Złożone wizualne przyjmowanie perspektywy innej osoby polega na zauważeniu tego, że nawet patrząc na to samo, można daną rzecz widzieć inaczej. Tu też najczęściej wykorzystywane są bodźce wizualne, np. karty z obrazkami. Ważne jednak, by obrazki przedstawiały obiekty niesymetryczne (np. nie może to być piłka czy klocek wyglądające tak samo lub bardzo podobnie, w normalnym położeniu i w pozycji „do góry nogami”).

Przykładowe ćwiczenie złożonego wizualnego przyjmowania perspektywy innego może mieć następujący przebieg. Prowadzący kładzie kartę przedstawiającą pieska miedzy sobą a dzieckiem w taki sposób, by dziecko widziało obrazek normalnie, a nauczyciel do góry nogami. Prowadzący zadaje dziecku pytanie o to, jak ono widzi obrazek, np. „Czy kiedy patrzysz na pieska, to jest on we właściwej pozycji czy do góry nogami?”. Następnie prowadzący pyta, co dziecko myśli o tym, jak nauczyciel widzi ten sam obrazek, np. „Czy kiedy ja patrzę na pieska, to jest on we właściwej pozycji czy do góry nogami?”. Prowadzący podobnie postępuje z kolejnymi kartami, urozmaicając to zadanie, zmieniając aktywność ruchową (np. zamieniając się z dzieckiem miejscami) lub przekręcając kartę. W czasie tych ćwiczeń należy używać różnych rysunków, czasem prezentując je dziecku we właściwej pozycji, a czasem do góry nogami. W czasie jednej sesji powtarzamy ćwiczenie z różnymi kartami tak długo, jak dziecko jest zainteresowane zabawą. Podobnie jak w przypadku zadań dotyczących prostego wizualnego przyjmowania perspektywy innego, zadanie to można realizować również, wykorzystując zmysł dotyku. W tym celu można użyć zabawki, która jest niesymetryczna i ma inną fakturę lub/i kształt z każdej strony (np. lalka).

Wskazówki metodyczne

Jeśli dziecko udziela prawidłowej odpowiedzi, prowadzący potwierdza i dodatkowo pogłębia rozumienie poprzez dodatkowe pytania (np. „Dlaczego?”, „Co się stało?”), rozwijając omówienie różnic w perspektywie swojej i dziecka. Jeśli dziecko ma kłopot ze zrozumieniem ćwiczenia, prowadzący podaje prawidłową odpowiedź i wyjaśnia dlaczego dzieje się tak, że dziecko i nauczyciel widzą ten sam obrazek inaczej. Może też zaproponować dziecku zamianę miejscami tak, by dziecko mogło spojrzeć na obrazek z perspektywy nauczyciela.