bg‑cyan

HDI i jego składowe

Z uwagi na specyfikę poszczególnych krajów mierniki związane z PKB (PKB per capita, dochód narodowydochód narodowydochód narodowy per capita, PKB per capita liczony według parytetu siły nabywczejparytet siły nabywczej (w skrócie PPPs)parytetu siły nabywczej) mogą być niewystarczające. W związku z tym agenda ONZ do spraw rozwoju (UNDP - ang. United Nations Development Programme, Program Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju) wprowadziła tzw. wskaźnik rozwoju społecznego (HDI), który uwzględnia następujące mierniki:

  • oczekiwana długość życia,

  • średnia liczba lat edukacji otrzymanej przez mieszkańców w wieku 25 lat i starszych,

  • oczekiwana liczba lat edukacji dla dzieci rozpoczynających proces kształcenia,

  • dochód narodowy per capita w USD, liczony według parytetu siły nabywczej danej waluty.

Pierwsza ze składowych charakteryzuje kondycję zdrowotną ludności. Jest ona wynikiem stylu życia, sposobu odżywiania czy poziomu medycyny. Dwie następne zmienne określają zdolność państwa do zapewnienia edukacji. Natomiast ostatnia z nich dotyczy poziomu zamożności społeczeństwa.

Składowe HDI

RnRx2mAFBwmiH1
Mapa myśli. Lista elementów:
  • Nazwa kategorii: Składowe HDI
    • Elementy należące do kategorii Składowe HDI
    • Nazwa kategorii: oczekiwana długość życia
    • Nazwa kategorii: średnia liczba lat edukacji otrzymanej przez mieszkańców w wielu 25 lat i starszych
    • Nazwa kategorii: oczekiwana liczba lat edukacji dla dzieci rozpoczynających proces kształcenia
    • Nazwa kategorii: dochód narodowy per capita w USD, liczony według parytetu siły nabywczej danej waluty
    • Koniec elementów należących do kategorii Składowe HDI
Składowe HDI
Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o.o., CC BY-SA 3.0, https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/
Opracowanie własne na podstawie danych UNDP, [online], dostępny w internecie: http://hdr.undp.org/sites/default/files/2018_human_development_statistical_update.pdf, dostępny w internecie: hdr.undp.org/sites/default/files/2018_human_development_statistical_update.pdf.

Wskaźnik rozwoju społecznego jest opracowywany corocznie. Przyjmuje on wartości od 0 (niski poziom rozwoju) do 1 (wysoki poziom rozwoju) i podawany jest najczęściej z dokładnością do trzech miejsc po przecinku.

Z uwagi na to, że HDI odzwierciedla nie tylko sferę zamożności (jak w przypadku mierników związanych z PKB), ale również edukacji i kondycji zdrowotnej obywateli. Przyjmuje się, że określa on poziom rozwoju społeczno‑gospodarczego. W związku z tym można powiedzieć, że wyższa wartość oznacza wyższy poziom rozwoju społeczno‑gospodarczego.

Wskaźnik rozwoju społecznego (HDI) i jego składowe w 2017 roku

HDI

oczekiwana długość życia

oczekiwana liczba lat edukacji dla dzieci rozpoczynających proces kształcenia

średnia liczba lat edukacji otrzymanej przez mieszkańców w wieku 25 lat i starszych

dochód narodowy per capita w USD, liczony według parytetu siły nabywczej danej waluty

świat

0,728

72,2 lat

12,7

8,4

15 295

maksimum

Norwegia: 0,953

Japonia: 83,9 lat

Australia:
22,9

Niemcy:
14,1

Katar:
116 818

minimum

Niger: 0,354

Sierra Leone: 52,2 lat

Sudan Pd.:
4,9

Burkina Faso: 1,5

Republika Środkowoafrykańska:
663

Indeks górny Opracowanie na podstawie danych UNDP: hdr.undp.org/sites/default/files/2018_human_development_statistical_update.pdf Indeks górny koniec

RR5XD0vsLbIZv
Wykres kolumnowy. Lista elementów:
  • 1. zestaw danych:
    • Rok: 1990
    • Wskaźnik HDI: 0.598
  • 2. zestaw danych:
    • Rok: 2000
    • Wskaźnik HDI: 0.642
  • 3. zestaw danych:
    • Rok: 2010
    • Wskaźnik HDI: 0.698
  • 4. zestaw danych:
    • Rok: 2012
    • Wskaźnik HDI: 0.709
  • 5. zestaw danych:
    • Rok: 2014
    • Wskaźnik HDI: 0.718
  • 6. zestaw danych:
    • Rok: 2015
    • Wskaźnik HDI: 0.722
  • 7. zestaw danych:
    • Rok: 2016
    • Wskaźnik HDI: 0.726
  • 8. zestaw danych:
    • Rok: 2017
    • Wskaźnik HDI: 0.728
Wysokość wskaźnika HDI w poszczególnych latach. Opracowanie własne na podstawie danych UNDP
Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o.o., CC BY-SA 3.0, https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/, [online], dostępny w internecie: http://hdr.undp.org/sites/default/files/2018_human_development_statistical_update.pdf.
Polecenie 1

Porównaj czołówkę państw o największym HDI w 2000 i 2017 roku. Następnie wyjaśnij, z czego wynika zmiana pozycji Polski w tym rankingu.

Państwa o najwyższym HDI

2010 rok

2017 rok

1

Norwegia

0,917

1

Norwegia

0,953

2

Australia

0,898

2

Szwajcaria

0,9445

3

Szwecja

0,897

3

Australia

0,939

4

Szwajcaria

0,889

4

Irlandia

0,938

5

USA

0,885

5

Niemcy

0,936

6

Holandia

0,876

6

Islandia

0,9357

7

Belgia

0,873

7

Hongkong

0,933

8

Nowa Zelandia

0,869

8

Szwecja

0,933

9

Niemcy

0,868

9

Singapur

0,932

10

Kanada

0,867

10

Holandia

0,931

...

...

...

...

...

...

36

Polska

0,785

33

Polska

0,865

Indeks górny Ranking państw według HDI Indeks górny koniec

Indeks górny Opracowanie na podstawie danych UNDP: hdr.undp.org/sites/default/files/2018_human_development_statistical_update.pdf Indeks górny koniec

Polecenie 2

Porównaj wykaz państw o najmniejszym HDI w 2000 i 2017 roku. Wyjaśnij, z czego może wynikać różna liczba państw wziętych pod uwagę w obu tych rankingach.

Państwa o najniższym HDI

2010 rok

2017 rok

163

Gwinea

0,329

180

Mozambik

0,437

164

Republika Środkowoafrykańska

0,309

181

Liberia

0,435

165

Mali

0,308

182

Mali

0,427

166

Burundi

0,303

183

Burkina Faso

0,423

167

Czad

0,299

184

Sierra Leone

0,419

168

Mozambik

0,298

185

Burundi

0,417

169

Burkina Faso

0,286

186

Czad

0,404

170

Sierra Leone

0,284

187

Sudan Południowy

0,388

171

Etiopia

0,283

188

Republika Środkowoafrykańska

0,367

172

Niger

0,252

189

Niger

0,354

Opracowanie na podstawie danych UNDP: http://hdr.undp.org/sites/default/files/2018_human_development_statistical_update.pdf

Słownik

dochód narodowy
dochód narodowy

łączna wartość dóbr i usług wytworzonych w ciągu roku przez obywateli danego państwa oraz przez osoby prawne z siedzibą na terenie tego kraju pomniejszona o koszty amortyzacji i o podatki dochodowe

parytet siły nabywczej (w skrócie PPPs)
parytet siły nabywczej (w skrócie PPPs)

wskaźniki poziomu różnic w cenach pomiędzy krajami; PPPs informuje o tym, jaki jest koszt (wyrażony w jednostkach walutowych) określonych towarów i usług w różnych krajach; używając PPPs do konwersji wydatków wyrażonych w walutach krajowych na wspólną, sztuczną walutę, standard siły nabywczej (PPS), eliminowany jest efekt wpływu na poziom różnic w cenach spowodowany wahaniami kursów walut (Eurostat)