Czyste żelazo jest srebrzystobiałym, miękkim metalemmetalmetalem, odpornym na działanie wody i składników powietrza, chociaż techniczne żelazożelazo technicznetechniczne żelazo jest już podatne na korozjękorozjakorozję. W przyrodzie występuje w stanie wolnym oraz w postaci związków chemicznych, takich jak: magnetyt (${\mathrm{Fe}}_3{\mathrm{<mspace\; width="-0.2em"></mspace>O}}_4$), hematyt (${\mathrm{Fe}}_2{\mathrm{<mspace\; width="-0.2em"></mspace>O}}_3$), piryt (${\mathrm{FeS}}_2$) czy syderyt (${\mathrm{FeCO}}_3$).

Najważniejsze rudy żelaza to:

RZA6HILh877eD

Na zdjęciu jest magnetyt. Tworzy kryształy o pokroju izometrycznym, ma postać ośmiościanu. Ma zbitą budowę, jest nieprzezroczysty. Jest brązowy.

R1ESItFytmGcJ

Na zdjęciu jest minerał o beczułkowatej budowie. Pomarańczowy z niebieskimi kulistymi, gładkimi fragmentami.

Rc0GOhQsiG0Pa

Na zdjęciu jest minerał zbudowany z licznych połączonych ze sobą chaotycznie krótkich żółtych słupków. Kształt niektórych z nich jest romboidalny.

R14orPGaatJGF

Na zdjęciu jest kawałek minerału o ziarnistej budowie, jakby jego powierzchnia pokryta była drobnymi kamykami.

Rozdrobnione żelazo spala się w tlenie, tworząc ciało stałe o czarnej barwie:

Tlenek żelaza(II, III) powstaje też w reakcji żelaza z parą wodną:

Żelazo tworzy także inne tlenki:

• tlenek żelaza(II) $\mathrm{FeO}$ – powstający w wyniku termicznego rozkładurozkład termicznytermicznego rozkładu soli żelaza, np. szczawianu lub węglanu żelaza(II):

• tlenek żelaza(III) ${\mathrm{Fe}}_2{\mathrm{<mspace\; width="-0.2em"></mspace>O}}_3$ – powstający w wyniku termicznego rozkładu wodorotlenku lub soli żelaza(III):

Żelazo reaguje z chlorem, tworząc chlorek żelaza(III):

R1cXLgvC4h47T

Na zdjęciu jest pewna ilość chlorku żelaza. Ma postać czarnych, drobnych, sypkich wiórów. Gdzieniegdzie ich zabarwienie jest żółte.

Żelazo znajduje się w szeregu aktywności metaliszereg aktywności metaliszeregu aktywności metali przed wodorem. Reaguje z kwasami słabo utleniającymi, takimi jak $\mathrm{HCl}$ i rozcieńczony ${\mathrm{H}}_2{\mathrm{<mspace\; width="-0.2em"></mspace>SO}}_4$, tworząc sole żelaza(II).

Sole żelaza(II) mają bladozieloną barwę. Metal ten nie reaguje z zimnymi stężonymi kwasami siarkowym(VI) i azotowym(V), gdyż w kontakcie z tymi substancjami pokrywa się warstwą tlenków (pasywacja).

RzQV8ld0oolKU

Na ilustracji jest zapis: ${\mathrm{F}\mathrm{e}\mathrm{C}\mathrm{l}}_{2(\mathrm{a}\mathrm{q})}$ strzałka w prawo, nad strzałką: + NaOH, daje osad $\mathrm{F}\mathrm{e}(\mathrm{O}\mathrm{H}{)}_2$, strzałka w prawo, nad strzałką napis: + ${\mathrm{H}}_2{\mathrm{O}}_2$, daje osad $\mathrm{F}\mathrm{e}(\mathrm{O}\mathrm{H}{)}_3$, strzałka w prawo, nad strzałką napis: ogrzewanie, daje ${\mathrm{F}\mathrm{e}}_2{\mathrm{O}}_3$.

RcNemHGf2gVYX

Na zdjęciu jest chlorek żelaza. Ma postać jaskrawozielonych, tworzących skupiska kryształków.

W reakcji z gorącymi stężonymi ${\mathrm{H}}_2{\mathrm{<mspace\; width="-0.2em"></mspace>SO}}_4$ i ${\mathrm{HNO}}_3$ tworzy sole żelaza(III).

Sole żelaza(III) często mają żółto‑pomarańczową barwę.

Żelazo tworzy dwa wodorotlenki: $\mathrm{Fe}{<mspace\; width="-0.2em"></mspace>(\mathrm{<mspace\; width="-0.1em"></mspace>OH})}_2$ i $\mathrm{Fe}{<mspace\; width="-0.2em"></mspace>(\mathrm{<mspace\; width="-0.1em"></mspace>OH})}_3$. Można je otrzymać metodą strąceniową, np.:

Wodorotlenek żelaza(II) na powietrzu szybko brunatnieje, przechodząc w wodorotlenek żelaza(III) pod wpływem działania zawartego w powietrzu tlenu:

R1RM8cGUPmwBp

Na zdjęciu na szkiełku zegarkowym jest pomarańczowy proszek.

Żelazo tworzy też liczne związki koordynacyjnezwiązki koordynacyjnezwiązki koordynacyjne, spośród których najbardziej znane są związki z jonami z ${\mathrm{CN}}^{-}$i ${\mathrm{SCN}}^{-}$:

• ${\mathrm{Fe}}_4\left[\mathrm{Fe}\right({\mathrm{CN})}_6{]}_3$heksacyjanożelazian(II) żelaza(III), tzw. błękit pruski;

• ${\mathrm{Fe}}_3[\mathrm{Fe}{<mspace\; width="-0.2em"></mspace>(\mathrm{CN})}_6{]}_2$ heksacyjanożelazian(III) żelaza(II), tzw. błękit Turnbulla.

Są to związki o niebieskiej barwie, stosowane jako pigmenty.

RIeu1Lfz1ULdu

Na zdjęciu na szkiełku zegarkowym jest niebieski proszek.

• $[\mathrm{Fe}{\left(\mathrm{SCN}\right)}_6{]}^{3-}$anion heksatiocyjanianożelazianowy(III), związek (zawierający taki anion) o intensywnie czerwonej barwie, stosowany do oznaczania stężenia i wykrywania obecności jonów żelaza.

Związki żelaza mają następujące barwy:

Słownik

Bibliografia

M. Krzeczkowska, J. Loch, A. Mizera, Repetytorium chemia : Liceum - poziom podstawowy i rozszerzony, Wydawnictwo Szkolne PWN, Warszawa - Bielsko‑Biała 2010.