Ćwiczenia

W powtórkowych lekcjach skupimy się na części poświęconej pytaniom. Odnoszą się one do wielu różnych materiałów źródłowych (nie tylko tekstów oraz ilustracji, ale również map, tabel czy wykresów itp.). Przede wszystkim musisz dokładnie zapoznać się z materiałami źródłowymi, ale także zwrócić uwagę na polecenia. Poniżej przybliżamy, jak rozumieć polecenia w zadaniach różnego typu:

RBpBvnINekaT3
wyjaśnij twoim zadaniem jest zrekonstruowanie związku przyczynowo‑skutkowego, opisanie od początku do końca, o co chodziło i dlaczego;, scharakteryzuj podobnie jak powyżej należy przeanalizować genezę, przebieg oraz konsekwencje danego procesu czy zjawiska, podając uczestników wydarzeń (postacie, organizacje) lub inne istotne elementy;, porównaj czyli zestawianie wydarzeń, zachodzących procesów, danych, itp. zarówno pod kątem występujących różnic, jak i podobieństw;, rozstrzygnij w tym wypadku oczekiwana odpowiedź jest jedna: „tak” lub „nie” (oczywiście wraz z uzasadnieniem), ale bez formułowania własnych ocen;, rozważ tu natomiast trzeba sformułować zarówno argumenty, jak i kontrargumenty, czyli „za” i „przeciw”, wartościując słuszność danego rozumowania;, oceń to polecenie pozwala ci przedstawić swoją własną, subiektywną opinię na temat opisywanych zjawisk i procesów; każda przedstawiona ocena - o ile będzie dobrze uzasadniona - zostanie uznana, dlatego też kluczową rolę odgrywa umiejętność budowania argumentacji;, udowodnij w poleceniu zawarta jest teza, a od osoby wykonującej to polecenie oczekuje się stworzenia krótkiej narracji z podaniem argumentów na rzecz jej prawdziwości;, uzasadnij zadanie podobne jak powyżej, ale w tym przypadku powinno się określić sposób rozumowania, który umożliwia postawienie danej tezy;, wykaż masz wykazać prawdziwość lub nieprawdziwość związków przyczynowo‑skutkowych, odnoszących się do tezy; podaj (wymień, wskaż) - takie polecenia występują w zadaniach półotwartych, w których masz miejsce na odpowiedź; podajesz wtedy pojęcie, nazwę własną (pełną, bez skrótów), imię i nazwisko osoby, itp.

Pamiętajcie, że odpowiedź musi odnosić się do źródła – błędem jest bazowanie wyłącznie na swojej wiedzy i zignorowanie podanego źródła. Chodzi bowiem o to, aby osoba odpowiadająca na pytanie umiejętnie połączyła analizę materiału źródłowego z własną wiedzą. Nie bójcie się korzystać z posiadanych informacji i zawsze odwołujcie się do podanych źródeł. Pamiętajcie również o tym, by wczytywać się w polecenia – czasem wiedza własna nie jest potrzebna, czasem tekst to tylko inspiracja, a innym razem należy połączyć wiedzę z interpretacją tekstu.

Ideologia, doktryna i program polityczny

Myśl polityczna formułowana jest na różnym poziomie ogólności. Pojęcia: ideologia, doktryna oraz program polityczny uporządkowane są od poziomu najbardziej ogólnego i abstrakcyjnego do szczegółowego i konkretnego.

Krytycy ideologicznego stylu myślenia zwracają uwagę na takie cechy ideologii, jak: maskowanie niespójności i sprzeczności, ukrywanie luk, roszczenie do uznania własnych tez za oczywiste, pomijanie problemów kontrowersyjnych, zwłaszcza praktycznych konsekwencji stosowania modelu w rzeczywistości. Poważnym mankamentem ideologizacji myśli politycznej jest również schematyzm przy formułowaniu ocen moralnych. Istnieje pogląd, że u schyłku XX w., po upadku systemów totalitarnych opartych na globalnych ideologiach, intelektualnie skompromitował się sam sposób refleksji politycznej oparty na mechanizmach myślenia właściwych dla ideologii (np. na bezpodstawnych uogólnieniach i eliminowaniu niewygodnych sprzeczności).

RiC9NaynB9oAi
Ideologia polityczna Mianem ideologii politycznej określa się względnie kompletną wizję rzeczywistości lub jej szczególnie ważnego wycinka dla danej formacji politycznej (organizacji, partii politycznej). Obraz ten uwzględnia wielorakie aspekty rzeczywistości: światopoglądowo-filozoficzny, religijny, etyczny, polityczny, społeczny, gospodarczy i kulturalny. Ideologia zawiera opis stanu aktualnego (niejednokrotnie z wyjaśnianiem jego genezy), ocenę rzeczywistości zgodną z preferowanym systemem wartości oraz wizję pożądanej przyszłości. Całość uzupełnia koncepcja przeprowadzenia zmiany (np. reforma, rewolucja czy restauracja, czyli przywrócenie porządku politycznego i/lub społecznego sprzed rewolucji) oraz prognoza i kalkulacja szans na realizację założeń., Doktryna polityczna Doktryna polityczna jest bardziej szczegółowa i konkretna niż ideologia polityczna. Zawiera zazwyczaj wskazówki dotyczące metod i środków koniecznych do osiągnięcia celów. Na przykład w sferze etycznej rozpatruje konkretne przypadki, w których nakazane normy obowiązują absolutnie lub warunkowo; w sferze politycznej określa dopuszczalne kompromisy, rozróżnia cele maksymalne, których osiągnięcie można odłożyć w czasie, i minimalne, z których realizacją nie można zwlekać. Jest to forma skonkretyzowana ideologii., Program polityczny Program polityczny to najbardziej praktyczna postać myśli politycznej dostosowana do aktualnych okoliczności. Stanowi zbiór celów ugrupowań, które chcą zdobyć władzę polityczną lub uzyskać wpływ na nią. Jest to forma skonkretyzowana doktryny politycznej.
Program polityczny najczęściej przedstawiają partie polityczne, kierując go do swojej potencjalnej grupy docelowej.
Program polityczny to najczęściej opracowany dokument, który zawiera informacje na temat tego, co jego autorzy chcą zrobić, jaki wyznaczają sobie termin realizacji tego założenia oraz to, dlaczego chcą coś zrobić. Najczęściej informacje te mają charakter ogólny, nie są to szczegółowe wyliczenia co do kwot i dat. W programie znaleźć można np. zapis „Podniesiemy kwotę wolną od podatku do dwunastokrotności minimum socjalnego”, ale już raczej nie „Od 17. maja 2022 roku kwota wolna od podatku będzie wynosić 5234,12 złotych”.

Podział na prawicę i lewicę

Doktryny i partie polityczne tradycyjnie dzieli się na lewicowe, centrowe i prawicowe. Podział ten wywodzi się z czasów rewolucji francuskiej z 1789 r., kiedy deputowani Stanów Generalnych w głosowaniu nad wnioskiem królewskim przesiedli się na prawą stronę sali (patrząc od strony marszałka), a oponenci pozostali po lewej. Uniwersalne zastosowanie tego podziału wielokrotnie było już krytykowane. Jego przeciwnicy wskazywali, że w charakterystyce formacji politycznych obserwowanych przez dłuższy czas nie sposób wskazać elementów ciągłości i spójności oraz że używanie tego modelu prowadzi do sprzeczności lub paradoksów.

bg‑lime

W języku amerykańskiej politologiipolitologiapolitologii stosuje się inne niż europejskie rozumienie terminów konserwatyzmliberalizmliberalizmliberalizm, co prowadzi do częstych nieporozumień. Europejski liberalizm jest w amerykańskim słowniku pojęć synonimem socjaldemokracjisocjaldemokracjasocjaldemokracji, a konserwatyzm (zwłaszcza neokonserwatyzmneokonserwatyzmneokonserwatyzm) jest odpowiednikiem liberalizmu.

Zastanawiająca jest jednak ponadczasowa popularność tego modelu, która każe doszukiwać się pewnych więzi znaczeniowych między dawnymi monarchistami a współczesnymi konserwatystami z jednej strony oraz jakobinami i komunistami z drugiej. Opierają się one na następujących różnicach:

  • afirmacja religii – negacja religii;

  • przywiązanie do tradycji – wiara w postęp;

  • prymat wolności – prymat równości;

  • pierwszeństwo obowiązku – pierwszeństwo roszczeń.

Słownik

neokonserwatyzm
neokonserwatyzm

ruch polityczny w USA powstały w latach 60. XX w., będący specyficznie amerykańską odmianą konserwatyzmu

politologia
politologia

nauki polityczne

socjaldemokracja
socjaldemokracja

lewicowy ruch społeczny wywodzący się z ruchu robotniczego

liberalizm
liberalizm

doktryna polityczna, która wychodzi z założeń ideologii liberalnej; według niej wolność jest wartością nadrzędną; liberalizm sprzeciwia się kolektywizmowi