymi funkcjonowanie oraz zadania obrony cywilnej na świecie są cztery konwencje genewskie z 12 sierpnia 1949 r. o ochronie ofiar wojny, które traktują odpowiednio: o polepszeniu losu rannych i chorych w armiach czynnych (I konwencja genewska), o polepszeniu losu rannych, chorych i rozbitków sił zbrojnych na morzu (II konwencja genewska), o traktowaniu jeńców wojennych (III konwencja genewska) oraz o ochronie osób cywilnych podczas wojny (IV konwencja genewska). Szczególnie istotne dla obrony cywilnej są również protokoły dodatkowe do konwencji, sporządzone również w Genewie 8 czerwca 1977 r. Dotyczą one ochrony ofiar międzynarodowych konfliktów zbrojnych
(protokół I) oraz ochrony ofiar niemiędzynarodowych konfliktów zbrojnych (protokół II).

Oprócz wymienionych dokumentów podstawy prawne funkcjonowania obrony cywilnej w Polsce znajdziemy w licznych dokumentach, w szczególności w Ustawie z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej.

Zgodnie z treścią I protokołu dodatkowego do konwencji genewskich obrona cywilna oznacza wypełnianie wszystkich lub niektórych zadań humanitarnych mających na celu ochronę ludności cywilnej przed niebezpieczeństwami wynikającymi z działań zbrojnych, lub klęsk żywiołowych, i przezwyciężanie ich bezpośrednich następstw,
jak też zapewnienie warunków koniecznych do przetrwania.

Ogólnie zadania obrony cywilnej można podzielić na dotyczące czasu pokoju i wykonywane w czasie wojny. Prezentują je poniższe grafiki interaktywne.

R1JFBgGfUqECU
Aplikacja to diagram składający się z 7 okrągłych piktogramów ułożonych w okrąg. W środku diagramu koło i napis: zadania obrony cywilnej w czasie pokoju. Ilustracje na piktogramach w kolorze czarnym. Od góry. Piktogram 1: kartka papieru, długopis i mapa. Piktogram 2: Człowiek siedzący przy biurku z komputerem. Piktogram 3: dwie osoby kierujące się do schronu. Piktogram 4: kombinezon ochronny oraz maska przeciwgazowa w kolorze czarnym. Piktogram 5: sanitariusz podający walizkę z białym krzyżem osobie naprzeciw. Piktogram 6: sala wykładowa. 5 osób siedzi w dwóch rzędach. Po lewej stoi wykładowca. Piktogram 7: trzy osoby. Dwie naprzeciw siebie. W głębi stoi strażak w mundurze i kasku.
Zadania obrony cywilnej w czasie pokoju
Źródło: Tomorrow Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
RWAJTg6QhEkBX
Aplikacja to diagram składający się z 10 okrągłych ilustracji ułożonych w okrąg. W środku, pomiędzy ilustracjami, opis: zadania obrony cywilnej w czasie wojny. Ilustracje to piktogramy w kolorze czarnym. Ilustracja 1: osoba z megafonem w ręce wydaje polecenia. W tle 5 osób. Ilustracja 2: helikopter z białym krzyżem z boku. Poniżej, na ziemi, leżą dwie osoby. Ilustracja 3: osoba niesie walizkę z białym krzyżem na obudowie. Ilustracja 4: dwie biegnące osoby. W tle dwa namioty. Ilustracja 5: stojąca osoba w kombinezonie. Na prawo maska przeciwgazowa. Ilustracja 6: osoba w kombinezonie trzyma gaśnicę pianową. Ilustracja 7: dwie osoby naprzeciw zniszczonego budynku. Osoba po lewej biegnie. Osoba po prawej klęczy. Ilustracja 8: na środku wykopany dołek. Po obu stronach dołka stoją osoby trzymające pionowo łopatę. Jedna noga wsparta na łopacie. Ilustracja 9: dwie osoby niosą zapasy. Pierwsza osoba pudełka z żywnością. Druga osoba butelki z wodą. Ilustracja 10: dwie osoby niosą rannego na noszach.
Zadania obrony cywilnej w czasie wojny
Źródło: Tomorrow Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Ustawa o powszechnym obowiązku obrony przewiduje, że podstawowymi jednostkami organizacyjnymi powołanymi do wykonywania zadań obrony cywilnej w Rzeczypospolitej są formacje obrony cywilnejformacje obrony cywilnejformacje obrony cywilnej. Składają się one z oddziałów obrony cywilnej przeznaczonych do wykonywania zadań ogólnych lub specjalnych oraz innych jednostek tych formacji. Centralnym organem administracji rządowej w sprawach obrony cywilnej jest Szef Obrony Cywilnej Kraju, którego powołuje prezes Rady Ministrów na wniosek ministra właściwego do spraw wewnętrznych, któremu Szef Obrony Cywilnej Kraju podlega. Do zakresu działania Szefa OCK należy:

  • przygotowywanie projektów założeń i zasad działania obrony cywilnej;

  • ustalanie ogólnych zasad realizacji zadań obrony cywilnej;

  • koordynowanie określonych przedsięwzięć i sprawowanie kontroli realizacji przez organy administracji rządowej i organy samorządu terytorialnego zadań obrony cywilnej;

  • sprawowanie nadzoru nad odbywaniem zasadniczej służby w obronie cywilnej.

R8jGiWdTHFYIr
Prawo międzynarodowe nie reguluje kształtu tła znaku obrony cywilnej, w związku z czym można spotkać także niebieski trójkąt na pomarańczowym, prostokątnym tle.
Źródło: MStankie (http://commons.wikimedia.org), licencja: CC BY-SA 2.0.

Terenowymi organami obrony cywilnej w Polsce są natomiast wojewodowie, starostowie, wójtowie lub burmistrzowie (prezydenci miast), którzy są szefami obrony cywilnej odpowiednio na poziomie województwa, powiatu i gminy. Do zakresu ich działania należy koordynowanie przygotowań i realizacji przedsięwzięć obrony cywilnej przez instytucje państwowe, przedsiębiorców i inne jednostki organizacyjne oraz organizacje społeczne działające na ich terenie. Szczegółową strukturę OC w Polsce przedstawia poniższa ilustracja.

RJ5sUR85EZSqI
Schemat zależności pomiędzy szczeblami organizacyjnymi obrony cywilnej
Źródło: Anita Mowczan.

Obrona Cywilna funkcjonuje na pięciu zależnych od siebie szczeblach. Najwyższym jest Szef Obrony Cywilnej Kraju, któremu podlegają szefowie zarządzania kryzysowego na szczeblu wojewódzkim wraz ze swoimi wydziałami. W dalszej kolejności procedura jest następująca: szefom szczebli wyższych podlegają ich własne wydziały oraz szefowie szczebla niższego. Samym wydziałom z kolei podlegają wydziały szczebla niższego. W tym schemacie porządek szczebli jest następujący: po szczeblach krajowym oraz wojewódzkim następuje szczebel powiatowy, a następnie lokalny. Ostatnim szczeblem obrony cywilnej są zakłady pracy, w których rolę szefa pełni kierownik zakładu, a rolę wydziału zarządzania kryzysowego pełnią pracownicy do spraw OC. Dodatkowo zarówno szefom OC gminy jak i kierownikom zakładów pracy podlegają przydzielone im formacje OC.

iyZVd3psVz_d5e591

2. Środki ochrony ludności

Ochrona ludności oraz zwierząt wymaga zastosowania odpowiednich środków. Środki wykorzystywane w celu ochrony ludności dzielimy na indywidualne i zbiorowe.

Środki indywidualne zapewniają ochronę jedynie osobom ich używającym. Szczegółowy podział tych środków wraz z przykładami przedstawiono na ilustracji poniżej.

Rk3ZxiW4p8reC
Środki ochrony
Źródło: Dariusz Adryan, licencja: CC BY 3.0.

Indywidualne środki ochrony dzielimy na dwie grupy: Etatowe i Zastępcze.

Etatowe:

- Ochrona dróg oddechowych:

• maski filtracyjne
• maski izolacyjne

- Ochrona skóry

• filtracyjna odzież ochronna (zestaw FOO‑1)
• odzież ochronna OP‑1M
• jednoczęściowy lekki strój ochronny L‑2
• lekka odzież ochronna L‑1

Zastępcze:

- Ochrona dróg oddechowych

• opaski tkaninowe
• tampony
• półmaski przeciwpyłowe
• półmaski ochronne
• jednorazowe maski chirurgiczne

- Ochrona skóry

• fartuchy ochronne wykonane z tworzyw sztucznych
• płaszcze i peleryny przeciwdeszczowe
• kombinezony skórzane
• okulary ochronne np. narciarskie lub przemysłowe
• obuwie, nakrycie głowy i rękawice ochronne, wykonane z gumy lub tworzyw sztucznych

Polecenie 1

Zastanów się i wymień części swojej garderoby, które mogłyby zostać wykorzystane jako zastępcze indywidualne środki ochronne.

RcAfctcSKjttO
(Uzupełnij).

Ochronę większej liczby ludności zapewniają zbiorowe środki ochrony, do których zalicza się schrony i ukrycia. Są to budowle ochronne, których konstrukcja zabezpiecza ludność, zwierzęta oraz cenne dobra przed niebezpieczeństwami: bojowymi środkami trującymi, toksycznymi środkami przemysłowymi, innymi szkodliwymi substancjami chemicznymi, mikroorganizmami chorobotwórczymi, pyłem promieniotwórczym, promieniowaniem, uderzeniami broni masowego rażenia oraz atakami bronią konwencjonalną. Więcej informacji na ten temat można odnaleźć w e‑materiale pt. Ochrona przed skażeniamiPeqUl8z5cOchrona przed skażeniami.

Polecenie 2

Zastanów się i wypisz poniżej, jakie budowle lub pomieszczenia w twojej najbliższej okolicy mogłyby zostać wykorzystane jako ukrycia. Przedstaw swoje propozycje koleżankom i kolegom z klasy, a następnie wspólnie zaproponujcie działania, jakie należałoby podjąć, aby przystosować te budowle i pomieszczenia do realizacji funkcji ochronnych.

R1erzcY1m8uUQ
(Uzupełnij).
iyZVd3psVz_d5e648

3. Ochrona zwierząt

W przypadku wystąpienia niebezpieczeństwa należy również pamiętać o ochronie zwierząt gospodarskich (zwierzęta domowe chroni się zazwyczaj w pomieszczeniach przeznaczonych dla ludności). Jeżeli rodzaj i skala danego zagrożenia nie wymagają ich ewakuacji, to należy przede wszystkim przystosować i zabezpieczyć budynki oraz pomieszczenia inwentarskie (budynki i pomieszczenia przeznaczone do utrzymania zwierząt gospodarskich, np. obory, stajnie, chlewnie i kurniki).
W zależności od rodzaju zagrożenia należy w tym celu:

  • zamknąć i uszczelnić wszystkie otwory (drzwi, okna i wywietrzniki);

  • ustawić wzdłuż zewnętrznej strony ścian osłony (o wysokości ok. 1,5 m) wykonane z ciężkich materiałów (np. worków z piaskiem) lub też usypać wzmocniony wał ziemny;

  • utworzyć przedsionki wejściowe spełniające rolę śluz bezpieczeństwa;

  • powiększyć przestrzeń przeznaczoną dla zwierząt oraz przygotować odpowiednią ilość nieskażonej i odpowiednio zabezpieczonej paszy oraz wody;

  • przygotować ściółkę o dużej zdolności pochłaniania wilgoci oraz ustawić pojemniki z wapnem niegaszonym, co pomoże w utrzymaniu odpowiedniego mikroklimatu i zapobiegnie zbytniej koncentracji dwutlenku węgla, amoniaku i siarkowodoru;

  • wydzielić sferę do przechowywania obornika i jego odkażania.

RqZAFvq8mAKF7
Budynek inwentarski przystosowany do ochrony zwierząt
Źródło: Tomorrow Sp.z o.o., licencja: CC BY 3.0.

W razie konieczności można również wykorzystać inne odpowiednio przystosowane pomieszczenia i budynki, jak szopy, suszarnie i silosy. Ponadto, jeżeli rodzaj i skala zagrożenia na to pozwala, można skorzystać również z zagłębień po wyrobiskach w kamieniołomach i żwirowniach, czy też jarów i dołów ziemnych. Jednak ściany tego typu miejsc (utworzone z miękkiego gruntu) należy wzmocnić, wykorzystując np. deski, oraz przygotować odpowiednie przykrycia (np. drewnianymi okrąglakami). Ponadto należy zapewnić zwierzętom odpowiednią opiekę. By ich nie przestraszyć, powinna się tym zajmować jak najmniejsza grupa przeszkolonych ludzi z doświadczeniem w tym zakresie.
Czas, w jakim zwierzęta mogą przybywać w miejscach ochronnych, zależy od powierzchni tych pomieszczeń, temperatury i wilgotności powietrza oraz ilości zgromadzonej wody i paszy.

iyZVd3psVz_d5e714

4. Ochrona dóbr kultury

Wśród działań związanych z szeroko pojmowanym bezpieczeństwem oprócz ochrony ludności i zwierząt istotna jest także ochrona dóbr kultury, które ze względu na swoją wartość historyczną lub artystyczną mają duże znaczenie dla dziedzictwa i rozwoju kulturowego danej społeczności, lub narodu.
Podstawowe zasady ochrony dóbr kultury na świecie określa Konwencja o ochronie dóbr kulturalnych w razie konfliktu zbrojnego, podpisana w Hadze 14 maja 1954 r. Zgodnie z treścią tego dokumentu, dobrem kulturalnym są, bez względu na ich pochodzenie oraz osobę ich właściciela:

  • dobra ruchome lub nieruchome, które mają wielką wagę dla dziedzictwa kulturalnego narodu, na przykład zabytki architektury, sztuki lub historii, zarówno religijne, jak i świeckie; stanowiska archeologiczne; zespoły budowlane o znaczeniu historycznym lub artystycznym; dzieła sztuki, rękopisy, książki i inne przedmioty o znaczeniu artystycznym, historycznym lub archeologicznym, jak również zbiory naukowe i ważne zbiory książek, archiwaliów lub reprodukcji wyżej określonych dóbr;

  • gmachy, których zasadniczym i stosowanym w praktyce przeznaczeniem jest przechowywanie lub wystawianie dóbr kulturalnych ruchomych, na przykład muzea, biblioteki, składnice archiwalne, jak również schrony mające na celu przechowywanie (w razie konfliktu zbrojnego) dóbr kulturalnych ruchomych;

  • ośrodki zabytkowe obejmujące znaczną ilość ruchomych lub nieruchomych dóbr kulturalnych oraz gmachów je przechowujących, lub wystawiających.

Dobra kultury mogą być oznaczone znakiem rozpoznawczym ułatwiającym ich identyfikację. Jest nim tarcza skierowana ostrzem w dół, podzielona wzdłuż przekątnych na 4 pola, 2 błękitne i 2 białe (tarcza herbowa złożona z błękitnego kwadratu, którego jeden z kątów tworzy ostrze tarczy, oraz umieszczonego nad nim błękitnego trójkąta, rozgraniczonych po każdej stronie białym trójkątem), prezentowana obok.

R14Pdzj0Hg0KW
Znak rozpoznawczy dóbr kultury
Źródło: Dariusz Adryan, licencja: CC BY 3.0.

Wśród polskich aktów prawnych istotne znaczenie dla ochrony dóbr kultury ma ustawa z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, w której zdefiniowane zostało pojęcie zabytku oznaczające nieruchomość lub rzecz ruchomą, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Jako zabytki mogą być zatem potraktowane m.in.: krajobrazy kulturowe, dzieła architektury i budownictwa, obiekty techniki (np. kopalnie, huty, elektrownie), cmentarze, parki, ogrody i inne formy zaprojektowanej zieleni, dzieła sztuk plastycznych, rzemiosła artystycznego i sztuki użytkowej, kolekcje dzieł, numizmaty oraz pamiątki historyczne, wytwory techniki, a zwłaszcza urządzenia, środki transportu oraz maszyny i narzędzia świadczące o kulturze materialnej, instrumenty muzyczne czy też wytwory sztuki ludowej i rękodzieła.

Zgodnie z treścią wspomnianej ustawy, ochrona zabytków polega na:

  • zapewnieniu warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych umożliwiających trwałe zachowanie zabytków oraz ich zagospodarowanie i utrzymanie;

  • zapobieganiu zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków;

  • udaremnianiu prób niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków;

  • przeciwdziałaniu kradzieży, zaginięciu lub nielegalnemu wywozowi zabytków za granicę;

  • kontroli stanu zachowania i przeznaczenia zabytków;

  • uwzględnianiu zadań ochronnych w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przy kształtowaniu środowiska.

Natomiast opieka nad zabytkiem, którą sprawuje jego właściciel lub posiadacz, polega na zapewnieniu warunków:

  • naukowego badania i dokumentowania zabytku;

  • prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych przy zabytku;

  • zabezpieczenia i utrzymania zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie;

  • korzystania z zabytku w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości;

  • popularyzowania i upowszechniania wiedzy o zabytku oraz jego znaczeniu dla historii i kultury.

Ustawa z 23 lipca 2003 r. przewiduje również następujące formy ochrony zbytków:

  • wpis do rejestru zabytków, który na terenie województwa jest prowadzony przez wojewódzkiego konserwatora zabytków; do rejestru wpisuje się zarówno zabytki nieruchome, jak i ruchome;

  • wpis na Listę Skarbów Dziedzictwa - mający na celu ochronę zabytków ruchomych o szczególnej wartości dla dziedzictwa kulturowego**;**

  • uznanie za pomnik historii – dokonuje tego prezydent Rzeczypospolitej Polskiej (na wniosek ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego), w odniesieniu do najcenniejszych i najważniejszych zabytków na terenie Polski, mających szczególne znaczenie dla historii i dziedzictwa naszego narodu;

  • utworzenie parku kulturowego – dokonuje tego rada gminy, w celu ochrony krajobrazu kulturowego oraz zachowania wyróżniających się krajobrazowo terenów z zabytkami nieruchomymi charakterystycznymi dla miejscowej tradycji budowlanej i osadniczej;

  • ustalenie ochrony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo w decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, decyzji o warunkach zabudowy, decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej lub decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji w zakresie lotniska użytku publicznego.

Specjalną ochronę dóbr kulturalnych na wypadek konfliktu zbrojnego określa konwencja haska z 14 maja 1954 r. Zgodnie z treścią tego dokumentu, ochroną specjalną może być objęta ograniczona ilość schronów przeznaczonych do przechowywania dóbr kulturalnych ruchomych w razie konfliktu zbrojnego, oraz ośrodków zabytkowych i innych dóbr kulturalnych nieruchomych o bardzo wielkim znaczeniu, pod warunkiem, że:

  • znajdują się w dostatecznej odległości od wielkich ośrodków przemysłowych oraz od wszelkich ważnych obiektów wojskowych stanowiących punkty wrażliwe, np. lotnisk, radiowych stacji nadawczych, zakładów pracujących na rzecz obrony narodowej, portów lub dworców kolejowych o pewnym znaczeniu, jak również wielkich linii komunikacyjnych;

  • nie są użytkowane do celów wojskowych.

Warto podkreślić, że dobro kulturalne położone w pobliżu ważnego obiektu wojskowego może być jednak w szczególnym przypadku objęte ochroną specjalną. Państwo‑strona konwencji musi jednak zobowiązać się wówczas, że w razie konfliktu zbrojnego zaniecha wszelkiego użytkowania tego obiektu, a w szczególności, gdy chodzi o port, dworzec kolejowy lub lotnisko – wyłączy go z wszelkiego ruchu komunikacyjnego. Wyłączenie takie powinno być przygotowane już w czasie pokoju.

Ochrona specjalna zostaje przyznana dobru kulturalnemu przez wpisanie go do Międzynarodowego Rejestru Dóbr Kulturalnych Objętych Ochroną Specjalną, który prowadzony jest przez UNESCOUNESCOUNESCO. Dzięki temu takiemu dobru kulturalnemu zapewnia się ochronę przed wszelkimi aktami nieprzyjacielskimi, a także przed użytkowaniem ich samych oraz ich otoczenia w celach wojskowych. Dobra kulturalne objęte ochroną specjalną powinny być zaopatrzone w znak rozpoznawczy w układzie potrójnym.

R8s4qVc8pAs0n
Kościół Pokoju w Świdnicy – przykład zabytku wpisanego na listę światowego dziedzictwa UNESCO
Źródło: Wisniowy (https://commons.wikimedia.org), licencja: CC BY-SA 4.0.
Polecenie 3

Odnajdź w Internecie lub w innych źródłach informacje o chronionych dobrach kulturalnych w twojej najbliższej okolicy. Opisz w jaki sposób są one oznaczone.

R1fo5oyXlKYqY
(Uzupełnij).
iyZVd3psVz_d5e986

5. Podsumowanie

  • Znaczną część zadań związanych z wszechstronnie pojmowaną ochroną ludności (zarówno w czasie pokoju, jak i w czasie wojny) realizuje się w ramach obrony cywilnej – systemu, którego celem jest zapewnienie bezpieczeństwa osób cywilnych, zakładów pracy, urządzeń użyteczności publicznej, dóbr kultury, ratowanie i udzielanie pomocy poszkodowanym oraz współdziałanie z innymi instytucjami, oraz obywatelami w zwalczaniu skutków katastrof naturalnych i antropogenicznych.

  • Podstawowymi dokumentami określającymi funkcjonowanie oraz zadania obrony cywilnej na świecie są cztery konwencje genewskie z 12 sierpnia 1949 r. o ochronie ofiar wojny. Aktem polskiego prawodawstwa o największym znaczeniu w tym obszarze jest ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej.

  • Podstawowymi jednostkami organizacyjnymi przeznaczonymi do wykonywania zadań obrony cywilnej w Rzeczypospolitej są formacje obrony cywilnej, które składają się z oddziałów obrony cywilnej przeznaczonych do wykonywania zadań ogólnych lub specjalnych, oraz innych jednostek tych formacji.

  • Centralnym organem administracji rządowej w sprawach obrony cywilnej jest Szef Obrony Cywilnej Kraju, którego powołuje Prezes Rady Ministrów na wniosek ministra właściwego do spraw wewnętrznych, któremu Szef Obrony Cywilnej Kraju podlega.

  • Terenowymi organami obrony cywilnej w Polsce są: wojewodowie, starostowie, wójtowie lub burmistrzowie (prezydenci miast), którzy są szefami obrony cywilnej odpowiednio na poziomie województwa, powiatu i gminy.

  • Środki wykorzystywane w celu ochrony ludzi dzielimy na indywidualne i zbiorowe.

  • Indywidualne środki ochronne dzielimy na etatowe i zastępcze, które następnie można podzielić na środki ochrony dróg oddechowych i środki ochrony skóry.

  • Zbiorowymi środkami ochrony ludzi są schrony i ukrycia.

  • W przypadku pojawienia się niebezpieczeństwa należy również pamiętać o ochronie zwierząt. Jeżeli charakterystyka i skala danego zagrożenia nie wymaga ich ewakuacji, należy przede wszystkim przystosować i zabezpieczyć budynki oraz pomieszczenia inwentarskie.

  • Oprócz ochrony ludności i zwierząt istotne miejsce wśród działań związanych z szeroko pojmowanym bezpieczeństwem ma ochrona dóbr kultury, które ze względu na swoją wartość historyczną lub artystyczną mają duże znaczenie dla dziedzictwa i rozwoju kulturowego danej społeczności lub narodu.

  • Dobra kulturalne oznacza się specjalnym znakiem rozpoznawczym, którym jest tarcza skierowana ostrzem w dół, podzielona wzdłuż przekątnych na 4 pola,
    2 błękitne i 2 białe (tarcza herbowa złożona z błękitnego kwadratu, którego jeden z kątów tworzy ostrze tarczy, oraz umieszczonego nad nim błękitnego trójkąta, rozgraniczonych po każdej stronie białym trójkątem).

6. Praca domowa

Polecenie 4

Dowiedz się, gdzie w twojej okolicy znajdują się zabytki. Zrób ich zdjęcia, spróbuj dowiedzieć się jak najwięcej na ich temat, i o wybranym z nich opowiedz na następnej lekcji.

R1JiZIJQwx9kk
(Uzupełnij).

Dowiedz się, gdzie w twojej okolicy znajdują się zabytki. Dowiedz się jak najwięcej na ich temat i opisz jeden wybrany.

RDiFBXiRJMEkb
(Uzupełnij).
iyZVd3psVz_d5e1059

7. Słowniczek

formacje obrony cywilnej
Definicja: formacje obrony cywilnej

podstawowe jednostki organizacyjne przeznaczone do wykonywania zadań obrony cywilnej; składają się z oddziałów obrony cywilnej przeznaczonych do wykonywania zadań ogólnych lub specjalnych oraz innych jednostek tych formacji

obrona cywilna
Definicja: obrona cywilna

wypełnianie wszystkich lub niektórych zadań humanitarnych mających na celu ochronę ludności cywilnej przed niebezpieczeństwami wynikającymi z działań zbrojnych, lub klęsk żywiołowych i przezwyciężanie ich bezpośrednich następstw, jak też zapewnienie warunków koniecznych do przetrwania

UNESCO
Definicja: UNESCO

Organizacja Narodów Zjednoczonych do Spraw Oświaty, Nauki i Kultury; wyspecjalizowana organizacja ONZ, której podstawowym celem jest wspieranie współpracy międzynarodowej w dziedzinie kultury, sztuki i nauki

R1eTBAyFoUSn7
UNESCO
Źródło: Mouagip (https://commons.wikimedia.org), domena publiczna.
zabytek
Definicja: zabytek

nieruchomość lub rzecz ruchoma, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia; ich zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na wartość historyczną, artystyczną lub naukową

iyZVd3psVz_d5e1152

8. Zadania

Ćwiczenie 1
Ri15UXasyPYJN
zadanie interaktywne
Ochrona ludności i dóbr kultury
Źródło: Michał Banaś, licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 2
R1dQ0Yy55Zw2n
zadanie interaktywne
Ochrona ludności i dóbr kultury
Źródło: Michał Banaś, licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 3
R2PVxffblHHhM
Łączenie par. . lekka odzież ochronna L-1. Możliwe odpowiedzi: etatowe indywidualne środki ochrony dróg oddechowych, etatowe indywidualne środki ochrony skróty, zastępcze indywidualne środki ochrony dróg oddechowych, zastępcze indywidualne środki ochrony skóry. maski filtracyjne. Możliwe odpowiedzi: etatowe indywidualne środki ochrony dróg oddechowych, etatowe indywidualne środki ochrony skróty, zastępcze indywidualne środki ochrony dróg oddechowych, zastępcze indywidualne środki ochrony skóry. opaski tkaninowe. Możliwe odpowiedzi: etatowe indywidualne środki ochrony dróg oddechowych, etatowe indywidualne środki ochrony skróty, zastępcze indywidualne środki ochrony dróg oddechowych, zastępcze indywidualne środki ochrony skóry. zestaw FOO-1. Możliwe odpowiedzi: etatowe indywidualne środki ochrony dróg oddechowych, etatowe indywidualne środki ochrony skróty, zastępcze indywidualne środki ochrony dróg oddechowych, zastępcze indywidualne środki ochrony skóry. maski izolacyjne. Możliwe odpowiedzi: etatowe indywidualne środki ochrony dróg oddechowych, etatowe indywidualne środki ochrony skróty, zastępcze indywidualne środki ochrony dróg oddechowych, zastępcze indywidualne środki ochrony skóry. ubiory z folii metalizowanej. Możliwe odpowiedzi: etatowe indywidualne środki ochrony dróg oddechowych, etatowe indywidualne środki ochrony skróty, zastępcze indywidualne środki ochrony dróg oddechowych, zastępcze indywidualne środki ochrony skóry. jednorazowe maski chirurgiczne. Możliwe odpowiedzi: etatowe indywidualne środki ochrony dróg oddechowych, etatowe indywidualne środki ochrony skróty, zastępcze indywidualne środki ochrony dróg oddechowych, zastępcze indywidualne środki ochrony skóry. buty i kalosze gumowe. Możliwe odpowiedzi: etatowe indywidualne środki ochrony dróg oddechowych, etatowe indywidualne środki ochrony skróty, zastępcze indywidualne środki ochrony dróg oddechowych, zastępcze indywidualne środki ochrony skóry. rękawice skórzane lub wykonane z materiałów syntetycznych. Możliwe odpowiedzi: etatowe indywidualne środki ochrony dróg oddechowych, etatowe indywidualne środki ochrony skróty, zastępcze indywidualne środki ochrony dróg oddechowych, zastępcze indywidualne środki ochrony skóry
Ochrona ludności i dóbr kultury
Źródło: Michał Banaś, licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 4
R7MsZuvj05j4X
zadanie interaktywne
Ochrona ludności i dóbr kultury
Źródło: Michał Banaś, licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 5
RyAUMeCvNybSX
zadanie interaktywne
Ochrona ludności i dóbr kultury
Źródło: Michał Banaś, licencja: CC BY 3.0.
Aplikacje dostępne w
Pobierz aplikację ZPE - Zintegrowana Platforma Edukacyjna na androida