Wróć do informacji o e-podręczniku Wydrukuj Zapisz jako PDF Udostępnij materiał

Postrzeganie społecznepostrzeganie społecznePostrzeganie społeczne to sposób, w jaki człowiek tworzy w sobie obraz siebie samego oraz innych ludzi, a następnie wyciąga wnioski z tego wewnętrznego obrazu. Na to postrzeganie duży wpływ mają zarówno czynniki zewnętrzne (np. kultura), jak i wewnętrzne (np. sposób myślenia). Połączenie jednych i drugich daje końcowy obraz siebie lub innej osoby w człowieku. Ważnym pojęciem związanym z postrzeganiem siebie i innych jest tożsamość.

bg‑azure

Zastanów się, co i w jaki sposób różni ludzie chcą manifestować swoim wyglądem.

Tożsamość

TożsamośćtożsamośćTożsamość rozumiana jest jako wizja własnej osoby, cech, które odróżniają człowieka od innych i czynią niepowtarzalnym. Według psychologii człowiek kształtuje tożsamość przez całe życie. Ponadto tożsamość powinna być rozumiana w dwóch kontekstach: relacji człowieka do siebie samego i relacji z innymi ludźmi.

Z tego powodu mówi się o:

  • tożsamości osobistej – dostrzeżeniu tego, co odróżnia daną osobę od innych i odpowiednim wnioskowaniu na swój temat;

  • tożsamości społecznej – poczuciu, że człowiek jest członkiem jakiejś społeczności i ma z nią pewne wspólne właściwości.

W postrzeganiu ogromną rolę odgrywa też kulturakulturakultura, w której człowiek żyje. Kultura jest to całość obejmująca zachowania ludzi. Są one wspólne dla zbiorowości społecznej, stanowią wzory wykształcone i przyswojone w toku interakcji. Każda kultura ma swoje reguły, których jej członek przestrzega.

Przykłady

Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY‑SA 3.0.

To są tylko przykłady różnic kulturowych. Mogą one jednak wpływać na postrzeganie innych ludzi, np. jeżeli Polak uda się na Sardynię i – nawet przypadkowo – pokaże gest uniesionego kciuka, to u Sardyńczyków pojawi się obraz Polaka‑gbura albo osoby, która ich obraża. Jeśli tego typu sytuacje będą się powtarzać, to może powstać stereotyp rzutujący na postrzeganie np. danego narodu. Jednak nawet znając siebie i mając wiedzę na temat zachowań ludzi w różnych kulturach oraz komunikacji interpersonalnej, człowiek nie uniknie problemów związanych z teorią atrybucji.

Teoria atrybucji

Teoria atrybucjiteoria atrybucjiTeoria atrybucji opisuje mechanizmy, którymi posługuje się człowiek, wyciągając wnioski na temat przyczyn zachowania – zarówno własnych, jak i innych osób. Ludzie zachowują się jak badacze, chcąc zrozumieć zachowanie swoje lub innych przez dopasowanie informacji tak, aby wiarygodnie wyjaśnić przyczyny. Co ciekawe, w czasie tego procesu, przyjmują jedną z dwóch atrybucji.

R19yH04UajG321
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Przykład

Chłopak podbiegł do drugiego i zaczął na niego krzyczeć. Jeśli weźmie się pod uwagę atrybucję wewnętrzną, to można sądzić, że chłopak nie panuje nad sobą. Można wyrobić sobie o nim złą opinię. Jeśli będzie się szukać kontekstu zewnętrznego, to można np. zauważyć w pobliżu pożar, a ten krzyk mógł być prośbą o skontaktowanie się ze strażą pożarną. Wówczas opinia o chłopcu będzie pozytywna. Częściej jednak ludzie biorą pod uwagę atrybucję wewnętrzną, na ogół nawet nie próbując obserwować danej sytuacji.

Ludzkie zachowania są zawsze wieloznaczne, a to, w jaki sposób dana osoba je interpretuje, zależy od wielu czynników.

Słownik

kultura
kultura

całość obejmująca zachowania ludzi, które są wspólne dla zbiorowości społecznej, są wykształconymi i przyswojonymi w toku interakcji wzorami

postrzeganie społeczne
postrzeganie społeczne

sposób, w jaki człowiek tworzy w sobie obraz siebie samego oraz innych ludzi, a następnie wyciąga wnioski z tego wewnętrznego obrazu

teoria atrybucji
teoria atrybucji

opisuje mechanizmy, którymi posługuje się człowiek, wyciągając wnioski na temat przyczyn zachowania – zarówno własnych, jak i innych osób

tożsamość
tożsamość

wizja własnej osoby, cech, które odróżniają człowiek od innych, czynią go niepowtarzalnym