Wydrukuj Pobierz materiał do PDF Zaloguj się, aby udostępnić materiał Dodaj całą stronę do teczki
RK9DBatsmU8iH
Długosz królewski.
Źródło: Christian Fischer, Wikimedia Commons, licencja: CC BY-SA 3.0.

Znana legenda o kwiecie paproci (i napisana na jej podstawie baśń braci Grimm) głosi, że w czasie najkrótszej nocy w roku zakwita cudowny kwiat paproci. Kto go znajdzie, zyska bogactwo, którym jednak nie może się z nikim podzielić. Czy łatwo jest znaleźć taki kwiat? Jest to wręcz niemożliwe – paprocie bowiem nie wytwarzają kwiatów.

Aby zrozumieć poruszane w tym materiale zagadnienia, przypomnij sobie:
  • jakie funkcje pełnią poszczególne organy roślin;

  • jak wyglądają i jak zbudowane są mchy;

  • w jakich warunkach mogą występować mchy.

Twoje cele
  • Rozpoznasz paprocie i skrzypy.

  • Wskażesz charakterystyczne cechy budowy zewnętrznej skrzypów i paproci.

  • Wymienisz środowiska, w których mogą występować paprocie i skrzypy.

idXv200rpw_d5e181

1. Budowa paproci i skrzypów

Paprocie i skrzypy są roślinami bardziej rozwiniętymi od mchów. Mają na przykład elementy wzmacniające łodygę, dzięki czemu mogą osiągać większe wysokości. Paprocie i skrzypy mają korzenie zaopatrujące je w wodę i sole mineralne z podłoża. Rośliny te wytwarzają kłącza, czyli podziemne łodygi. U paproci z kłączy wyrastają liście – jedyne elementy tych roślin znajdujące się ponad powierzchnią ziemi. Młode liście paproci są charakterystycznie ślimakowato zwinięte. Na ich spodniej stronie pojawiają się zarodnie rozsiewające zarodniki. Z nich powstaje kolejne pokolenie paproci.

1

Skrzypy różnią się wyglądem od paproci. Z kłączy wyrastają pędy naziemne w postaci łodyg, w których w regularnych odstępach wyrastają odgałęzienia pokryte drobnymi łuskowatymi liśćmi. Skrzypy wytwarzają zarodnie w specjalnych kłosach umieszczonych na szczytach łodyg.

1
Ciekawostka

Skrzypy zawdzięczają swoją nazwę charakterystycznemu dźwiękowi, jaki powstaje przy próbie zgniecenia pędu. Pędy skrzypów są twarde, dlatego rośliny te stosowane były do polerowania przedmiotów z drewna, kamienia, a nawet metalu.

Ciekawostka

Nieco podobne do skrzypów pod względem budowy oraz sposobu rozmnażania się są widłaki. Rośliny te rzadko spotykamy na terenie Polski.

R13g62Uf0gt5D
Widłak jałowcowaty.
Źródło: Bernd Haynold, Wikimedia Commons, licencja: CC BY 2.5.
idXv200rpw_d5e241

2. Występowanie skrzypów i paproci

Paprocie i skrzypy w naszym kraju osiągają zwykle nie więcej niż 1,5 metra wysokości. Lepiej rosną w ciepłym i wilgotnym klimacie, gdzie mogą osiągać rozmiary niewielkich drzew.

RhZH9qxzR7ZA4
W polskich lasach często spotykana jest orlica pospolita.
Źródło: Hugo.arg, Wikimedia Commons, licencja: CC BY-SA 3.0.

Skrzypy mają jeszcze mniejsze wymagania niż paprocie. Niektóre z nich rosną na polach i suchych łąkach, a nawet na piaszczystych nasypach. Skrzypy są też uprawiane. Wyciągi z różnych części skrzypów – dzięki swoim właściwościom – są stosowane w lecznictwie i w kosmetyce. Napar ze skrzypu wzmacnia włosy i paznokcie oraz pomaga na choroby nerek.
Skrzypy mogą wypuszczać liczne pędy z kłączy rozwijających się pod ziemią. Kłącza te rosną często na głębokości od 0,5 do ponad 1 metra. Dlatego skrzypy są niezwykle odporne na zabiegi stosowane w rolnictwie.

R1ZUzARkrKH5x
Skrzyp olbrzymi jest największym ze skrzypów występujących w Polsce.
Źródło: Eugene Zelenko, Flickr, licencja: CC BY-SA 4.0.
Ciekawostka

Największe paprocie, zwane drzewiastymi, rosną dzisiaj w Nowej Zelandii. Osiągają one 20, a nawet 25 metrów wysokości. Paprocie te przypominają nieco drzewa – stąd ich nazwa.

RSoLj63GPQea0
Paprocie drzewiaste w Australii
Źródło: Amanda Grobe, Wikimedia Commons, licencja: CC BY-SA 2.5.
idXv200rpw_d5e300

Podsumowanie

  • Paprocie i skrzypy są zbudowane są z korzeni, podziemnej łodygi (kłącza) oraz liści.

  • Paprocie wymagają do życia miejsc wilgotnych i zacienionych, ale są odporne na brak wody.

  • Skrzypy mogą rosnąć w miejscach suchych.

bg‑azure

Praca domowa

1
Ćwiczenie 1
RUEfvcMoIgiDa
(Uzupełnij).
Polecenie 1

Spróbuj rozpoznać gatunki paproci w najbliższej okolicy, narysuj zaobserwowane cech budowy.

Zobacz także

Zajrzyj do zagadnień pokrewnych:
Domowy ogródek
Jak zbudowana jest roślina?
Procesy życiowe roślin
Mchy

idXv200rpw_d5e420

Zadania

1
Pokaż ćwiczenia:
11
Ćwiczenie 1
RDd4TD9Rd2Eoy1
zadanie interaktywne
Źródło: Andrzej Boczarowski <Andrzej.boczarowski@up.wroc.pl >.
1
Ćwiczenie 2
RvxOQUIKXtVI91
zadanie interaktywne
Źródło: Andrzej Boczarowski <Andrzej.boczarowski@up.wroc.pl >.
2
Ćwiczenie 3
R6WnX1Wyuj484
zadanie interaktywne
3
Ćwiczenie 4
RGu6y2KLQXOdJ
zadanie interaktywne
bg‑cyan

Notatnik

R7D4IAE9UKOOe
(Uzupełnij).
Aplikacje dostępne w
Pobierz aplikację ZPE - Zintegrowana Platforma Edukacyjna na androida