Przeczytaj
- Nazwa kategorii: GRUPY ANIONÓW
- Nazwa kategorii: Grupa pierwsza
- Nazwa kategorii: chlorkowy Cl indeks górny minus koniec indeksu górnego
- Nazwa kategorii: bromkowy Br indeks górny minus koniec indeksu górnego
- Nazwa kategorii: jodkowy I indeks górny minus koniec indeksu górnego
- Nazwa kategorii: tiocyjanianowy SCN indeks górny minus koniec indeksu górnego Koniec elementów należących do kategorii Grupa pierwsza
- Nazwa kategorii: Grupa druga
- Nazwa kategorii: siarczkowy S indeks górny 2 minus koniec indeksu górnego
- Nazwa kategorii: octanowy (etanowy) CH indeks dolny 3 koniec indeksu dolnego COO indeks górny minus koniec indeksu górnego
- Nazwa kategorii: azotanowy trzy NO indeks dolny 2 koniec indeksu dolnego indeks górny minus koniec indeksu górnego Koniec elementów należących do kategorii Grupa drugiej
- Nazwa kategorii: Grupa trzecia
- Nazwa kategorii: węglanowy CO indeks dolny 3 koniec indeksu dolnego indeks górny 2 minus koniec indeksu górnego
- Nazwa kategorii: szczawianowy (etanodiowy) C indeks dolny 2 koniec indeksu dolnego O indeks dolny 4 koniec indeksu dolnego indeks górny 2 minus koniec indeksu górnego inaczej nawias COO koniec nawiasu indeks dolny 2 koniec indeksu dolnego indeks górny 2 minus koniec indeksu górnego
- Nazwa kategorii: siarczanowy cztery SO indeks dolny 3 koniec indeksu dolnego indeks górny 2 minus koniec indeksu górnego Koniec elementów należących do kategorii Grupa trzeciej
- Nazwa kategorii: Grupa czwarta
- Nazwa kategorii: ortofosforanowy pięć PO indeks dolny 4 koniec indeksu dolnego indeks górny 3 minus koniec indeksu górnego
- Nazwa kategorii: chromianowy sześć CrO indeks dolny 4 koniec indeksu dolnego indeks górny 2 minus koniec indeksu górnego
- Nazwa kategorii: dichromianowy sześć Cr indeks dolny 2 koniec indeksu dolnego O indeks dolny 7 koniec indeksu dolnego indeks górny 2 minus koniec indeksu górnego Koniec elementów należących do kategorii Grupa czwarta
- Nazwa kategorii: Grupa piąta
- Nazwa kategorii: azotanowy pięć NO indeks dolny 3 koniec indeksu dolnego indeks górny minus koniec indeksu górnego
- Nazwa kategorii: manganianowy siedem MnO indeks dolny cztery koniec indeksu dolnego indeks górny minus koniec indeksu górnego Koniec elementów należących do kategorii Grupa piąta
- Nazwa kategorii: Grupa szósta
- Nazwa kategorii: siarczanowy sześć SO indeks dolny 4 koniec indeksu dolnego indeks górny 2 minus koniec indeksu górnego Koniec elementów należących do kategorii Grupa szósta
- Nazwa kategorii: Grupa siódma
- Nazwa kategorii: krzemianowy cztery SiO indeks dolny 3 koniec indeksu dolnego indeks górny 2 minus koniec indeksu górnego Koniec elementów należących do kategorii Grupa siódma
- Elementy należące do kategorii GRUPY ANIONÓW
- Elementy należące do kategorii Grupa pierwsza
- Elementy należące do kategorii Grupa druga
- Elementy należące do kategorii Grupa trzecia
- Elementy należące do kategorii Grupa czwarta
- Elementy należące do kategorii Grupa piąta
- Elementy należące do kategorii Grupa szósta
- Elementy należące do kategorii Grupa siódma
Jeśli w analizowanej próbce wykryje się kationy z grup od do , należy wykonać czynności mające wymienić je na jony sodu, które nie przeszkadzają w analizie anionów. Wymianę wykonuje się poprzez sporządzenie wyciągu sodowego.
Wyciąg sodowy procedura przygotowania
Próbkę zadajemy węglanem sodu , a wytrącony osad odpowiednich węglanów odsączamy i odrzucamy.
Do analizy anionów używamy otrzymany przesącz.
Część przesączu zakwaszamy kwasem octowym do odczynu słabo kwaśnego (sprawdzamy papierkiem wskaźnikowym) i wykonujemy próbę na obecność anionu azotanowego (reakcję obrączkową).
Jeśli wynik próby jest ujemny, resztę przesączu zakwaszamy kwasem azotowym do odczynu słabo kwaśnego, w celu pozbycia się nadmiaru , zagotowujemy i ponownie sprawdzamy odczyn (powinien być słabo kwaśny). Następnie wykonujemy analizę systematyczną anionów.
grupa anionów
Jon azotanowy
Anion azotanowy nie strąca osadów pod działaniem roztworów, które zawierają kationy srebra lub baru. Sole azotanu z tymi kationami – a więc azotan srebra oraz azotan baru – są bowiem dobrze rozpuszczalne w wodzie. Dzięki temu można łatwo odróżnić roztwór zawierający jony azotanowe od roztworu zawierającego jony azotanowe, ponieważ te drugie tworzą dobrze rozpuszczalne sole jedynie z kationami baru.
Reakcją charakterystyczną dla jonu azotanowego jest tzw. „reakcja obrączkowa”, która polega na utlenieniu soli żelaza do soli żelaza, przy jednoczesnej redukcji anionu azotanowego do , w obecności stężonego kwasu siarkowego.
Reakcja ta przebiega zgodnie z równaniami:
Tlenek azotu z nadmiarem tworzy jon kompleksowy o brunatnym zabarwieniu:

Wykonanie analizy
Do nasyconego roztworu siarczanu żelaza dodajemy odrobinę badanego roztworu i wstrząsamy. Następnie, po ściance probówki, wlewamy powoli stężony kwas siarkowy tak, aby ciecze nie uległy zmieszaniu – na granicy obu cieczy powstaje brunatna obrączka (stąd nazwa reakcji).
Próba obrączkowa wykorzystywana jest również w wykrywaniu anionu azotanowego, więc przed przystąpieniem do badania należy wykluczyć obecność , stosując inne reakcje.
grupa anionów
Anion siarczanowy
Anion siarczanowy, pod działaniem jonów srebra, strąca biały, krystaliczny osad siarczanu srebra dopiero z roztworów o znacznym stężeniu:
Z kolei w przypadku reakcji z jonami baru strąca się biały, ciężki osad siarczanu baru, praktycznie nieroztwarzalnynieroztwarzalny w kwasach mineralnych, a nawet w wodzie królewskiej.
Wodne roztwory siarczanów i kwasu siarkowego tworzą w reakcji z wodnym roztworem azotanu ołowiu biały osad siarczanu ołowiu, nieroztwarzalny w kwasach mineralnych.
Mogą jednak ulegać roztworzeniu w wodnych roztworach mocnych wodorotlenków.
Słownik
(gr. análysis „rozłożenie”, „rozbiór”) dział chemii, który zajmuje się analizą związków chemicznych i mieszanin; dzieli się na analizę ilościową, jakościową i strukturalną; posiada duże znaczenie również w naukach, takich jak: geologia, mikrobiologia, medycyna itd.
(gr. análysis „rozłożenie”, „rozbiór”) analiza, której celem jest ustalenie składu ilościowego substancji, np. zawartość procentowa poszczególnych składników substancji; poprzedza ją analiza jakościowa, ponieważ w pierwszej kolejności należy stwierdzić, jakie pierwiastki wchodzą w skład analizowanej substancji
(gr. análysis „rozłożenie”, „rozbiór”) analiza, której celem jest identyfikacja składników związków chemicznych lub mieszanin; w tym celu wykonuje się reakcje chemiczne, w wyniku których wydzielają się osady trudno rozpuszczalnych związków – powstają wówczas barwne związki lub wydzielają się gazy
(gr. análysis „rozłożenie”, „rozbiór”) analiza, której celem jest ustalenie struktury badanego związku chemicznego – składu atomów i sposobu ich połączenia między sobą
(gr. análysis „rozłożenie”, „rozbiór”) analiza wykrywania wybranych jonów w roztworach, polegająca na wykorzystaniu reakcji charakterystycznych dla danego jonu; za jej pomocą nie jest możliwa analiza każdego z jonów, ponieważ reakcji charakterystycznych jest niewiele
(gr. análysis „rozłożenie”, „rozbiór”) analiza, której celem jest rozdzielenie i zaszeregowanie jonów obecnych w roztworze do poszczególnych grup analitycznych, a następnie przeprowadzenie odpowiednich reakcji charakterystycznych
reakcja chemiczna stosowana w chemii analitycznej, umożliwiająca stosunkowo prostą identyfikację określonego indywiduum chemicznego (np. jon, grupa funkcyjna); przykładem reakcji charakterystycznej jest zmiana zabarwienia substancji , powstająca w wyniku działania na nią substancją
grupa, w której dane jony (kationy, aniony) zachowują się podobnie w obecności danego odczynnika w określonych warunkach eksperymentalnych
roztwór zawierający jedną sól lub jeden kwas, lub zasadę
roztwór zawierających więcej niż jedną sól lub jeden kwas, lub zasadę
reakcja chemiczna przechodzenia substancji do roztworu; w przeciwieństwie do rozpuszczania, nie pozwala na odzyskanie substancji wyjściowej w wyniku procesu odparowania rozpuszczalnika
związek chemiczny, zawierający atom lub jon centralny otoczony ligandami (grupy lub jony związane z atomem lub jonem centralnym)
chemik niemiecki, twórca podwalin jakościowej analizy chemicznej opracował własną metodę systematycznej identyfikacji i oddzielania poszczególnych metali (kationów) i niemetali (anionów), wybierając spośród wielu reakcji te, które uznał za najbardziej charakterystyczne; zastosowanie niewielkiej liczby odczynników doprowadziło do tego, że system był prosty i łatwy do nauczenia
Bibliografia
Kocjan R., Chemia analityczna. Analiza jakościowa. Analiza klasyczna, t. 1, Warszawa, 2000.
Minczewski J., Marczenko Z., Chemia analityczna. T.1. Podstawy teoretyczne i analiza jakościowa, Warszawa 2009, wyd. 10.
Paśko J. R., Sitko R., Ćwiczenia laboratoryjne z chemii ogólnej i analitycznej : skrypt dla studentów kierunku biologii, Kraków 1996.
Reizer A., Ćwiczenia z podstaw chemii i analizy jakościowej, Kraków 2000.
Bartynowska‑Meus Z., Analiza jakościowa jonów, online: http://www2.chemia.uj.edu.pl/%7Emiskowie/analiza_jakosciowa.pdf, dostęp: 21.06.2021.