Scenariusz dla nauczyciela

Autorzy: Artur Gałkowski, Tamara Roszak

Przedmiot: Język włoski

Temat zajęć: La gerarchia dei valori - Hierarchia wartości

Grupa docelowa: III etap edukacyjny, klasa IV, poziom A2

Podstawa programowa:

Podstawa programowa – wariant III.2. Język obcy nowożytny nauczany jako drugi (kontynuacja 2. języka obcego nowożytnego ze szkoły podstawowej)
Cele kształcenia – wymagania ogólne
I. Znajomość środków językowych. Uczeń posługuje się podstawowym zasobem środków językowych (leksykalnych, gramatycznych, ortograficznych oraz fonetycznych), umożliwiającym realizację pozostałych wymagań ogólnych w zakresie tematów wskazanych w wymaganiach szczegółowych.
II. Rozumienie wypowiedzi. Uczeń rozumie proste wypowiedzi ustne artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka, a także proste wypowiedzi pisemne, w zakresie opisanym w wymaganiach szczegółowych.
III. Tworzenie wypowiedzi. Uczeń samodzielnie tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi ustne i pisemne, w zakresie opisanym w wymaganiach szczegółowych.
IV. Reagowanie na wypowiedzi. Uczeń uczestniczy w rozmowie i w typowych sytuacjach reaguje w sposób zrozumiały, adekwatnie do sytuacji komunikacyjnej, ustnie lub pisemnie w formie prostego tekstu, w zakresie opisanym w wymaganiach szczegółowych.
V. Przetwarzanie wypowiedzi. Uczeń zmienia formę przekazu ustnego lub pisemnego w zakresie opisanym w wymaganiach szczegółowych.
Treści nauczania – wymagania szczegółowe
I. Uczeń posługuje się podstawowym zasobem środków językowych (leksykalnych, gramatycznych, ortograficznych oraz fonetycznych), umożliwiającym realizację pozostałych wymagań ogólnych w zakresie następujących tematów:
1) człowiek (np. dane personalne, okresy życia, wygląd zewnętrzny, cechy charakteru, rzeczy osobiste, uczucia i emocje, umiejętności i zainteresowania);
II. Uczeń rozumie proste wypowiedzi ustne (np. rozmowy, wiadomości, komunikaty, ogłoszenia, instrukcje) artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka:
2) określa główną myśl wypowiedzi;
3) określa intencje nadawcy/autora wypowiedzi;
4) określa kontekst wypowiedzi (np. czas, miejsce, sytuację, uczestników);
5) znajduje w wypowiedzi określone informacje;
III. Uczeń rozumie proste wypowiedzi pisemne (np. listy, e‑mail, SMS‑y, kartki pocztowe, napisy, broszury, ulotki, jadłospisy, ogłoszenia, instrukcje, rozkłady jazdy, historyjki obrazkowe z tekstem, artykuły, teksty narracyjne, recenzje, wywiady, wpisy na forach i blogach, teksty literackie):
1) określa główną myśl tekstu lub fragmentu tekstu;
2) określa intencje nadawcy/autora tekstu;
4) znajduje w tekście określone informacje;
IV. Uczeń tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi ustne:
6) wyraża i uzasadnia swoje opinie, przedstawia opinie innych osób;
7) wyraża uczucia i emocje;
V. Uczeń tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi pisemne (np. notatkę, ogłoszenie, zaproszenie, życzenia, wiadomość, SMS, kartkę pocztową, e‑mail, historyjkę, list prywatny, wpis na blogu):
6) wyraża i uzasadnia swoje opinie, przedstawia opinie innych osób;
7) wyraża uczucia i emocje;
VI. Uczeń reaguje ustnie w typowych sytuacjach:
3) uzyskuje i przekazuje informacje i wyjaśnienia;
13) wyraża uczucia i emocje (np. radość, smutek, niezadowolenie, zdziwienie, nadzieję, obawę);
VII. Uczeń reaguje w formie prostego tekstu pisanego (np. wiadomość, SMS, krótki list prywatny, e‑mail, wpis na czacie/forum) w typowych sytuacjach:
13) wyraża uczucia i emocje (np. radość, smutek, niezadowolenie, zdziwienie, nadzieję, obawę);
VIII. Uczeń przetwarza prosty tekst ustnie lub pisemnie:
1) przekazuje w języku obcym nowożytnym informacje zawarte w materiałach wizualnych (np. wykresach, mapach, symbolach, piktogramach) lub audiowizualnych (np. filmach, reklamach);
IX. Uczeń posiada:
1) podstawową wiedzę o krajach, społeczeństwach i kulturach społeczności, które posługują się danym językiem obcym nowożytnym oraz o kraju ojczystym, z uwzględnieniem kontekstu lokalnego, europejskiego i globalnego;
2) świadomość związku między kulturą własną i obcą oraz wrażliwość międzykulturową.
X. Uczeń dokonuje samooceny i wykorzystuje techniki samodzielnej pracy nad językiem (np. korzystanie ze słownika, poprawianie błędów, prowadzenie notatek, stosowanie mnemotechnik, korzystanie z tekstów kultury w języku obcym nowożytnym).
XI. Uczeń współdziała w grupie (np. w lekcyjnych i pozalekcyjnych językowych pracach projektowych).
XII. Uczeń korzysta ze źródeł informacji w języku obcym nowożytnym (np. z encyklopedii, mediów, instrukcji obsługi), również za pomocą technologii informacyjno‑komunikacyjnych.
XIII. Uczeń stosuje strategie komunikacyjne (np. domyślanie się znaczenia wyrazów z kontekstu, identyfikowanie słów kluczy lub internacjonalizmów) i strategie kompensacyjne, w przypadku gdy nie zna lub nie pamięta wyrazu (np. upraszczanie formy wypowiedzi, zastępowanie innym wyrazem, opis, wykorzystywanie środków niewerbalnych).
XIV. Uczeń posiada świadomość językową (np. podobieństw i różnic między językami).

Kształtowane kompetencje kluczowe:

  • kompetencje w zakresie rozumienia i tworzenia informacji;

  • kompetencje w zakresie wielojęzyczności;

  • kompetencje cyfrowe;

  • kompetencje osobiste, społeczne i w zakresie umiejętności uczenia się;

  • kompetencje w zakresie świadomości i ekspresji kulturalnej.

Cele operacyjne:

Uczeń:

  • nauczy się nazywać podstawowe wartości w języku włoskim;

  • będzie potrafił definiować podstawowe wartości ludzkie;

  • nauczy się mówić o wartościach i ich hierarchii, rozmawiając np. z autorytetami moralnymi w swoim otoczeniu.

Cele motywacyjne:

Uczeń:

  • rozwija wrażliwość międzykulturową oraz kształtuje postawę ciekawości, szacunku i otwartości wobec innych kultur;

  • aktywnie uczestniczy w procesie uczenia się;

  • rozwija kompetencje językowe i komunikacyjne oraz kulturowe;

  • wykorzystuje w naturalnych sytuacjach językowych poznane struktury i słownictwo;

  • zdobywa wiedzę i umiejętności do realizacji własnych celów komunikacyjnych;

  • pozyskuje świadomość znaczenia języków obcych nowożytnych w różnych dziedzinach kultury cywilizacyjnej.

Strategie uczenia się:

  • strategie kognitywne;

  • strategie zapamiętywania;

  • strategie przetwarzanie materiału językowego;

  • strategie pozyskiwania wiedzy kulturowo‑językowej;

  • strategie zadaniowe.

Metody i techniki nauczania:

  • konstruktywizm;

  • strategia domysłu językowego;

  • podejście komunikacyjne (luka informacyjna, podejście zadaniowe);

  • strategia pamięciowa (zapamiętywanie przez działanie – np. tworzenie zależności, powiązań);

  • kognitywizm (ćwiczenie stałych struktur);

  • zintegrowane nauczanie językowo‑przedmiotowe.

Formy pracy:

  • praca pod kierunkiem nauczyciela;

  • praca indywidualna;

  • praca w grupach (w zależności od liczebności klasy i strategii lekcyjnej);

  • praca w parach (również partnersko z nauczycielem).

Środki dydaktyczne:

  • komputer/laptop z dostępem do internetu, głośniki, tablica interaktywna, słownik włosko‑polski, materiały piśmienne.

PRZEBIEG LEKCJI

Faza wprowadzająca:

  1. Nauczyciel prosi uczniów, aby wynotowali, co jest dla nich najważniejsze w życiu: Indicate cinque cose che sono più importanti nella vostra vita? Usate i sostantivi con gli articoli determinativi.

  2. Uczniowie mogą porównać między sobą wynotowane elementy: Paragonate tra di voi in gruppi di quattro persone o in coppie quello che avete indicato. Ci sono cose che si ripetono da ognuno?

  3. Nauczyciel prosi o ustawienie wynotowanych elementów w rankingu ważności: Mettete le cose indicate nell’ordine d’importanza.

  4. Na forum klasy sprawdzane są elementy, które znajdują się na pierwszym, drugim i kolejnych miejscach w rankingu poszczególnych uczniów, np. la famiglia, la salute, la felicità, la pace, il successo, il sapere, l’amicizia…

  5. Nauczyciel pyta, jak można ogólnie nazwać wszystkie wynotowane elementy, naprowadzając na termin i valori. Objaśnia także, że lista rankingowa stworzona przez uczniów może być ich krótką, ale podstawą hierarchią wartości (la gerarchia dei valori).

  6. W uzupełnieniu uczniowie zapoznają się z notatką wprowadzającą do lekcji.

  7. Można nawiązać do bezpośredniego związku rzeczownika il valore z czasownikiem valere, przypominając odmianę tego ostatniego oraz użycie, np. w pytaniach: Che cosa vale di più per te nella vita?; Quanto valgono per te i tuoi amici?; Che cosa vale tanto nel percorso educativo?

Faza realizacyjna:

  1. Nauczyciel powtarza pytania zawarte w notatce wprowadzającej. Prosi, aby uczniowie zastanowili się nad odpowiedzią po przerobieniu całej lekcji.

  2. Uczniowie analizują tekst źródłowy, szukając odpowiedzi na zaproponowane polecenie.

  3. Nauczyciel objaśnia nieznane słownictwo; zwraca uwagę na dokładne objaśnienie form rzeczownikowych oraz czasownikowych we wskazywaniu określonych wartości w omawianej hierarchii (np. „fare la differenza” oraz „contribuire”).

  4. Uczniowie mogą odczytać na głos zaproponowany tekst, zwracając uwagę na prawidłową wymowę wyrazów i kładzenie akcentów intonacyjnych na elementy, których wagę chcemy podkreślić.

  5. Odpowiadają na polecenie wprowadzające i wykonują dwa ćwiczenia towarzyszące tekstowi.

  6. Nauczyciel zapoznaje uczniów z listą wartości i pochodnych przymiotników, podając tłumaczenia nieznanych terminów, ich definicje lub podstawowe synonimy po włosku. W miarę możliwości można podjąć się kategoryzacji proponowanych wartości, np. le competenze; i sentimenti; le virtù.

  7. Nauczyciel przedstawia informacje gramatyczne związane z zaawansowanym tworzeniem gerundio (czasowników zwrotnych) i ich praktycznym zastosowaniem.

  8. Uczniowie zapoznają się z proponowanym filmem edukacyjnym w ramach multimedium.

  9. Wynotowują określenia, które według nich związane są z hierarchią wartości bohatera wywiadu (odpowiedź na polecenie główne).

  10. Nauczyciel objaśnia mniej znane słownictwo; zwraca uwagę na terminy poznane podczas lekcji. Jeśli zrozumienie dialogu (jego niektórych fragmentów) stanowi trudność, uczniowie mogą śledzić transkrypcję.

  11. Uczniowie wykonują trzy zadania towarzyszące multimedium.

  12. W ramach utrwalenia treści i nowych informacji leksykalno‑gramatycznych wykonują kolejne ćwiczenia w sekcji Sprawdź się: ćw. 1 - testy wielokrotnego wyboru; ćw. 2 – dobieranie w pary (rzeczownik + pochodny przymiotnik); ćw. 3 – użycie gerundio; ćw. 4 – dobieranie w pary (znaczenia przeciwne); ćw. 5 – krzyżówka; ćw. 6 – rozsypanka wyrazowa (tworzenie zdań pochodzących z treści lekcji).

Faza podsumowująca:

  1. Uczniowie powracają do swoich krótkich list najważniejszych wartości. Nauczyciel pyta, czy wprowadziliby do nich jakieś zmiany, uzupełnienia. Listy mogą być rozwijane.

  2. Mogą wzajemnie się odpytać ze znajomości nazw wartości na podstawie pochodnych przymiotników.

  3. Na zakończenie powracają do pytań postawionych w tekście wprowadzającym do lekcji. Udzielają krótkich odpowiedzi.

Praca domowa:

  • Jako pracę domową zaleca się ćwiczenia 7 i 8.

Wskazówki metodyczne opisujące różne zastosowania danego multimedium:

  • Uczniowie mogą przygotować kanwę wywiadu ze znaną osobą, z którą będą rozmawiać o jej hierarchii wartości. Wywiad mogą także przeprowadzić między sobą, wcielając się w określone role wybranych osób (np. własnego rodzina, dyrektora szkoły, prezydenta kraju).

Słownik i bibliografia