bg‑cyan

Liczebność metapopulacji

Charakterystyczną cechą każdej populacjipopulacjapopulacji jest jej liczebność. W przypadku metapopulacjimetapopulacjametapopulacji jest to liczba osobników w subpopulacjach wchodzących w skład danej metapopulacji. Liczebność metapopulacji zależy od liczby dostępnych dla organizmów siedlisk. Z kolei liczba zajmowanych siedlisk będzie uzależniona od zdolności reprodukcyjnej osobników tworzących daną metapopulację. Im większa rozrodczośćrozrodczośćrozrodczość subpopulacji, tym więcej siedlisk (płatów środowiskowych) będzie mogło zostać skolonizowanych. Rozrodczość i tendencja do migracji istotnie wpływają na potencjał kolonizacyjny organizmów wchodzących w skład metapopulacji. Im większy potencjał kolonizacyjny, tym więcej siedlisk zostanie zajętych. Wskutek migracji organizmów następuje przepływ genów, czyli rozprzestrzenianie się różnych alleli genów między populacjami. Wpływa on na poziom zmienności w puli genówpula genowapuli genów i może skutkować nabywaniem przez organizmy nowych cech, ułatwiających przetrwanie w środowisku.

RfL1S5uYwvZeF
Korytarz ekologiczny pozwala subpopulacjom na przemieszczanie się i wzajemne kontakty.
Źródło: Ipe-institutodepesquisasecologicas, Wikimedia Commons, licencja: CC BY-SA 4.0.
bg‑cyan

Dynamika liczebności metapopulacji

Dynamika zmian liczebności danej metapopulacji zależy od dwóch głównych czynników:

  • ekstynkcjiekstynkcjaekstynkcji, czyli wymierania subpopulacji zajmujących siedliska w lokalnym środowisku;

  • migracjimigracjamigracji, kolonizacjikolonizacjakolonizacjirekolonizacjirekolonizacjarekolonizacji siedlisk.

Metapopulacja jest w stanie trwać, dopóki tempo wymierania lokalnych subpopulacji będzie równoważone tempem rekolonizacji siedlisk nadających się do zasiedlenia.

Istnieje równanie matematyczne opisujące dynamikę metapopulacji. Jego twórcą jest autor teorii metapopulacji i samego terminu „metapopulacja” – Richard Levins. Równanie zakłada, że każda z regionalnych subpopulacji ma takie same szanse na losową ekstynkcję (wymieranie), ale i każdy z płatów siedliska ma taką samą szansę na kolonizację.

Przyjmując te zasady, można opisać funkcjonowanie metapopulacji za pomocą wzoru:

bg‑gray1
d p d t = m p ( 1 p ) e p

gdzie:

m – współczynnik określający tempo rekolonizacji pustych płatów;

e – współczynnik określający tempo ekstynkcji populacji lokalnych;

p – stosunek siedlisk zasiedlonych do siedlisk nadających się do zasiedlenia (mówi o tym, ile z dostępnych siedlisk jest zajętych przez subpopulacje);

(1 − p) – płaty puste, niezasiedlone;

dp – zmiana udziału zajętych siedlisk;

dt – zmiana w czasie.

bg‑azure

Z równania można wyciągnąć następujące wnioski dotyczące metapopulacji:

  • tempo kolonizacji płatów niezasiedlonych (m) zależy bezpośrednio od liczby płatów, które są zasiedlone (p) oraz niezasiedlone (1 − p);

  • tempo wymierania (ekstynkcji – e) rośnie wraz ze wzrostem liczby płatów zasiedlonych (p);

  • dana metapopulacja zmierza do wyginięcia, gdy tempo wymierania (e) jest większe niż tempo rekolonizacji (m);

  • równowaga w metapopulacji zostanie osiągnięta, gdy tempo wymierania subpopulacji będzie równoważone przez tempo rekolonizacji; liczba zajętych płatów środowiskowych jest wówczas stała, choć niekoniecznie są to cały czas te same siedliska (dp/dt = 0).

bg‑azure

Funkcjonowanie metapopulacji określają także inne zasady:

  1. Tempo zajmowania przez organizmy nowych płatów środowiskowych maleje wraz ze wzrostem odległości między płatami. Im większa odległość między siedliskami, tym trudniejsza jest do nich migracja.

  2. Małe siedliska zamieszkują niezbyt liczne subpopulacje, a im mniej liczna subpopulacja, tym większe prawdopodobieństwo ekstynkcji.

  3. Tempo wymierania subpopulacji maleje wraz ze wzrostem wielkości płatów środowiskowych. Dzieje się tak dlatego, że im większe jest dane siedlisko, tym liczniejsza subpopulacja je zamieszkuje.

Słownik

ekstynkcja
ekstynkcja

wymarcie gatunku biologicznego

kolonizacja
kolonizacja

zasiedlenie przez organizmy żywe nowego terenu, na którym dotychczas nie występowały

metapopulacja
metapopulacja

zgrupowanie lokalnych, niewielkich populacji, pomiędzy którymi istnieją migracje osobników danego gatunku

migracja
migracja

przemieszczanie się zwierząt z jednego obszaru na drugi, związane z rozmnażaniem czy poszukiwaniem pożywienia

populacja
populacja

grupa osobników tego samego gatunku, żyjących równocześnie w określonym środowisku lub obszarze i krzyżujących się między sobą; osobniki te wzajemnie na siebie oddziałują; interakcje ekologiczne i rozrodcze między osobnikami w jednej populacji są częstsze niż interakcje z osobnikami innych populacji tego samego gatunku

pula genowa
pula genowa

suma alleli wszystkich genów zawartych w genotypach osobników tworzących jedną populację mendlowską, czyli taką, której osobniki swobodnie i losowo krzyżują się między sobą, zapewniając swobodny przepływ genów w populacji

rekolonizacja
rekolonizacja

ponowne zajęcie danego siedliska przez osobniki danego gatunku

rozrodczość
rozrodczość

cecha charakteryzujące populację, wyrażona jako iloraz liczby urodzonych osobników w danej jednostce czasu, do liczby osobników w danej populacji