Sekretne informacje – co można mówić w internecie, a czego nie?

10 min

Nauczyciel zaprasza uczniów do kręgu razem z przygotowanymi przez nich ilustracjami/grafikami lub rysunkami, które będą pełniły rolę ich awatarów.

Prosi o uzasadnienie wyborów. 

Uczniowie prezentują przygotowane przez siebie materiały – wyjaśniają swoją decyzję.

Należy zadbać o kulturę wypowiedzi w trakcie prezentacji uczniów, a także zwracać uwagę na kluczowe wnioski i uzasadnienia np. że awatar nie prezentuje wprost wizerunku jednak może posiadać elementy, które odnoszą się do właściciela np. związane z upodobaniami, hobby itp.

Zadanie nie ma charakteru wartościującego lub oceniającego – należy doceniać pomysły.

Można zadawać dodatkowe pytania np.

• czy ten awatar pełni rolę ochrony wizerunku?

• co może pomyśleć osoba, która widzi tego awatara?

5 min.

Nauczyciel wyjaśnia uczniom zadanie polegające na połączniu opisu opisu z awatarem. Wskazuje, że wybór awatara zamiast zdjęcia zapewnia bezpieczeństwo i chroni wizerunek. Taka decyzja powoduje, że ograniczamy dostęp do naszych prawdziwych zdjęć niechcianym osobom. Nie wyklucza to jednak podzielenia się bezpiecznymi treściami.

Uczniowie wykonują zadanie
z pomocą nauczyciela lub samodzielnie.

Karta pracy 1 – ćwiczenie 1. 
Ćwiczenie alternatywne 2.
Przyjęta forma pracy zależy do umiejętności czytania uczniów.

5 min.

Nauczyciel zbiera przemyślenia uczniów
i odnosi się do wykonanego zadania. Dopytuje uczniów jakie informacje ukryte
w awatarze są bezpieczne.

Uczniowie dzielą się przemyśleniami i wskazują, że te treści, które nie sugerują konkretnych danych a jedynie podają ogólne informacje są
w porządku.

Przyjęta forma pracy zależy do umiejętności czytania uczniów.

10 min.

Nauczyciel wyjaśnia kolejne zadanie z karty pracy, które polega na podzieleniu, które dane można a których nie należy udostępniać w sieci.

Uczniowie dokonują podziału na dane poufne i bezpieczne.

Karta pracy 1 – ćwiczenie 3.
Przyjęta forma pracy zależy do umiejętności czytania uczniów.

Zalecane jest uwzględnienie czasu na dyskusję nt. podziału np. w parach.

5 min.

Nauczyciel pyta uczniów o to kiedy dzieci lub dorośli zakładają konta w internecie – w jakich sytuacjach przyda się posiadanie awatara.

Nauczyciel dopytuje co jest potrzebne aby założyć takie konto. Podkreśla, że dzieci nie mogą zakładać kont na większości platform bez zgody rodzica/opiekuna prawnego.

Każda decyzja o założeniu konta wymaga konsultacji z rodzicem.

Uczniowie dzielą się swoimi obserwacjami – zapewne wskażą w odniesieniu do rodziców - konta na mediach społecznościowych lub do gier komputerowych – mogą pojawić się odpowiedzi nawiązujące np. do kont bankowych.

Możliwe, że uczniowie odniosą się do różnych sposobów logowania np. z użyciem PINu, odcisku palca, hasła obrazkowego. 

Nauczyciel zbiera przemyślenia – porządkuje informacje.

W tej części należy zwrócić uwagę na pojęcie: dane a także hasło.

7 min.

Nauczyciel nawiązuje do podanych przez uczniów informacji. Wskazuje, że w przypadku kont dla dzieci zachowany jest prostszy sposób logowania. W przypadku zakładania kont np. do platform edukacyjnych (szkolnych) mogą być jednak potrzebne hasła złożone z liter, cyfr, symboli. Prezentuje uczniom przykładowe hasła prosi uczniów o zastanowienie, które według nich będzie najbezpieczniejsze.

Uczniowie analizują materiał a następnie dokonują wyboru. Mogą zagłosować.

Bardzo ważne są podawane argumenty.

Można podpowiedzieć, że jeśli jakieś hasło od razu zostało zapamiętane lub jest bardzo proste - domyślne to nie jest to kierunek w stronę bezpieczeństwa.

Po dokonaniu wyboru zaznaczają faworyta kolorem zielonym na karcie a pozostałe hasła na czerwono.

Można nawiązać, że również podczas innych sposobów logowania ustalanie zbyt łatwych haseł nie jest wskazane np. PINem nie powinien być rok urodzenia
a w przypadku grafik obrazek, który od razu kojarzy się z właścicielem konta. 

Karta pracy 1 – ćwiczenie 4. Ćwiczenie alternatywne 5.
Nauczyciel kieruje tym zadaniem w taki sposób, aby uporządkować informacje nt. bezpiecznych haseł:

• Długość – minimum 8–12 znaków, im dłuższe tym lepiej.

• Różnorodność znaków – należy używać małych i wielkich liter, cyfr oraz znaków specjalnych (!, @, #, %).

• Unikalność – każde konto powinno mieć inne hasło; nie należy powtarzać tego samego w wielu serwisach.

• Losowość – należy unikać oczywistych sekwencji („1234”, „abcd”) i danych osobistych (imię, data urodzenia).

• Należy pamiętać o regularnej zmianie haseł.

5 min.

Nauczyciel proponuje aby
w oparciu o podany przykład bezpiecznego hasła – stworzyli swoje.

Uczniowie zapisują swoją propozycję bezpiecznego hasła.

Nauczyciel udziela informacji zwrotnej na temat wykonanego zadania zgodnie z przedstawionymi zasadami. W przypadku uczniów młodszych proponowaną aktywność można wykonać razem a nauczycielem.

5 min.

Nauczyciel prezentuje uczniom materiał filmowy.

Uczniowie uważanie słuchają nagrania.

Materiał dodatkowy:
Film 1.

8 min. 

Nauczyciel prezentuje uczniom rebus – stanowi on połączenie zadania z kolejną częścią zajęć.

Uczniowie rozwiązują rebus i poszukują odpowiedzi co łączy konta np. do grania w gry i w mediach społecznościowych z KOMUNIKACJĄ

Karta pracy 1 – ćwiczenie 6.Ćwiczenie alternatywne 7.
Nauczyciel uważnie słucha propozycji.

Wyjaśnia uczniom, czym jest komunikacja.

Komunikacja to w skrócie: przekazywanie i odbierania informacji między ludźmi, urządzeniami lub instytucjami. Obejmuje zarówno wymianę myśli i uczuć w kontaktach międzyludzkich, jak i przesyłanie danych w systemach technicznych np.
 na czacie, komunikatorze.

5 min. 

Nauczyciel zaprasza do zabawy związanej z życzliwą komunikacją.

Uczniowie w reakcji na usłyszane zdanie reagują gestem. Jeśli zdanie jest życzliwe to wykonują radosnych podskok – jeśli jednak nie jest przyjemne to stają prosto jak słup – na baczność.

Nauczyciel zwraca uwagę na to, że sprzyjające komunikaty nas budują a te, które są przykre – powodują uczucie smutku a nawet lęku.

Przykładowe zdania pozytywne:

„Dziękuję za Twoją pomoc, bardzo to doceniam.”

„Rozumiem, że możesz mieć inne zdanie – chętnie je wysłucham.”

„Czy mogę Ci w czymś pomóc?”

„Masz świetny pomysł, może spróbujmy go razem rozwinąć.”

„Fajnie, że się tym podzieliłeś, to dla mnie ważne.”

Przykładowe zdania negatywne:

„Nie chcę Cię słuchać”.

„Wyglądasz śmiesznie”

„Nikt Cię nie lubi”

Należy zadbać o to aby sugerowane propozycje były adekwatne do wieku uczestników i niekrzywdzące. W sytuacji wskazania przez dziecko, że spotyka się z takimi komunikatami konieczna jest dodatkowa rozmowa – aby ustalić okoliczności tych wydarzeń i udzielić wsparcia – wskazać kierunek działań.

5 min. 

Nauczyciel pyta uczniów:

- kiedy można powiedzieć, że komunikacja z kimś jest dobra/prawidłowa/przyjemna.

Uczniowie dzielą się swoimi przemyśleniami być może będą się odnosić do tego, że to wtedy gdy ktoś pozwala się wypowiedzieć, słucha, mówi spokojnie, jest kulturalny, dba o drugą stronę, odnosi się z szacunkiem. 

Ważne, aby w toku rozmowy wybrzmiało – że niektórym się wydaję, że informacje, które pojawiają się w sieci są kompletnie anonimowe – a jednak pisząc komentarz, wysyłając wiadomość zostawiamy po sobie cyfrowy ślad, który może mieć różne konsekwencje w przyszłości.

5 min.

Nauczyciel prezentuje uczniom materiał filmowy.

Uczniowie uważanie słuchają nagrania.

Materiał dodatkowy: Film 2.

5 min. 

Nauczyciel pyta uczniów
o przemyślenia po obejrzanym materiale. Wskazuje zadanie
z karty pracy polegająca na uzupełnieni treści zasad netykiety.

Uczniowie odnoszą się do swoich przemyśleń – szukają analogii między komunikacją rzeczywistą a w internecie.

Rozwiązują zadanie.

Aby ułatwić zapamiętanie wspólnie proponują piktogram, który ułatwi zapamiętanie wskazanej zasady.

Karta pracy 1 – ćwiczenie 8.
Netykieta:

1. Nie obrażaj innych – słowa mogą ranić.

2. Pisz uprzejmie – tak jakbyś mówił do kolegi twarzą w twarz.

3. Szanuj cudzą pracę – nie kopiuj zdjęć czy tekstów bez zgody.

4. Nie spamuj - Spam to takie „śmieciowe wiadomości”, które pojawiają się w kółko i są męczące dla odbiorców.

5. Chroń swoje dane … to nasze skarby! Imię, adres, numer telefonu – to rzeczy, których nie pokazujemy w Internecie.

6. W niepokojących sytuacjach proś o pomoc dorosłych.

10 min

Nauczyciel proponuje zadanie na podsumowanie, które polega na stworzeniu ilustracji, która zachęca do stosowania zasad netykiety.

Uczniowie rysują prostą ilustrację – która prezentuje pozytywne zachowanie np. używanie miłych słów, stosowanie awatarów, tworzenie bezpiecznych haseł.

W trakcie pracy nauczyciel dopytuje uczniów, zachęca do refleksji. 

Warto dopytać uczniów co zrobią jeśli względem ich nie będą stosowane te zasady.

Należy wskazać do kogo należy się udać aby uzyskać pomoc - rodzic, nauczyciel, pedagog, psycholog szkolny. 

5 min.

Nauczyciel zbiera przemyślenia uczniów, słucha propozycji.

Dopytuje o to co się powinno zadziać jeśli opisane sytuacje będą się działy często.

Wskazuje na rolę dorosłych w wspieraniu uczniów i informuje, że każda niepokojąca sytuacja powinna być do nich zgłoszona.

Uczniowie odnoszą się do wiedzy, którą uznali za kluczową, ale także wyciągają wnioski jak określone zachowanie przekłada się na zmianę społeczną – zachodzącą w komunikacji i jak zwiększa to świadomość dotyczącą bezpiecznego postępowania z publikowanymi treściami w internecie.

Z opracowanych prac warto stworzyć galerię w klasie, aby móc wracać do omawianych treści a także poszerzyć o propozycje wniesione w ramach utrwalania wiedzy.

Jako rozwinięcie może posłużyć

Karta pracy 2.