Słownik pojęć
Słownik
najmniejsza część pierwiastka chemicznego, która zachowuje jego właściwości chemiczne
dział chemii poświęcony badaniom własności przemian chemicznych i jądrowych nuklidów oraz ich zastosowaniom
dział chemii, który zajmuje się procesami zachodzącymi w materii, pod wpływem promieniowania jonizującego, i ich efektami chemicznymi
wielkość fizyczna określająca liczbę cykli zjawiska okresowego występującego w jednostce czasu; w układzie SI jednostką częstotliwości jest herc
właściwość materii (np. fotonów, elektronów) polegająca na przejawianiu, w zależności od sytuacji, właściwości falowych (np. dyfrakcja) lub korspuskularnych (np. pęd)
ugięcie fal; zmiana kierunku rozchodzenia się fali po przejściu przez wąską szczelinę na brzegach nieprzezroczystych przesłon, a także na niejednorodnościach ośrodka, i to tym wyraźniej, im bardziej rozmiary przeszkód (otworów) są zbliżone do długości fali
(gr. ḗlektron „bursztyn’’) cząstka elementarna o masie
(tj. ) i ładunku elektrycznym
, występująca w dwóch stanach ładunkowych: jako ujemny – negaton, i dodatni – pozyton
cząstki elementarne przenoszące oddziaływania silne
zjawisko wzmocnienia lub osłabienia dwóch lub więcej fal w zależności od sposobu ich nakładania się
(czyt. internaszynal junion of piur end aplajd kemistry) Międzynarodowa Unia Chemii Czystej i Stosowanej — międzynarodowa organizacja, która zajmuje się głównie standaryzacją symboliki, nazewnictwa i wzorców wielkości fizycznych stosowanych przez chemików na całym świecie
centralna część atomu, tworzą ją nukleony (protony i neutrony); prawie cała masa atomu zgromadzona jest w jądrze
(łac. quantum ,,ile’’) najmniejsza porcja, o jaką może się zmienić dana wielkość fizyczna określonego układu fizycznego
cząstki elementarne (fundamentalne), składniki protonów, neutronów i in. hadronów
liczba protonów w jądrze atomowym, która jest równa liczbie elektronów danego atomu; informuje nas też o miejscu pierwiastka w układzie okresowym
liczba nukleonów w jądrze atomowym, równa sumie liczby protonów i liczby neutronów
parametry, które określają stan elektronu w atomie; w teoriach kwantowych liczby charakteryzujące stan stacjonarny układu, np. atomu, jądra atomowego lub cząstki elementarnej
elektrycznie obojętna cząstka z grupy barionów; składnik jąder atomowych (obok protonów); neutron nie jest cząstką elementarną, składa się z mniejszych elementów, tzw. kwarków (górnego i dwóch kwarków dolnych)
wspólna nazwa protonów i neutronów, będących dwoma stanami dubletu izospinowego (izospin)
atom, którego jądro ma określony stan fizyczny i określony skład, tj. określoną liczbę protonów i neutronów
funkcja falowa, opisująca stan jednego elektronu, zależna od współrzędnych określających jego położenie w atomie (orbital atomowy) i w cząsteczce (orbital molekularny, orbital cząsteczkowy)
funkcja falowa , opisująca stan energetyczny elektronu w atomie
zbiór elektronów o zbliżonych energiach i jednakowej wartości głównej liczby kwantowej
zbiór elektronów o jednakowych energiach, czyli opisanych tymi samymi liczbami kwantowymi i
stan kwantowy o takiej samej wartości liczb kwantowych , i
praca, jaką trzeba wykonać, aby wyprowadzić elektron przewodnictwa z wnętrza ciała stałego (metalu lub półprzewodnika) do miejsca, znajdującego się na zewnątrz ciała, tuż nad jego powierzchnią (ale w odległości dużej w skali atomowej)
prawo głoszące, że właściwości pierwiastków chemicznych, uszeregowane wg rosnącej liczby atomowej, powtarzają się okresowo; współczesne prawo okresowości różni się od sformułowanego przez Mendelejewa
radioaktywność; zdolność jąder atomowych do rozpadu, który najczęściej związany jest z emisją znacznej ilości energii w postaci cząstek (alfa), cząstek (beta) oraz promieniowania (gamma)
promieniowanie elektromagnetyczne o długości fal na ogół mniejszej od , emitowane przez promieniotwórcze lub wzbudzone jądra atomowe podczas przemian jądrowych (promieniotwórczość, reakcja jądrowa)
trwała cząstka zaliczana do grupy barionów; cząstka o ładunku dodatnim będąca składnikiem jądra atomowego; składa się z jednego kwarka dolnego i dwóch kwarków górnych
dział chemii jądrowej swoim zakresem obejmuje m.in. chemię naturalnych i sztucznych pierwiastków promieniotwórczych, metody syntezy związków znakowanych i wykorzystania wskaźników promieniotwórczych do badania struktury związków chemicznych, mechanizmów reakcji chemicznych, procesów fizykochemicznych (np. zjawisk powierzchniowych) oraz metody wydzielania i badania produktów reakcji jądrowych
izotop danego pierwiastka, ulegający samorzutnym przemianom jądrowym
rozpad promieniotwórczy jądra atomowego, połączony z emisją jądra helu (cząstki ”>)
rozpad promieniotwórczy jądra atomowego, połączony z emisją elektronu
przyrząd do przeprowadzania analizy widmowej światła; tworzy ją układ równych, równoległych i jednakowo rozmieszczonych szczelin
wielkość fizyczna, która określa właściwości magnetyczne elektronu, wynikające z jego ruchu wewnętrznego
tablica przedstawiająca wszystkie pierwiastki chemiczne, uporządkowane kolejno wg rosnącej liczby atomowej, w grupach (obejmujących pierwiastki o podobnych właściwościach) i okresach (w których właściwości pierwiastków zmieniają się stopniowo); grupy w układzie okresowym to pionowe kolumny, a okresy — poziome rzędy
zjawisko zachodzące w ciałach pod wpływem padającego na nie promieniowania elektromagnetycznego (z zakresu opt.); zjawisko fotoelektryczne zewnętrzne odkryli, niezależnie od siebie, fizycy niem.: H. Hertz () i W. Hallwachs (); jego wyjaśnienie na podstawie teorii kwantów podał r. A. Einstein

Dymitr Mendelejew
Rosyjski chemik. Sformułował pierwotne prawo okresowości pierwiastków, nazywane także na jego cześć prawem okresowości pierwiastków Mendelejewa. Korzystając z tego prawa, sklasyfikował ówcześnie znane pierwiastki chemiczne i stworzył tablicę zwaną układem okresowym pierwiastków. Podczas prac nad systematyką pierwiastków, przewidział istnienie i trafnie określił właściwości nieznanych jeszcze wtedy pierwiastków.