Słownik

abundancja
abundancja

obfitość występowania izotopu; procentowa zawartość danego izotopu pierwiastka w pierwiastku naturalnie występującym

amfoteryczność
amfoteryczność

(gr. amphóteros „dwustronny”) właściwość niektórych związków chemicznych i jonów, polegająca na wykazywaniu przez nie zarówno kwasowego, jak i zasadowego charakteru

anoda
anoda

(gr. ana „w górę”, hodós „ścieżka”) w elektrochemii — w ogniwie elektrochemicznym (ogniwie galwanicznym) i elektrolizerze – to ta elektroda, na której zachodzi proces utlenienia

Antoine Lavoisier
Antoine Lavoisier
Antoine Lavoisier1794Paryż1743Paryż
RbKbgKahJC2v8
Antoine Lavoisier
Źródło: James Caldwall, dostępny w internecie: Wikimedia Commons, domena publiczna.

Antoine Lavoisier

Francuski chemik Antoine Lavoisier (czyt. antła lawłazier), ojciec nowoczesnej chemii. Dzięki zastosowaniu metod ilościowych, opisał proces spalania, obalając teorię flogistonową. Jego badania pozwoliły na uznanie wodoru za pierwiastek. Nazwał go hydrogenium (rodzący wodę).

atom wzbudzony
atom wzbudzony

atom, którego elektrony znajdują się na wyższych poziomach energetycznych niż w stanie podstawowym; przeskokowi elektronów na niższe poziomy energetyczne, podczas powracania atomu do stanu podstawowego, towarzyszy emisja kwantów promieniowania elektromagnetycznego (światła, promieniowania rentgenowskiego)

elektroliza
elektroliza

(gr. ḗlektron „bursztyn”, lýsis „rozłożenie”) podstawowy proces elektrochemiczny polegający na chemicznej przemianie składników elektrolitu (często i materiału elektrod), przebiegającej na elektrodach pod wpływem przepływu prądu elektrycznego

elektrony walencyjne
elektrony walencyjne

elektrony walencyjne, elektrony wartościowości, elektrony zapełniające w atomie danego pierwiastka tzw. orbitale walencyjne, czyli orbitale o największej dla tego atomu wartości energii (w stanie podstawowym)

ekranowanie jądra atomu
ekranowanie jądra atomu

zmniejszanie oddziaływania jądra na dany elektron w atomie przez elektrony, znajdujące się pomiędzy nim i jądrem atomu

gazy szlachetne
gazy szlachetne

helowce, gazy występujące w postaci jednoatomowej; bierne chemicznie; dawniej uważano, że helowce nie tworzą żadnych związków chemicznych; pierwszymi otrzymanymi połączeniami helowców były klatraty (na przykład ArKr z hydrochinonem) oraz hydraty; od 1962 roku otrzymano wiele związków chemicznych cięższych helowców (głównie Xe oraz KrRn)

Henry Cavendish
Henry Cavendish
Henry Cavendish1810Londyn1731Nicea
R1czPbqFJttF5
Henry Cavendish
Źródło: George Wilson, dostępny w internecie: Wikimedia Commons, domena publiczna.

Henry Cavendish

Henry Cavendish (czyt. henry kawendisz) – angielski fizykochemik. Zajmował się badaniem gazów i roztwarzaniem metali w kwasach. Jako pierwszy zauważył, że powstającym w wyniku tych reakcji gazem nie jest powietrze. Uważany za odkrywcę wodoru. Sformułował prawa znane jako prawo Ohma i prawo Coulomba, lecz ich nie opublikował.

izotopy
izotopy

nuklidy o tej samej liczbie atomowej Z i różnych liczbach masowych A (tj. o tej samej liczbie protonów i różnych liczbach neutronów)

kataliza
kataliza

zjawisko polegające na tym, że obecność stosunkowo niewielkiej ilości obcej substancji, zwanej katalizatorem, przyspiesza reakcję chemiczną

katoda
katoda

(gr. káthodos „schodzenie”) w elektrochemii — w ogniwie galwanicznym i elektrolizerze – to ta elektroda, na której zachodzi proces redukcji

kraking (ang. cracking – pękanie)
kraking (ang. cracking – pękanie)

proces technologiczny polegający na rozszczepianiu wielkich cząsteczek węglowodorów na cząsteczki zawierające mniej atomów węgla, zachodzący w wyniku rozrywania wiązań między atomami węgla

kwant energii
kwant energii

w mechanice kwantowej porcja energii, jaką może pochłonąć, lub jaką może przekazać układ w pojedynczym akcie oddziaływania z innym układem (na przykład atom, oddziałując z polem elektromagnetycznym, może pochłonąć lub wyemitować foton)

litowce
litowce

aktywne metale, leżące w 1. grupie układu okresowego: lit, sód, potas, rubid, cez, frans

metale
metale

(łac. metallum, gr. métallon „kopalnia”, „kruszec”) substancje odznaczające się dobrym przewodnictwem elektrycznym i cieplnym, charakterystycznym połyskiem, dużą wytrzymałością mechaniczną oraz plastycznością

metale lekkie
metale lekkie

metale, których gęstość jest mniejsza od 4,5 gcm3

nafta
nafta

frakcja destylacji ropy naftowej o temperaturze wrzenia 190280°C; stosowana gł. jako składnik paliw do silników odrzutowych, paliwo do traktorów, rozpuszczalnik olejów i smarów, jako środek konserwacyjny oraz do celów oświetleniowych

ogniwo galwaniczne
ogniwo galwaniczne

ogniwo elektrochemiczne, źródło energii elektrycznej, składające się zwykle z dwóch różnych półogniw (elektroda), które stykają się bezpośrednio od strony elektrolitu (jeśli elektrolit jest wspólny), albo pośrednio, poprzez błonę półprzepuszczalną lub klucz elektrolityczny

powłoka elektronowa
powłoka elektronowa

elektronowa powłoka atomu, elektrony atomu, które w stanie podstawowym (poziom energetyczny) i przy założeniu występowania tylko centralnego pola jądra atomu wykazują taką samą energię oznaczoną główną liczbą kwantową (atom)

promieniotwórczość
promieniotwórczość

samorzutna przemiana jąder atomowych niektórych pierwiastków, której towarzyszy emisja promieniowania jądrowego

reaktywność
reaktywność

zdolność substancji do łatwego wchodzenia w reakcje chemiczne

redukcja
redukcja

proces, w trakcie którego atom przechodzi z wyższego stopnia utlenienia na niższy

stan wzbudzony
stan wzbudzony

stan układu fizycznego o energii większej od energii stanu podstawowego; jest stanem nietrwałym; układ powraca bezpośrednio do stanu podstawowego lub przez stany wzbudzone o niższych energiach, emitując nadmiar energii (na przykład atom w stanie wzbudzonym emituje foton lub w szczególnych warunkach – elektron)

stopień utlenienia
stopień utlenienia

pojęcie umowne, określające liczbę dodatnich lub ujemnych ładunków elementarnych, które można by przypisać atomowi pierwiastka chemicznego wchodzącego w skład określonego związku, gdyby wszystkie występujące w nim wiązania chemiczne były jonowe