bg‑azure

Gruczoły wydzielnicze męskiego układu rozrodczego

Nasienie (spermasperma (nasienie)sperma) jest końcowym produktem układu rozrodczego u mężczyzn. Składa się z zawiesiny plemników i części płynnej. Część płynna powstaje z wydzieliny gruczołów dodatkowych: pęcherzyków nasiennych, gruczołu krokowego, gruczołów opuszkowo‑cewkowych (gruczołów Cowpera), a także samych jąder. Znajdują się w niej m.in. substancje odżywcze, węglowodany, enzymy, witaminy (np. witamina C) oraz produkty przemiany materii męskich komórek rozrodczych.

RCbMwyZ0welzC1
Mapa myśli. Lista elementów:
  • Nazwa kategorii: gruczoły dodatkowe{color=#00008B}
    • Elementy należące do kategorii gruczoły dodatkowe
    • Nazwa kategorii: pęcherzyki nasienne{color=#0000FF}{value=38}
      • Elementy należące do kategorii pęcherzyki nasienne
      • Nazwa kategorii: 60% objętości nasienia{color=#bc75d1}
      • Nazwa kategorii: gęsta, żółtawa wydzielina o zasadowym pH{color=#4169E1}
        • Elementy należące do kategorii gęsta, żółtawa wydzielina o zasadowym pH
        • Nazwa kategorii: śluz{color=#87CEFA}
        • Nazwa kategorii: fruktoza{color=#87CEFA}
        • Nazwa kategorii: prostaglandyny{color=#87CEFA}
        • Nazwa kategorii: witamina C{color=#87CEFA}
        • Koniec elementów należących do kategorii gęsta, żółtawa wydzielina o zasadowym pH{color=#4169E1}
        Koniec elementów należących do kategorii pęcherzyki nasienne{color=#0000FF}{value=38}
    • Nazwa kategorii: gruczoł krokowy (prostata){color=#0000FF}{value=38}
      • Elementy należące do kategorii gruczoł krokowy (prostata)
      • Nazwa kategorii: 30% objętości nasienia{color=#bc75d1}
      • Nazwa kategorii: rzadka, mleczna wydzielina{color=#4169E1}
        • Elementy należące do kategorii rzadka, mleczna wydzielina
        • Nazwa kategorii: enzymy antykoagulacyjne{color=#87CEFA}
        • Nazwa kategorii: cytrynian{color=#87CEFA}
        • Koniec elementów należących do kategorii rzadka, mleczna wydzielina{color=#4169E1}
        Koniec elementów należących do kategorii gruczoł krokowy (prostata){color=#0000FF}{value=38}
    • Nazwa kategorii: gruczoł opuszkowo-cewkowy{color=#0000FF}{value=38}
      • Elementy należące do kategorii gruczoł opuszkowo-cewkowy
      • Nazwa kategorii: śladowe ilości nasienia{color=#bc75d1}
      • Nazwa kategorii: przezroczysty śluz{color=#4169E1}
        • Elementy należące do kategorii przezroczysty śluz
        • Nazwa kategorii: neutralizacja kwaśnego pH cewki moczowej{color=#87CEFA}
        • Koniec elementów należących do kategorii przezroczysty śluz{color=#4169E1}
        Koniec elementów należących do kategorii gruczoł opuszkowo-cewkowy{color=#0000FF}{value=38}
      Koniec elementów należących do kategorii gruczoły dodatkowe{color=#00008B}
Gruczoły dodatkowe męskiego układu rozrodczego i ich wydzieliny.
Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Pęcherzyki nasienne

Pęcherzyki nasienne to parzyste gruczoły przylegające do dna pęcherza moczowego u mężczyzn. Wydzielina pęcherzyków nasiennych stanowi ok. 60% objętości nasienia i zawiera fruktozę – główne źródło energii dla plemników, a także witaminę C, białka i inne substancje odżywcze. Ponadto w wydzielinie znajdują się prostaglandynyprostaglandynyprostaglandyny. Pęcherzyki nasienne uchodzą do końcowej części cewki moczowej.

Gruczoł krokowy

Gruczoł krokowy (stercz, prostata) jest pojedynczym tworem przylegającym od dołu do pęcherza moczowego. Wytwarza specjalną, białawą i mętną wydzielinę, stanowiącą do 30% zawartości nasienia. Wydzielina ta zawiera enzymy, które upłynniają nasienie i ułatwiają ruch plemników, a także cytrynian i inne substancje odżywcze. Wydzielina gruczołu krokowego uchodzi podczas ejakulacji bezpośrednio do początkowego odcinka cewki moczowej, dookoła której zlokalizowany jest gruczoł.

R1K2LmDQA1k21
Ilustracja interaktywna przedstawia położenie gruczołu krokowego. Od pęcherza moczowego w dół wychodzi cewka moczowa w postaci kanału. Po dwóch stronach cewki leży gruczoł krokowy. Przylega on w górnej części do ściany pęcherza moczowego. Kształt prostaty jest porównywany do kształtu kasztana jadalnego - wypukły z jednej strony, lekko wklęsły z drugiej. Obok jest obraz powiększonej prostaty. W gruczole są owalne elementy różnej wielkości.
Gruczoł krokowy (zwany też sterczem lub prostatą) ma istotne znaczenie dla zdrowia. Łagodny rozrost prostaty, powodujący problemy w oddawaniu moczu, to częsty problem u mężczyzn powyżej 45 roku życia.
Źródło: Akcmdu9, Wikimedia Commons, licencja: CC BY-SA 3.0.
R18ReuqkIvYPz1
Niebieska wstążka to symbol stosowany w kampanii świadomości raka gruczołu krokowego. Jest on drugim najczęstszym (po nowotworze płuca) nowotworem złośliwym u mężczyzn w Polsce. Profilaktyka nowotworów prostaty jest niezwykle ważna, ponieważ pozwala na wykrycie złośliwych zmian tego gruczołu jeszcze w stadium bezobjawowym. Badanie gruczołu krokowego przeprowadza się per rectum. Polega ono na ocenie powierzchni, konsystencji oraz wielkości gruczołu krokowego przez odbyt pacjenta.
Źródło: Pixabay, domena publiczna.
Gruczoły opuszkowo‑cewkowe

Do cewki moczowej w jej odcinku sterczowym wydzielany jest też śluz wytwarzany przez parzyste gruczoły opuszkowo‑cewkowe. Śluz ma zasadowy odczyn i neutralizuje kwaśne pH cewki moczowej oraz pochwy, a także nawilża ściany cewki. Śluz ma za zadanie przygotowanie cewki moczowej do przyjęcia nasienia, dlatego wydzielany jest on nieco wcześniej niż nasienie.

RKUxafok6mBtb1
Ilustracja przedstawia schemat budowy układu rozrodczego mężczyzny w przekroju bocznym. Pęcherz moczowy ma kulisty kształt. Na jego dnie rozpoczyna się przewód zwany cewką moczową, kończący się ujściem zewnętrznym na końcu żołędzi prącia. Kość łonowa człowieka ma trzon i 2 gałęzie: górną i dolną. Gałąź górna łączy się z kością biodrową, a gałąź dolna łączy się z kością kulszową. Prącie jest narządem kopulacyjnym, który umożliwia wprowadzenie nasienia do dróg rodnych kobiety; stanowi również końcowy odcinek dróg moczowych, służący do wyprowadzania moczu z pęcherza moczowego. Żołądź, czyli zwieńczenie prącia stanowi zgrubienie ciała gąbczastego. Napletek okrywa żołądź i fragment trzonu prącia. Moszna jest cienkim workiem skórnym umieszczonym poza tułowiem, w którym znajdują się jądra z najądrzami. Jądra to kuliste struktury, które produkują plemniki oraz testosteron. W najądrzach znajdujących się nad jądrami odbywa się dojrzewanie, a następnie magazynowanie zdolnych do zapłodnienia plemników. Nasieniowody to cienkie i długie przewody które wyprowadzają z dużą szybkością nasienie do cewki moczowej. Gruczoł opuszkowo‑cewkowy wydziela śluz, którego zadaniem jest przygotowanie cewki moczowej do przyjęcia nasienia, natomiast gruczoł krokowy wytwarza białawą, mętną wydzielinę, która stanowi do 30 proc. zawartości nasienia i umożliwia ruch plemników. Również wydzielina pęcherzyków nasiennych wchodzi w skład nasienia. Nasieniowody w odcinku końcowym rozszerzają się, a następnie zwężają i wraz z przewodami gruczołów pęcherzykowych tworzą przewód wytryskowy, uchodzący do cewki moczowej. Odbytnica to końcowa część jelita grubego. Stanowi końcowy odcinek układu pokarmowego.
Budowa męskiego układu rozrodczego – przekrój boczny.
Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
R10J8MQFmEn4L1
Ilustracja interaktywna przedstawia budowę męskiego układu rozrodczego – przekrój przedni. Wyróżnia się pęcherz moczowy leżący w górnej części układu. Poniżej wokół cewki moczowej jest gruczoł krokowy. Pod prostatą jest gruczoł opuszkowo-cewkowy. W prąciu na niebiesko zaznaczono kropkami ciała jamiste. Od pęcherza moczowego do jądra prowadzi nasieniowód. Do jądra przylega najądrze. Jest zbudowane z poskręcanego przewodu najądrza. Jądra znajdują się w mosznie. W okolicy dna pęcherza moczowego znajdują się pęcherzyki nasienne.
Budowa męskiego układu rozrodczego – przekrój przedni.
Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Słownik

ejakulacja
ejakulacja

wytrysk nasienia zachodzący podczas stosunku

prostaglandyny
prostaglandyny

hormony, które powodują skurcz mięśni gładkich i mogą przyspieszać transport plemników w drogach rozrodczych męskich i żeńskich

sperma (nasienie)
sperma (nasienie)

płynna wydzielina, zawierająca produkty jąder, pęcherzyków nasiennych, najądrzy, gruczołów opuszkowo‑cewkowych oraz gruczołu krokowego