Sfera emocjonalno‑motywacyjna – motywacja i samodzielność
Dzieci z rozwojowym zaburzeniem językowym są szczególnie narażone na problemy w sferze emocjonalno‑motywacyjnej, takie jak: obniżona samoocena, lęki, wycofywanie się z relacji wymagających komunikacji, mała tolerancja na frustrację i niska motywacja do nauki. Dane z literatury potwierdzają, że wtórne problemy emocjonalne z czasem mogą przerodzić się w depresję czy zaburzenia lękowe, znacznie pogarszając funkcjonowanie szkolne ucznia. Zapobieganie narastaniu wymienionych problemów jest szczególnym wyzwaniem dla nauczycieli, którzy powinni czujnie obserwować swoich uczniów i w przypadku pierwszych niepokojących sygnałów kontaktować się z ich rodzicami/opiekunami, a w razie konieczności wdrażać stosowane działania interwencyjne (na przykład podjąć współpracę z psychologiem/pedagogiem szkolnym). Im wcześniej problemy zostaną dostrzeżone, a działania pomocowe zainicjowane, tym ryzyko zaburzeń w rozwoju emocjonalnym będzie mniejsze. Rola nauczyciela edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej zarówno w rozpoznawaniu problemu, jak i wspomaganiu dziecka jest nie do przecenienia. Skuteczność w tym zakresie będzie zależała między innymi od jakości jego współpracy z rodzicami, ponieważ szkoła i dom muszą się wzajemnie wspierać. Szczególnie istotne na tym etapie edukacji jest budowanie pozytywnej samooceny i poczucia własnej wartości oraz właściwej motywacji dziecka do nauki.
Budowaniu pozytywnej samooceny dziecka służy:
Podkreślanie mocnych stron dziecka (mogą to być uzdolnienia w jakiejś sferze na przykład muzyczne, plastyczne, określone cechy czy postawy, jak opiekuńczość wobec innych lub dokładność).
Bazowanie w pracy z dzieckiem na jego mocnych stronach, koncentrowanie się na sukcesach, a nie na trudnościach; podkreślanie osiągnięć w każdej dziedzinie również w tej, w której dziecko generalnie doświadcza trudności.
Zadbanie o sytuacje, w których dziecko może doświadczać sukcesów, poprzez stawianie realistycznych minicelów do osiągnięcia jako kroków do osiągania większych celów (metoda małych kroków).
Pomaganie w rozpoznaniu przez dziecko własnych talentów, zdolności, pozytywnych cech.
Zachęcanie rodziców do tego, aby wspierali rozwój talentów i zainteresowań dziecka, poprzez udział w dodatkowych zajęciach pozaszkolnych lub szkolnych – w klubach sportowych, zajęciach w domach kultury, harcerstwie.
Unikanie sarkazmu i krytykowania dziecka, unikanie sytuacji publicznego obnażania słabych stron dziecka na przykład podkreślania jego braków czy zawstydzania go na forum klasy.
Wzmacnianie motywacji do nauki następuje poprzez:
Pobudzanie ciekawości – zarówno w szkole, jak i w domu należy starać się o takie zadania, które pobudzą ciekawość dziecka, zainteresują je, wówczas dzieci będą skłonne do większego wysiłku.
Wspólne z dzieckiem ustalenie realistycznych celów, które ma osiągnąć, i nagradzanie za ich zrealizowanie.
Dawanie możliwości wyboru – na przykład dziecko może wybrać do wykonania 3 zadania matematyczne, spośród 5, odpowiedzieć na 4 z 6 pytań dotyczących przeczytanego testu.
Zamiana zadania wykonywanego przez dziecko w zabawę – wiele umiejętności można przyswoić sobie i utrwalić właśnie w ten sposób; pozytywne emocje, jakie wywołuje zabawa, sprzyjają zapamiętywaniu i uczeniu się; jest to szczególnie ważne w przypadku pracy z dziećmi w okresie przedszkolnym i wczesnoszkolnym.