Ćwiczenia

W powtórkowych lekcjach skupimy się na części poświęconej pytaniom. Odnoszą się one do wielu różnych materiałów źródłowych (nie tylko tekstów oraz ilustracji, ale również map, tabel czy wykresów itp.). Przede wszystkim musisz dokładnie zapoznać się z materiałami źródłowymi, ale także zwrócić uwagę na polecenia. Poniżej przybliżamy, jak rozumieć polecenia w zadaniach różnego typu:

RAmy0nWs0M2VC
wyjaśnij twoim zadaniem jest zrekonstruowanie związku przyczynowo‑skutkowego, opisanie od początku do końca, o co chodzi i dlaczego;, scharakteryzuj należy przeanalizować genezę, przebieg oraz konsekwencje danego procesu czy zjawiska, wymieniając uczestników wydarzeń (postacie, organizacje) lub inne istotne elementy;, porównaj twoim zadaniem jest zestawienie wydarzeń, zachodzących procesów, danych itp. pod kątem występujących między nimi podobieństw oraz różnic;, rozstrzygnij w tym wypadku oczekiwana odpowiedź jest jedna: „tak” lub „nie” - oczywiście wraz z uzasadnieniem, ale bez formułowania własnych ocen;, rozważ należy tu sformułować zarówno argumenty, jak i kontrargumenty, czyli „za” i „przeciw”, wartościując słuszność danego rozumowania;, oceń to polecenie pozwala ci przedstawić własną, subiektywną opinię na temat opisywanych zjawisk i procesów;
każda przedstawiona ocena – o ile będzie dobrze uzasadniona – zostanie uznana, dlatego też kluczową rolę odgrywa umiejętność budowania argumentacji;, udowodnij w poleceniu tym zawarta jest teza, a twoim zadaniem jest stworzenia krótkiej narracji z podaniem argumentów na rzecz jej prawdziwości;, uzasadnij zadanie podobne jak powyżej, ale w tym przypadku powinno się określić sposób rozumowania, który umożliwia postawienie danej tezy;, wykaż należy tu wykazać prawdziwość lub nieprawdziwość związków przyczynowo‑skutkowych, odnoszących się do tezy; podaj, wymień, wskaż – takie polecenia występują w zadaniach półotwartych, w których jest miejsce na twoją odpowiedź; podajesz wtedy pojęcie, nazwę własną (pełną, bez skrótów), imię i nazwisko osoby itp.

Pamiętajcie, że odpowiedź musi odnosić się do źródła – błędem jest bazowanie wyłącznie na swojej wiedzy i zignorowanie podanego źródła. Chodzi bowiem o to, aby osoba odpowiadająca na pytanie umiejętnie połączyła analizę materiału źródłowego z własną wiedzą. Nie bójcie się korzystać z posiadanych informacji i zawsze odwołujcie się do podanych źródeł. Pamiętajcie również o tym, by wczytywać się w polecenia – czasem wiedza własna nie jest potrzebna, czasem tekst to tylko inspiracja, a innym razem należy połączyć wiedzę z interpretacją tekstu.

PWN: integracja europejska

Integracja europejska to koncepcja i proces bliskiej współpracy gospodarczej, politycznej i kulturalnej państw europejskich w ramach stworzonych przez nie struktur ponadnarodowych.

1 Źródło: PWN: integracja europejska, dostępny w internecie: encyklopedia.pwn.pl [dostęp 26.04.2021 r.].

Koncepcje związane ze zjednoczeniem Europy pojawiały się już w starożytności, np. u filozofów greckich czy w Rzymie (utożsamianie Europy z Imperium Romanum). W średniowieczu ambicje związane ze zjednoczeniem państw kontynentu mieli cesarze rzymscy narodu niemieckiego (np. Otton III). Pisał o tym św. Tomasz z Akwinu, który chciał pokojowego współistnienia narodów, czy kilka wieków później Immanuel Kant, który proponował „Projekt wiecznego pokoju”. Także Napoleon Bonaparte zamierzał odbudować Cesarstwo rzymskie ze stolicą w Paryżu. Jednak dopiero wiek XX przyniósł realizację tych idei na większą skalę.

Paneuropejska koncepcja integracji europejskiej

R1UOgO8zvClEf1
Richard von Coudenhove-Kalergi (1894–1972)
Źródło: ÖNB, Bildarchiv Austria, domena publiczna.

Koncepcję Unii Paneuropejskiej – ustanowienie Stanów Zjednoczonych Europy – stworzył Richard Coudenhove‑KalergiRichard Coudenhove‑KalergiRichard Coudenhove‑Kalergi. Celem jej zwolenników było promowanie integracji europejskiej dla zapewnienia pokoju i współpracy przez utworzenie europejskiej organizacji ponadpaństwowej o charakterze federacyjnym na wzór kantonów szwajcarskich. W ten sposób wyłoniła się idea powołania Stanów Zjednoczonych Europy. Apogeum wpływów tej koncepcji przypada na lata 20. XX w., kiedy to powstał Ruch Paneuropejski (1923 r.), którego celem było stworzenie europejskiego organizmu ponadpaństwowego o charakterze federacyjnym. Wpłynęła ona silnie na powojenne koncepcje federacyjne, a zwłaszcza na Ruch Europejski, powstały jako pozarządowa międzynarodowa organizacja w 1948 r. w Hadze. Z tej ostatniej inicjatywy wyrosła Rada Europy oraz Europejska konwencja praw człowieka i podstawowych wolności. Długofalowym celem Ruchu było utworzenie Unii Europejskiej z parlamentem i rządem, a także budowanie świadomości europejskiej na drodze współpracy zarówno rządowej, jak i pozarządowej.

RYXwAgGST5t811
Mapa myśli. Lista elementów:
  • Nazwa kategorii: zwolennicy[br] koncepcji [bold]paneuropejskiej[/]{color=#1FAEC1}
    • Elementy należące do kategorii zwolennicy[br] koncepcji [bold]paneuropejskiej[/]
    • Nazwa kategorii: Richard [br]Coudenhove-Kalergi{color=#115F6A}
    • Nazwa kategorii: Aristide Briand{color=#115F6A}
    • Nazwa kategorii: Winston Churchill{color=#115F6A}
    • Koniec elementów należących do kategorii zwolennicy[br] koncepcji [bold]paneuropejskiej[/]{color=#1FAEC1}
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Federacyjna koncepcja integracji europejskiej

RJKyn3WkAibkJ1
Winston Churchill
Źródło: British Government, domena publiczna.

Celem integracji miało być utworzenie federacji na wzór USA. Przemówienie Winstona ChurchillaWinston ChaurchillWinstona Churchilla (premier Zjednoczonego Królestwa w latach 1940–1945) w Zurychu w 1946 r. o utworzeniu Stanów Zjednoczonej Europy stało się odniesieniem dla ruchu federacyjnego (jego zwolennikami byli m.in. Paul‑Henri SpaakPaul‑Henri SpaakPaul‑Henri Spaak i Konrad Adenauer). Federacja ta miała być ponadnarodowym państwem związkowym, w której państwa wyrzekną się części suwerennościsuwerennośćsuwerenności na rzecz ponadnarodowych instytucji, takich jak silny europejski rząd i parlament europejski składający się z przedstawicieli parlamentów krajowych. Rząd ponosiłby polityczną odpowiedzialność przed parlamentem. Zjednoczona Europa miałaby się opierać na dialogu oraz na uzupełnianiu się uprawnień władz lokalnych, regionalnych i krajowych. Obecny Komitet Regionów jest przykładem realizacji postulatów przedstawicieli tego nurtu, gdyż dzięki niemu integracja odbywa się na trzech poziomach: unijnym, państwowym i regionalnym.

RAFzGXDWvdfUf
Mapa myśli. Lista elementów:
  • Nazwa kategorii: zwolennicy[br] koncepcji [bold]federacyjnej[/]{color=#1FAEC1}
    • Elementy należące do kategorii zwolennicy[br] koncepcji [bold]federacyjnej[/]
    • Nazwa kategorii: Konrad Adenauer{color=#115F6A}
    • Nazwa kategorii: Paul‑Henri Spaak{color=#115F6A}
    • Koniec elementów należących do kategorii zwolennicy[br] koncepcji [bold]federacyjnej[/]{color=#1FAEC1}
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
RPvXlvWeJrbOH1
Konrad Adenauer
Źródło: Bundesarchiv, B 145 Bild-F078072-0004 / Katherine Young, licencja: CC BY-SA 3.0.

Z nurtu federacyjnego wyłoniły się dwie koncepcje integracji europejskiej: konstytucjonalna oraz funkcjonalistyczna.

Konstytucjonalna koncepcja integracji europejskiej

Koncepcja zakłada utworzenie europejskiego państwa o ustroju federalnym, ustanowionym i zagwarantowanym w konstytucji. Z upływem czasu miał powstać wspólny dla wszystkich państw członkowskich rząd odpowiedzialny przed parlamentem. Unia państw europejskich działałaby w ramach ONZONZONZ jako organizacja regionalna. Miała być otwarta dla wszystkich państw europejskich, które wyrzekną się siły jako sposobu rozwiązywania konfliktów i będą zawsze kierować się regulacjami konstytucyjnymi. Ruch konstytucjonalistów wyłonił się z nurtu federacyjnego (zwolennikami byli m.in. Paul van ZeelandPaul van ZeelandPaul van ZeelandWinston Churchill).

R1BCzNLuFCC5h
Mapa myśli. Lista elementów:
  • Nazwa kategorii: zwolennicy[br] koncepcji [bold]konstytucjonalnej[/]{color=#1FAEC1}
    • Elementy należące do kategorii zwolennicy[br] koncepcji [bold]konstytucjonalnej[/]
    • Nazwa kategorii: Winston Churchill{color=#115F6A}
    • Nazwa kategorii: Paul van Zeeland{color=#115F6A}
    • Koniec elementów należących do kategorii zwolennicy[br] koncepcji [bold]konstytucjonalnej[/]{color=#1FAEC1}
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Funkcjonalistyczna koncepcja integracji europejskiej

Wywodziła się z federacyjnej koncepcji integracji i miała na celu nawiązanie przede wszystkim ścisłej współpracy ekonomicznej. Z czasem integracja ta miała przeobrazić się we współpracę polityczną. Jej zwolennicy nie wskazywali, kiedy państwa członkowskie powinny się zrzec części swojej suwerenności na rzecz ponadnarodowych instytucji. Jedynym wyznacznikiem miało być doświadczenie, a proces jednoczenia powinien być samorzutny i apolityczny. Idea federacyjna i funkcjonalistyczna są zbliżone do siebie, jednak różni je to, że u funkcjonalistów obiektywna konieczność wywołana integracją w sferze ekonomicznej miała sprawić, że państwa narodowe przekażą swoje kompetencje organom ponadnarodowym. To właśnie zwolennicy idei funkcjonalizmu doprowadzili do utworzenia Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali 18 kwietnia 1951 r.

R18aQJHWXYEQ61
Mapa myśli. Lista elementów:
  • Nazwa kategorii: zwolennicy[br] koncepcji [bold]funkcjonalistycznej[/]{color=#1FAEC1}
    • Elementy należące do kategorii zwolennicy[br] koncepcji [bold]funkcjonalistycznej[/]
    • Nazwa kategorii: Alcide De Gasperi{color=#115F6A}
    • Nazwa kategorii: Jean Monnet{color=#115F6A}
    • Nazwa kategorii: Robert Schuman{color=#115F6A}
    • Koniec elementów należących do kategorii zwolennicy[br] koncepcji [bold]funkcjonalistycznej[/]{color=#1FAEC1}
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
R85un5aZw8v8o
Źródło: Geertivp – Zurab Tsereteli, licencja: CC BY-SA 4.0.

Pomnik Hołd dla ojców – założycieli Europy stojący pod domem Schumana w Scy‑Chazelles. Są na nim przedstawieni od lewej: Alcide De GasperiAlcide de GasperaiAlcide De Gasperi, Robert SchumanRobert SzumanRobert Schuman, Jean MonnetJean MonnetJean Monnet, Konrad AdenauerKonrad AdenauerKonrad Adenauer.

Unionistyczna koncepcja integracji europejskiej

Twórcy tej koncepcji sprzeciwiali się ścisłej współpracy ponadnarodowej i byli zwolennikami utworzenia parlamentu europejskiego jedynie jako organu koordynującego współpracę, niemogącego podjąć żadnych decyzji na szczeblu ponadpaństwowym. Oprócz tego planowano powołanie Rady Ministrów jako organu jedynie doradczego z ograniczonymi kompetencjami. Wedle tej koncepcji współpraca gospodarcza miała odbywać się w ramach Organizacji Współpracy Gospodarczej w Europie, a sprawy obronności miały pozostać jedynie w gestii NATONATONATO.

Zwolennikami koncepcji unionistycznej byli głównie Brytyjczycy (np. Clement AttleeClement AttleeClement Attlee, Ernest BevinErnest BevinErnest Bevin).

RUFfshOqxNm9K
Mapa myśli. Lista elementów:
  • Nazwa kategorii: zwolennicy [br]koncepcji [bold]unionistycznej[/]{color=#1FAEC1}
    • Elementy należące do kategorii zwolennicy [br]koncepcji [bold]unionistycznej[/]
    • Nazwa kategorii: Ernest Bevin {color=#115F6A}
    • Nazwa kategorii: Clement Attlee{color=#115F6A}
    • Koniec elementów należących do kategorii zwolennicy [br]koncepcji [bold]unionistycznej[/]{color=#1FAEC1}
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
R2pDSWAIR2Zf8
Ernest BevinClement Attlee
Źródło: British Government, domena publiczna.

Konfederacyjna koncepcja integracji europejskiej – Europa ojczyzn

RiJegafihftEp1
Winston ChurchillCharles de Gaulle
Źródło: British Government, domena publiczna.

Zwolennicy tej koncepcji opowiadali się za współpracą państw jedynie na płaszczyźnie międzynarodowej, a nie ponadnarodowej. Powstać miała konfederacja – związek państw członkowskich zachowujących znacznie większy zakres autonomii. Miało to być podstawą integracji europejskiej.

Nurt ten, określany także jako koncepcja Europy ojczyzn, rozwijał już od 1940 r. Charles de GaulleCharles de GaulleCharles de Gaulle. Również papież Pius XIIPius XII (Eugenio Pacelli)papież Pius XII poparł koncepcję konfederacyjną, ograniczając liczbę jej członków do państw katolickich w Europie.

RYCNzbhAhoiYP
Mapa myśli. Lista elementów:
  • Nazwa kategorii: zwolennicy[br] koncepcji [bold]konfederacyjnej[/]{color=#1FAEC1}
    • Elementy należące do kategorii zwolennicy[br] koncepcji [bold]konfederacyjnej[/]
    • Nazwa kategorii: Charles de Gaulle{color=#115F6A}
    • Nazwa kategorii: papież Pius XII{color=#115F6A}
    • Koniec elementów należących do kategorii zwolennicy[br] koncepcji [bold]konfederacyjnej[/]{color=#1FAEC1}
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
R1UvtZxhoVdk2
Ćwiczenie 1
Wybierz jedną z koncepcji integracji europejskiej, która najbardziej do ciebie przemawia. Uzasadnij swój wybór. Porównaj go z odpowiedziami innych uczniów. Możliwe odpowiedzi: 1. federacyjna koncepcja integracji europejskiej, 2. konstytucjonalna koncepcja integracji europejskiej, 3. funkcjonalistyczna koncepcja integracji europejskiej, 4. unionistyczna koncepcja integracji europejskiej, 5. konfederacyjna koncepcja integracji europejskiej – Europa ojczyzn, 6. paneuropejska koncepcja integracji europejskiej
R1LAXqBYbt0oW
Uzasadnienie: (Uzupełnij).
Richard Coudenhove‑Kalergi
Winston Chaurchill
Konrad Adenauer
Paul‑Henri Spaak
Paul van Zeeland
Aristide Briand
Robert Szuman
Alcide de Gasperai
Jean Monnet
Clement Attlee
Ernest Bevin
Charles de Gaulle
Pius XII (Eugenio Pacelli)

Słownik

ONZ
ONZ

organizacja międzynarodowa, następczyni Ligi Narodów; celem ONZ jest zapewnienie pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego, rozwój współpracy między narodami i propagowanie przestrzegania praw człowieka

NATO
NATO

organizacja międzynarodowa pełniąca rolę stabilizacyjną, podejmująca działania zapobiegające rozprzestrzenianiu konfliktów regionalnych; gwarant bezpieczeństwa zewnętrznego państw członkowskich; sojusz opiera się na zasadzie kolektywnej obrony

suwerenność
suwerenność

pełna swoboda, jaką posiada państwo w prowadzeniu polityki wewnętrznej i zagranicznej oraz podejmowaniu decyzji politycznych; wyróżniamy suwerenność wewnętrzną i zewnętrzną