Wydrukuj Pobierz materiał do PDF Pobierz materiał do EPUB Pobierz materiał do MOBI Zaloguj się, aby skopiować i edytować materiał Zaloguj się, aby udostępnić materiał Zaloguj się, aby dodać całą stronę do teczki

Gałka oczna stanowi niezwykle czuły aparat rejestrujący barwę i natężenie światła. Nie ona jednak widzi – interpretacja obrazów zachodzi w korze mózgu.

R1Dme5HqJrVbP
Światło wpada do wnętrza oka przez wąski otwór – źrenicę
Źródło: Michele M. F., Flickr, licencja: CC BY-SA 3.0.
Aby zrozumieć poruszane w tym materiale zagadnienia, przypomnij sobie:
  • drogę impulsu nerwowego;

  • ośrodki nerwowe kory mózgowej.

Twoje cele
  • Wykażesz związek budowy oka z pełnionymi funkcjami.

  • Wyjaśnisz, jak powstaje wrażenie wzrokowe.

  • Przedstawisz wybrane choroby oczu, uwzględniając ich przyczyny i objawy.

  • Omówisz wady wzroku, uwzględniając ich przyczyny i sposoby korekty.

  • Omówisz podstawowe zasady higieny wzroku.

ig68GYE3ZC_d5e211

1. Ochrona oka

Narząd wzroku to para oczu umieszczona z przodu głowy, w zagłębieniach kostnych zwanych oczodołami. Oko składa się z gałki ocznejaparatu ruchowego, odpowiedzialnego za jej ruchy, a także z aparatu ochronnego.

  • Aparat ochronny tworzą brwi i rzęsy, dwie powieki (górna i dolna), spojówka i gruczoł łzowy. Zadaniem aparatu ochronnego jest minimalizowanie wpływu czynników mechanicznych i drobnoustrojów, nawilżanie oraz oczyszczanie przedniej powierzchni oka.

  • Brwi i rzęsy zatrzymują ciała obce, pył i pot.

  • Powieki górna i dolna zamykają oko, chroniąc je przed czynnikami mechanicznymi oraz intensywnym światłem.

  • Spojówka, cienka błona śluzowa pokrywająca zewnętrzną powierzchnię gałki ocznej oraz tylną powierzchnię powiek, odpowiada za nawilżanie oka. Jest ona silnie unaczyniona i unerwiona. Nawet niewielkie podrażnienie, np. pył wpadający do oka czy lekki dotyk, powoduje ból, mruganie powiekami i łzawienie, a często kończy się zapaleniem spojówki.

  • Gruczoł łzowy produkuje łzy, które oprócz wody zawierają sole mineralne i substancje bakteriobójcze. Chronią powierzchnię gałki ocznej przed drobnoustrojami, oczyszczają ją z pyłów i kurzu oraz nawilżają.

R1HtAMrAiy7Zh
Aparat ochronny gałki ocznej
Źródło: Stefan Insam, Flickr, licencja: CC BY-SA 3.0.
Ćwiczenie 1
Rtds4CzE74zoP
(Uzupełnij).
Źródło: GroMar sp.z.o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
ig68GYE3ZC_d5e254

2. Budowa gałki ocznej

Gałka oczna ma kulisty kształt, a jej zewnętrzną powierzchnię (ścianę) tworzą trzy błony. TwardówkatwardówkaTwardówka stanowi najbardziej zewnętrzną warstwę ściany gałki ocznej, chroni ją przed urazami i nadaje jej kształt. W tylnej części gałki ocznej jest gruba, włóknista i nieprzezroczysta, a w przedniej, gdzie nosi nazwę rogówkirogówkarogówki, jest cienka i przepuszcza promienie świetlne.

Pod twardówką znajduje się błona naczyniowa, zbudowana z naczyniówkinaczyniówkanaczyniówki, tęczówki i ciała rzęskowego. Naczyniówka, która zawiera naczynia krwionośne, odżywia oko i dostarcza mu tlen oraz odbiera produkty przemiany materii. W przedniej części gałki ocznej znajduje się tęczówka, która ma kształt pierścienia. Otwór w pierścieniu to źrenica. W tęczówce znajdują się mięśnie gładkie, dzięki czemu może ona zmieniać szerokość źrenicy i regulować ilość światła wpadającego do oka. W ciemności źrenica jest maksymalnie rozszerzona, natomiast w silnym świetle jej średnica maleje. Taka zmiana średnicy źrenicy w zależności od natężenia światła nazywana jest adaptacją oka i stanowi odruch bezwarunkowy. Barwa tęczówki zależy od ilości barwnika – melaniny.

Środkowa część błony naczyniowej to ciało rzęskowe, którego najważniejszy element stanowi mięsień rzęskowy. Na jego włóknach, układających się podobnie jak szprychy w kole roweru, zawieszona jest soczewka. Jest ona dwuwypukła, przezroczysta, elastyczna i nie zawiera naczyń krwionośnych, a jej grubość może się zmieniać, co określane jest zjawiskiem akomodacjiakomodacjaakomodacji.

RehEhnfbjhnBB1
Ilustracja przedstawia budowę oka. Biała błona otaczająca gałkę oczną to twardówka, z przodu oka przechodząca w przezroczystą rogówkę. Pod twardówką znajduje się naczyniówka, a najgłębiej - siatkówka. Gałkę oczną wypełnia przezroczyste ciało szkliste. Kolorowa obręcz znajdująca się z przodu oka, w jego centralnej części, to tęczówka. Wewnątrz tęczówki znajduje się naturalny otwór, który wydaje się czarny. To źrenica. Za źrenicą umiejscowiona jest soczewka. Przed soczewką znajdują się komora przednia i rogówka. Tęczówka przechodzi w ciało rzęskowe, którego główną częścią jest mięsień rzęskowy okalający tęczówkę. Mięsień ten zmienia kształt soczewki, leżącej tuż za tęczówką. Gałka oczna połączona jest z mózgiem człowieka nerwem wzrokowym.
Oko zbudowane jest z komórek nerwowych, glejowych, tkanki łącznej, naczyń krwionośnych, włókien mięśniowych oraz 15 różnych elementów niezbędnych do odbioru docierających do nas obrazów. Ścianę gałki ocznej tworzą trzy pełniące różne funkcje błony: zewnętrzna twardówka, środkowa naczyniówka i położona najbardziej wewnątrz siatkówka
Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Ciekawostka

Dzieci rodzą się z tęczówką koloru niebieskiego lub szarego, ponieważ komórki barwnikowe, w których produkowana jest melanina, rozwijają się do ok. 3. roku życia. Osoby ciemnookie mają więcej komórek barwnikowych, a tym samym brunatnego barwnika, jasnookie zaś – mniej. Czasem spotyka się ludzi, u których każde z oczu ma inną barwę, np. jedno jest zielone, a drugie niebieskie. Przyczyną tego zjawiska jest nierównomierny rozwój barwnika w tęczówkach.

Ćwiczenie 2
R1eh0oVMBcj2q
Wyjaśnij, jakie znaczenie przystosowawcze ma barwa tęczówki. (Uzupełnij).
Źródło: GroMar sp.z.o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Najgłębiej położona błona gałki ocznej to siatkówkasiatkówkasiatkówka. Zawiera ona dwa rodzaje komórek zmysłowych wrażliwych na światło – czopki i pręciki. PręcikipręcikiPręciki są wrażliwe na ruch i natężenie światła – dzięki nim mózg odróżnia stopnie szarości. Umożliwiają one także widzenie w słabym oświetleniu. CzopkiczopkiCzopki zapewniają widzenie barwne i są aktywne tylko przy jasnym oświetleniu. To dlatego w półmroku nie widzimy dobrze barw. W siatkówce występują trzy typy czopków, a każdy z nich wyłapuje światło o innej barwie (długości fali): czerwonej, zielonej i niebieskiej. Aktywacja czopków różnego typu w różnych proporcjach pozwala na widzenie pełnej gamy barw. Na siatkówce znajduje się ok. 120 mln pręcików i ok. 7 mln czopków, przy czym pręciki występują w zewnętrznej części siatkówki, a czopki przede wszystkim centralnie w tylnej części gałki ocznej. Ich największe zagęszczenie (250 tys. na mmIndeks górny 2) występuje w punkcie siatkówki zwanym plamką (plamką żółtą)plamka (plamka żółta)plamką (plamką żółtą). Jest to obszar najostrzejszego widzenia w oku. Na siatkówce znajduje się również miejsce pozbawione komórek zmysłowych. Jest to tarcza nerwu wzrokowego (plamka ślepaplamka ślepaplamka ślepa), z której wychodzi nerw wzrokowy przekazujący impulsy nerwowe do mózgowia.

RqSlbsyqSvMX3
Budowa gałki ocznej
Źródło: Tomorrow Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Obserwacja 1

Problem badawczy: Po której stronie gałki ocznej znajduje się tarcza nerwu wzrokowego?

Hipoteza 1

Tarcza nerwu wzrokowego położona jest w gałce ocznej bliżej nosa.

Hipoteza 2

Tarcza nerwu wzrokowego znajduje się bliżej skroni.

Co będzie potrzebne
  • twoja osoba,

  • długopis,

  • biała kartka.

Instrukcja
  1. Na środku kartki narysuj w poziomie w jednej linii gwiazdkę (w centrum), trójkąt (po lewej stronie) i kółko (po prawej). Znaki powinny mieć ok. 1 cm średnicy.

  2. Zamknij lewe oko, a prawym popatrz na gwiazdkę.

  3. Stopniowo oddalaj od siebie rysunek. Czy przez cały czas widzisz pozostałe symbole?

  4. Powtórz obserwację dla drugiego oka.

R14kTMr42lZUZ
(Uzupełnij).
Źródło: GroMar sp.z.o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
ig68GYE3ZC_d5e372

3. Jak powstają obrazy

Światło po przejściu przez rogówkę przedostaje się przez źrenicę, za którą znajduje się soczewka. Jest ona przezroczysta, a jej kształt może się zmieniać. Promienie świetlne przenikają przez soczewkę, a potem przez leżące za nią (również przezroczyste) ciało szkliste, zbudowane w 98 % z wody. Następnie trafiają na powierzchnię siatkówki. Po drodze zostają załamane przez rogówkę i soczewkę, dzięki czemu na siatkówce tworzy się ostry obraz. Jest on pomniejszony i odwrócony w stosunku do obserwowanego obiektu.

RxMvx5wI2CJO7
Obraz powstający na siatkówce jest pomniejszony i odwrócony
Źródło: Tomorrow Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Światło pobudza komórki receptorowe (fotoreceptoryfotoreceptoryfotoreceptory) w siatkówce, czyli pręciki i czopki. Każda z nich zawiera światłoczuły barwnik, który pod wpływem energii świetlnej ulega rozłożeniu i powoduje wygenerowanie impulsu nerwowego. Impuls z komórek receptorowych wędruje do nerwu wzrokowego, a nim do ośrodków wzrokowych w korze mózgowej. Tam informacje wzrokowe zostają przetworzone tak, abyśmy widzieli obraz w prawidłowej orientacji.

ig68GYE3ZC_d5e415

4. Przystosowania oka do widzenia w różnych warunkach

Najbardziej wrażliwą na światło częścią siatkówki jest plamka żółta, zawierająca głównie czopki. Obraz, który tu powstaje, jest ostry, wyraźny i barwny. W półmroku światło nie pobudza czopków, a pobudzeniu ulegają pręciki zgromadzone w pewnej odległości od plamki żółtej. Obrazy uzyskiwane za pośrednictwem pręcików są mało wyraźne i szare.

Ćwiczenie 3
R1NGkafqB35Vr
(Uzupełnij).
Źródło: GroMar sp.z.o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Oczy dostosowują się, czyli adaptują do ilości światła. Po wyjściu z ciemności na światło i z jasnego pomieszczenia do ciemnego receptory na siatkówce mogą przez chwilę nie przesyłać informacji do mózgu, jednak po chwili adaptują się do zmienionych warunków oświetlenia. Silne światło jest bodźcem, który wywołuje odruch mrużenia powiek i zwężania źrenicy. Jest to naturalny mechanizm obronny, ponieważ takie światło może uszkodzić wzrok. Dlatego nie należy patrzeć bezpośrednio na mocno oświetlone lub świecące obiekty. Nigdy nie wolno patrzeć na Słońce gołym okiem ani nawet w zwykłych okularach przeciwsłonecznych, ponieważ grozi to całkowitą lub częściową utratą wzroku. Bezpiecznie można to zrobić, stosując m.in. specjalne filtry spawalnicze.

R1K7NNFLO7kW5
Wielkość źrenicy zależy od natężenia światła
Źródło: Tomorrow Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Śledzenie zbliżających się i oddalających obiektów umożliwia zmiana kształtu soczewki. Pozwala ona na ustawienie ostrości obrazu. Gdy patrzymy na przedmiot z bliska, soczewka staje się bardziej wypukła, natomiast gdy patrzymy na obiekt znajdujący się w pewnej odległości od nas, soczewka się spłaszcza. Zjawisko to nazywamy akomodacją oka.

R8g6OQuxnhfsd
Animacja przedstawia schemat oka oraz zmiany krzywizny soczewki przy patrzeniu na blisko i daleko znajdujące się przedmioty.
Ćwiczenie 4

Na podstawie poniższego diagramu sformułuj hipotezę. Sprawdź w dostępnych źródłach, czy twoja hipoteza jest prawdziwa.

R1NPWo8bcPh6i
Zdolność do akomodacji w zależności od wieku
Źródło: Tomorrow Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
R9soaerR8JQDw
(Uzupełnij).
Źródło: GroMar sp.z.o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Widzenie obuoczne pozwala na ocenę odległości. Gałki oczne są skierowane do przodu, odsunięte od siebie na odległość ok. 6 cm. Dzięki temu odbierają dwa nieco różniące się od siebie obrazy. Nerwy wzrokowe przekazują obie informacje do mózgu, gdzie w ośrodku wzrokowym, w płacie potylicznym, są analizowane i nakładane na siebie. Tak powstaje obraz przestrzenny (trójwymiarowy).

Obserwacja 2

Problem badawczy: Porównanie obrazów widzianych prawym i lewym okiem.

Hipoteza 1

Obrazy widziane przez prawe i lewe oko są takie same.

Hipoteza 2

Obraz widziany prawym i lewym okiem się różnią.

Co będzie potrzebne
  • twoja osoba.

Instrukcja
  1. Wyciągnij przed siebie jedną rękę z uniesionym kciukiem i trzymaj ją nieruchomo na wysokości wzroku na tle wzorzystej powierzchni.

  2. Zamknij prawe oko i zaobserwuj lewym, na tle jakiego wzoru widzisz kciuk.

  3. Ćwiczenie to powtórz, mając otwarte prawe oko i zamknięte lewe.

  4. Porównaj położenie kciuka na tle wzorzystej powierzchni.

R1WgwQB5GTO5U
Wyniki: (Uzupełnij). Wnioski: (Uzupełnij).
Źródło: GroMar sp.z.o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Obserwacja 3

Problem badawczy: W jaki sposób jesteśmy w stanie ocenić odległości do przedmiotów?

Hipoteza 1

Do oceny odległości do przedmiotów niezbędne jest widzenie obuoczne.

Hipoteza 2

Obraz widziany jednym okiem jest wystarczający do prawidłowej oceny odległości.

Co będzie potrzebne
  • dwie osoby;

  • trzy ołówki.

Instrukcja
  1. Poproś drugą osobę, aby trzymając w każdej z dłoni po jednym ołówku, stanęła naprzeciw ciebie w odległości ok. 1,5 m i wyciągnęła przed siebie ręce z pionowo trzymanymi ołówkami. Ołówki powinny znaleźć się na wysokości wzroku, w odległości ok. 30 cm od siebie.

  2. Odwróć się do niej plecami, trzymając trzeci ołówek.

  3. Na hasło: Już! odwróć się i szybkim ruchem umieść swój ołówek pomiędzy jej ołówkami tak, aby wszystkie znajdowały się w jednej linii.

  4. Zasłoń dłonią lewe oko i powtórz zadanie, a potem wykonaj to samo z zasłoniętym prawym okiem.

RTQryicaBwTsP
Wyniki: (Uzupełnij). Wnioski: (Uzupełnij).
Źródło: GroMar sp.z.o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
ig68GYE3ZC_d5e560

5. Choroby i wady narządu wzroku

Oczy dostarczają ok. 70 % informacji z otoczenia. Codziennie działa na nie wiele czynników zewnętrznych, dlatego wymagają szczególnej ochrony i dbałości. Higiena narządu wzroku powinna obejmować takie działania, które pozwolą oczom prawidłowo funkcjonować. Należą do nich m.in.:

  • ochrona oczu przed zbyt intensywnym światłem przez noszenie w słoneczne dni okularów przeciwsłonecznych z filtrem UV;

  • zabezpieczanie oczu przed kontaktem z substancjami chemicznymi zawartymi w wodzie (np. w basenie) przez zakładanie okularów pływackich;

  • dbanie o prawidłowe nawilżenie gałki ocznej przez wypijanie ok. 2,5 l płynów dziennie i utrzymywanie odpowiedniej wilgotności w pomieszczeniach, szczególnie w sezonie grzewczym;

  • dbanie o prawidłowe oświetlenie miejsca pracy i ustawienie monitora komputera w odległości nie mniejszej niż 50 cm od oczu, a w przypadku dłuższej pracy z komputerem – używanie okularów z soczewkami pokrytymi powłoką antyrefleksyjną;

  • ograniczenie czasu spędzanego przed ekranem telewizora lub monitorem komputera;

  • badania profilaktyczne wzroku.

Drobnoustroje, które dostają się do oka, mogą być przyczyną stanów zapalnych, np. zapalenia spojówek i jęczmienia. Zapalenie spojówek jest jedną z najczęściej występujących chorób oczu o podłożu alergicznym, bakteryjnym lub wirusowym. Towarzyszą jej zaczerwienienie oczu, obrzęk spojówek, ból, swędzenie i pieczenie, światłowstręt, łzawienie, a w przypadku infekcji bakteryjnej ropna wydzielina. Leczenie polega na miejscowym podaniu leku.

Jęczmień to stan zapalny powiek wywołany przez bakterie. Gdy się rozwinie, dochodzi do zatkania ujścia przewodu gruczołu łojowego na brzegu powieki, która w tym miejscu staje się zaczerwieniona i obrzęknięta. W leczeniu jęczmienia stosuje się głównie okłady rozgrzewające, masaż, czasem maści z antybiotykiem.

Zaburzenia widzenia mogą być spowodowane chorobami oczu, np. zaćmą (zmętnienie soczewki utrudniające wniknięcie światła do wnętrza oka). Mogą one wynikać z nieprawidłowej budowy i kształtu elementów gałki ocznej albo mieć podłoże genetyczne. Przykładem tej ostatniej wady jest ślepota barw, która polega na braku zdolności odróżniania czerwieni, zieleni lub koloru niebieskiego.

Nieprawidłowy kształt soczewki lub gałki ocznej jest przyczyną krótkowzroczności lub dalekowzroczności, a niewłaściwa krzywizna elementów załamujących światło prowadzi do astygmatyzmu. Wady wzroku można korygować, stosując właściwie dobrane soczewki.

Przyczyną krótkowzrocznościkrótkowzrocznośćkrótkowzroczności może być nieprawidłowy, zbyt wypukły kształt soczewki lub zbyt wydłużona gałka oczna. W efekcie takich wad promienie świetlne skupiają się przed siatkówką, przez co osoba z taką wadą wzroku widzi wyraźnie (ostro) tylko obiekty znajdujące się w niewielkiej odległości od oczu. W celu poprawy jakości widzenia stosuje się soczewki rozpraszające, oznaczone znakiem „minus”. Przy dalekowzrocznościdalekowzrocznośćdalekowzroczności gałka oczna jest skrócona lub soczewka zbyt płaska, co powoduje, że promienie świetlne skupiają się za siatkówką. Do korekcji tej wady stosuje się soczewki skupiające, oznaczone znakiem „plus”. Zdolność oka do ostrego widzenia określa się w dioptriach.

Nierównomierna krzywizna rogówki lub soczewki skupia promienie świetlne w różnych punktach na siatkówce albo przed i poza nią, dlatego powstający obraz jest niewyraźny. Taka wada nosi nazwę astygmatyzmuastygmatyzmastygmatyzmu. Aby ją skorygować, należy nosić soczewki cylindryczne.

Praca przy komputerze wymaga skupienia wzroku na pozostającym w stałej odległości ekranie, co w konsekwencji może prowadzić do osłabienia mięśni odpowiedzialnych za zmianę kształtu soczewki i zaburzeń zdolności oka do akomodacji. Dlatego zaleca się robienie krótkich przerw w pracy, w czasie których trzeba patrzeć w dal. Wpatrywanie się w ekran monitora zmniejsza również częstotliwość mrugania, skutkiem czego jest słabe nawilżenie powierzchni gałki ocznej. Odczuwa się wówczas pieczenie, ma się wrażenie piasku w oczach. Taki stan, jeśli trwa dłużej, może prowadzić do zakażeń rogówki.

Ciekawostka

Czasem skierowanie obojga oczu jednocześnie na ten sam przedmiot jest niemożliwe. Taką wadę wzroku nazywamy zezem. Związana jest ona głównie z nieprawidłowo działającymi mięśniami gałek ocznych. Może powodować nieostre widzenie i prowadzić do widzenia jednoocznego.

Ćwiczenie 5
R1Nr5FgvKqmXG
(Uzupełnij).
Źródło: GroMar sp.z.o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
ig68GYE3ZC_d5e646

Podsumowanie

  • Narząd wzroku składa się z gałki ocznej oraz aparatu ochronnego i ruchowego.

  • Aparat ochronny chroni gałkę oczną przed czynnikami zewnętrznymi, zwłaszcza drobnoustrojami i zbyt dużym natężeniem światła.

  • Ścianę gałki ocznej tworzą trzy błony: twardówka, naczyniówka i siatkówka.

  • Promień świetlny przechodzi przez rogówkę, soczewkę, ciało szkliste i pada na siatkówkę.

  • Na siatkówce znajdują się fotoreceptory – czopki i pręciki.

  • Plamka stanowi miejsce najostrzejszego widzenia.

  • Obraz, który powstaje na siatkówce, jest pomniejszony i odwrócony.

  • Informacje wzrokowe są przekazywane przez nerwy wzrokowe do mózgu, który odwraca obraz do prawidłowej orientacji i go interpretuje.

  • Zjawisko akomodacji pozwala na ostre widzenie przedmiotów z bliska i daleka.

  • Zaburzenia widzenia mogą być spowodowane chorobami oczu (takimi jak zapalenie spojówek, jęczmień, zaćma i ślepota barw), czynnikami genetycznymi lub wynikać z nieprawidłowej budowy i kształtu elementów gałki ocznej (wady wzroku).

  • Do najbardziej powszechnych wad wzroku należą: krótkowzroczność i dalekowzroczność (wynikające z nieprawidłowego kształtu soczewki lub gałki ocznej) oraz astygmatyzm (powodowany przez niewłaściwą krzywiznę rogówki lub soczewki). Koryguje się je poprzez noszenie odpowiednio dobranych soczewek.

  • Aby jak najdłużej zachować prawidłowe funkcjonowanie narządu wzroku, należy przestrzegać zasad higieny, obejmujących ochronę oczu przed nadmiernym światłem i wodą, dbanie o nawilżenie gałki ocznej, zapewnianie prawidłowego oświetlenia, ograniczanie czasu spędzanego przed ekranem i monitorem oraz profilaktyczne badania wzroku.

Praca domowa

11
Ćwiczenie 1
R5zlYFbdvuzAg
(Uzupełnij).
Źródło: GroMar sp.z.o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
1
Ćwiczenie 2
RBEFP4RmRHyqo
(Uzupełnij).
Źródło: GroMar sp.z.o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
ig68GYE3ZC_d5e719

Słownik

akomodacja
akomodacja

zjawisko polegające na zmianie kształtu soczewki, zapewniające ostrość widzenia przedmiotów z bliska i daleka

astygmatyzm
astygmatyzm

wada wzroku, w której nieregularny kształt krzywizny rogówki lub soczewki powoduje, że promienie świetlne skupiają się w wielu różnych punktach

czopki
czopki

komórki zmysłowe wrażliwe na barwy światła: czerwoną, zieloną i niebieską; działają tylko przy dobrym oświetleniu

dalekowzroczność
dalekowzroczność

wada wzroku, w której zbyt krótka gałka oczna lub zbyt płaska soczewka powodują, że promienie świetlne skupiają się za siatkówką

fotoreceptory
fotoreceptory

u kręgowców komórki reagujące na światło; znajdują się w siatkówce oka; należą do nich pręciki i czopki

krótkowzroczność
krótkowzroczność

wada wzroku, w której zbyt długa gałka oczna lub zbyt wypukła soczewka powodują, że promienie świetlne skupiają się przed siatkówką

naczyniówka
naczyniówka

cienka błona leżąca między twardówką a siatkówką, zaopatrzona w naczynia krwionośne; dostarcza do siatkówki substancje odżywcze i tlen

plamka ślepa
plamka ślepa

miejsce na siatkówce pozbawione fotoreceptorów, z którego wychodzi nerw wzrokowy

plamka (plamka żółta)
plamka (plamka żółta)

miejsce na siatkówce o największym skupisku czopków; stanowi punkt najostrzejszego widzenia

pręciki
pręciki

komórki zmysłowe wrażliwe na natężenie światła i ruch; są aktywne nawet przy bardzo słabym oświetleniu

rogówka
rogówka

przezroczysta przednia część twardówki; błona w przedniej części gałki ocznej, okrywająca tęczówkę i źrenicę

siatkówka
siatkówka

błona wewnętrzna gałki ocznej, zawierająca komórki światłoczułe – czopki i pręciki

twardówka
twardówka

błona okrywająca od zewnątrz gałkę oczną; chroni ją przed uszkodzeniami mechanicznymi oraz nadaje jej kształt

ig68GYE3ZC_d5e933

Zadania

11
Ćwiczenie 1
RWAvWHo0bss4O
zadanie interaktywne
Źródło: Monika Zaleska-Szczygieł, licencja: CC BY-SA 3.0.
2
Ćwiczenie 2
RMX62yjxe0sIt
zadanie interaktywne
Źródło: Monika Zaleska-Szczygieł, licencja: CC BY-SA 3.0.
2
Ćwiczenie 3
RtD8po5TMcH7b
zadanie interaktywne
Źródło: Monika Zaleska-Szczygieł, licencja: CC BY-SA 3.0.
1
Ćwiczenie 4
R1D4Sq1dbwJrS
Sposób, w jaki powstaje obraz obiektu na siatkówce oka u osoby z wadą wzroku
Źródło: licencja: CC BY-SA 3.0.
RLlHtUIFvhFF2
Przeanalizuj ilustrację i zaznacz poprawne zakończenie zdania.

Przedstawiona na schemacie wada wzroku to Możliwe odpowiedzi: 1. krótkowzroczność, ponieważ obraz powstaje przed siatkówką., 2. daltonizm, ponieważ promienie świetlne nie docierają do czopków., 3. dalekowzroczność, ponieważ soczewka nie ma zdolności akomodacji., 4. astygmatyzm, ponieważ powstający na siatkówce obraz jest niewyraźny.
Źródło: GroMar sp.z.o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
2
Ćwiczenie 5
RVrq1ABOOOXKs
zadanie interaktywne
Źródło: Monika Zaleska-Szczygieł, licencja: CC BY-SA 3.0.
31
Ćwiczenie 6
R1EWS7QAHtWaM
Wyjaśnij, dlaczego podczas dnia trawa wydaje się nam zielona, a nocą ciemnozielona, a nawet czarna. (Uzupełnij).
Źródło: GroMar sp.z.o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
bg‑azure

Notatnik

R11ujYKcTXmy4
(Uzupełnij).
Źródło: GroMar sp.z.o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.