Do tej pory opisano około 1 300 000 gatunków zwierząt. Najmniejszych z nich nie da się zobaczyć gołym okiem. Z kolei największe ważą nawet 190 ton i mierzą do 33 m długości. Żadne zwierzę, w odróżnieniu od roślin, nie potrafi wytworzyć sobie pokarmu, ale dzięki umiejętności przemieszczania się może bez problemu znaleźć miejsce, gdzie pożywienia jest pod dostatkiem.
Już wiesz
że w naszym otoczeniu znajduje się wiele różnych zwierząt;
jakie zwierzęta są hodowane przez ludzi;
że niektóre zwierzęta mają wspólne cechy, np. wszystkie ptaki mają pióra i skrzydła.
Nauczysz się
rozpoznawać na podstawie budowy wewnętrznej, do jakiej grupy należy dane zwierzę;
wymieniać występujące w Polsce grupy zwierząt i podawać ich przykłady;
wyjaśniać, że różnice w budowie zwierząt wynikają z przystosowań do środowiska;
iTEh8Cq5ks_d5e177
1. Bezkręgowce
Zwierzęta zamieszkujące Ziemię są niezwykle różnorodne. Jednak można je podzielić na grupy o wspólnych cechach, na przykład kręgowce i bezkręgowce. Większość zwierząt, np. dżdżownica, osa i ślimak, należy do bezkręgowcówbezkręgowcebezkręgowców .
PierścienicepierścienicePierścienice są zwierzętami, które mają podłużne, walcowate ciało składające się z szeregu kolejnych pierścieni, od których pochodzi ich nazwa. Znaczna część pierścienic żyje w wodach morskich i śródlądowych, a niektóre w glebie. Pierścienice nie wykształciły szkieletu. Powszechnie znanym przedstawicielem pierścienic jest dżdżownica.
RbAGreOSgQmZK1
Zdjęcie dżdżownicy. Ciało zwierzęcia jest czerwonobrązowe, długie i wąskie, podzielone na liczne pierścienie
Dżdżownica jest pierścienicą. Zwróć uwagę na wiele pierścieni budujących ciało dżdżownicy
R15iQUetcy1xt1
Fotografia pijawki na skórze człowieka. Zwierzę jest wydłużone, o ciele szarozielonym z ciemnymi plamkami. Jeden koniec ciała jest zwężony. Ciało podzielone jest na bardzo cienkie pierścienie.
Dobrze znaną pierścienicą jest pijawka lekarska
StawonogistawonogiStawonogi to najliczniejsza grupa zwierząt żyjących na Ziemi. Dotychczas opisano ponad milion dwieście tysięcy gatunków. Na pewno jest ich znacznie więcej, bo ciągle odkrywane są nowe. Wszystkie stawonogi mają odnóża zbudowane z członów połączonych ruchomo za pomocą stawów. Ciało stawonogów pokrywa pancerz. Do stawonogów należą na przykład owady, a także raki czy homary.
RDs73dN7GSTIT1
Zdjęcie przedstawiające kraba. Zwierzę ma ciało pokryte pancerzem. Posiada pięć par odnóży podzielone na człony połączone stawami.
Krab jest stawonogiem. Zwróć uwagę na członowane odnóża oraz pancerz pokrywający ciało
Ro6nuHZ6MLOPh1
Fotografia muchy. Zwierzę ma krępe ciało. Po lewej stronie na górze znajduje się głowa wyposażona w dwoje dużych brązowych oczu. Mucha posiada trzy pary odnóży i jedną parę skrzydeł złożonych wzdłuż ciała.
Mucha jest powszechnie występującym owadem. Owady to również stawonogi
R1S4MyjzLWHML1
Fotografia pająka. Z przedniej części ciała zwierzęcia wyrastają cztery pary długich członowanych odnóży. Tylna część jest większa od przedniej. Na grzbiecie widać wzór w kształcie białego krzyża.
Dużym i łatwym do rozpoznania stawonogiem jest pająk krzyżak
MięczakimięczakiMięczaki to grupa zwierząt o miękkim ciele. Niektóre mieczaki wytwarzaja wapienne muszle. Większość z nich żyje w wodzie. Do mięczaków należą na przykład ślimaki, małże i ośmiornice.
R1D2YBbQAtOco1
Fotografia ślimaka. Zwierzę ma miękkie szare ciało. Po prawej stronie widać głowę wyposazoną w parę wąskich rogów. Większa część ciała ukryta jest w spiralnie zwiniętej muszli.
Dużym, posiadającym muszlę ślimakiem lądowym żyjącym w wilgotnych miejscach Polski jest winniczek
R1K9tqso3ew3j1
Zdjęcie rozchylonych małży, wewnątrz skorupy widoczne miękkie ciało mięczaka
Małże to również mięczaki. Ich miękkie ciało okrywa muszla złożona z dwóch połówek
R1Hq9lD6ZNtbL1
Zdjęcie przedstawiające ośmiornicę. Po prawej stronie widać owalne ciało. Zwierzę posiada miękkie ramiona wypsażone w liczne przyssawki.
Ośmiornica również jest mięczakiem. W przeciwieństwie do ślimaków i małży jest bardzo ruchliwa. Dzięki ramionom potrafi szybko się przemieszczać, a także przenosić przedmioty
Ciekawostka
Ślimaki tylko na lądzie są powolne. Liczne gatunki ślimaków żyjących w morzach to szybkie drapieżniki. Niektóre z nich wykorzystują w polowaniu jad, który jest najsilniejszy w świecie zwierząt.
iTEh8Cq5ks_d5e218
2. Kręgowce
Mniej liczne od bezkręgowców, ale za to zwykle znacznie większe są kręgowcekręgowcekręgowce. Należą do nich ryby, płazy, gady, ptaki i ssaki. Ich wspólną cechą jest szkielet wewnętrzny, w którym można wyróżnić czaszkę ochraniającą mózg oraz zbudowany z licznych kręgów kręgosłup.
RjSN0CjJCdMz61
Zdjęcie węgorza na trawie. Ryba ma ciało wąskie i długie. Po lewej stronie widać głowę z parą oczu. Ciało węgorza jest wilgotne i pokryte śluzem, pozbawione łusek.
Węgorz jest rybą. Ryby to kręgowce posiadające kończyny w postaci płetw oraz ogon pełniący funkcję napędową
R1Nttg2lNpg811
Zdjęcie żaby w trawie. Zwierzę ma krótkie przednie kończyny i długie tylne, podwinięte pod ciało. Cialo koloru jasnobrązowego.
Żaba trawna jest płazem. Płazy to kręgowce rozmnażające się w wodzie, ale poruszające się także na lądzie
R1HqWripxykx31
Fotografia zaskrońca. Zwierzę ma długie ciało pozbawione kończyn, barwy czarnej, pokryte łuskami. Głowa szersza od reszty ciała, tuż za nią widać dwie żółte plamy.
Zaskroniec jest jednym z najpospolitszych w Polsce gadów
RKLpkS0KgA6ll1
Wróbel
Wróbel należy do ptaków – kręgowców posiadających skrzydła i ciało pokryte piórami
Rrr3aCNWNZ67X1
Wiewiórka. Zwierzę pkryte jest rudym futrem. Ogon długi, puszysty, podniesiony do góry.
Często spotykanym w lasach, na wsi i w mieście ssakiem jest wiewiórka. Ssaki to kręgowce pokryte sierścią, których młode żywią się mlekiem matki
Ciekawostka
Jedną z cech typowych dla kręgowców jest ogon. Większość kręgowców posiada ten narząd. Te, które nie mają ogona w wieku dorosłym, posiadają go przynajmniej w zarodkowym okresie rozwoju. Również zarodek ludzki posiada ogon w pierwszych tygodniach rozwoju.
Ciekawostka
Największym zwierzęciem świata jest płetwal błękitny – może ważyć nawet 190 ton. Najdłuższe jest morskie zwierzę zwane wstężnicą. Niektóre okazy mierzą do 60 m. To więcej niż cztery autobusy stojące jeden za drugim.
R1aCSQe5yAQcU1
Zdjęcie przedstawiające wstężnicę Lineus. Zwierzę jest ciemnobrązowe. Ciało wstężnicy jest wąskie, bardzo długie i silnie poskręcane.
Źródło: Bruno C. Vellutini (http://commons.wikimedia.org), licencja: CC BY-SA 3.0.
iTEh8Cq5ks_d5e271
Podsumowanie
Pierścienice mają miękkie ciała składające się z wielu pierścieni.
Stawonogi mają odnóża zbudowane z członów połączonych stawami.
Najliczniejszą grupą stawonogów są owady.
Wiele mięczaków ma także twardą muszlę.
Główne grupy kręgowców to ryby, płazy, gady, ptaki i ssaki.
Praca domowa
Polecenie 1.1
Wskaż przykłady zwierząt hodowanych przez człowieka należących do stawonogów, mięczaków, ryb, ptaków i ssaków. Wskaż powody, dla których ludzie hodują te zwierzęta.
