RnijuUal7ASXT
Zdjęcie przedstawia wrota wejściowe do średniowiecznej budowli. Drzwi są licznie ozdobione okuciami z motywami roślinnymi.

Średniowieczne źródła brzmienia: od ludwisarstwa po fidele

bg‑yellow

Słownik

Aerofony
Aerofony

instrumenty muzyczne, w których wibratorem (czyli źródłem dźwięku) jest drgający słup powietrza. Należą do nich m. in. instrumenty dęte.

Alikwoty
Alikwoty

inaczej: tony harmoniczne, tony składowe. Zjawisko związane z faktem, że dźwięk zawiera oprócz własnej wysokości także inne, pochodne dźwięki, przeważnie odbierane jedynie jako specyficzna barwa, ale niekiedy możliwe również do wysłyszenia. Tony składowe dźwięku, czyli jego alikwoty, tworzą zawsze jednakowy szereg naturalnych interwałów w górę skali od tonu podstawowego. Są to: oktawa (2:1), kwinta (3:2), kwarta (4:3), tercja wielka (5:4), tercja mała (6:5) itd. Kolejne alikwoty w szeregu harmonicznym są coraz słabiej wykrywalne.

Centy
Centy

jednostka miary odległości między dźwiękami (czyli interwału). 1 cent to jedna setna półtonu w systemie temperowanym.

Chordofony
Chordofony

instrumenty, w których wibratorem jest drgająca napięta struna. Inaczej: instrumenty strunowe.

Dzwony loretańskie
Dzwony loretańskie

często umieszczane w tzw. dzwonnicach loretańskich (burzówkach) budowanych na wsiach na przełomie XIX i XX wieku, służyły tradycyjnie do odpędzania burzy. Są to małe konstrukcje drewniane, mające na celu ochronę upraw i domostw przed niszczycielskim działaniem żywiołów.  

Idiofony
Idiofony

instrumenty, w których wibratorem jest ciało stałe posiadające naturalną sprężystość. Często wibratorem jest cały instrument, który wprawiony w drgania, wydaje dźwięk.

Interwał
Interwał

odległość pomiędzy dźwiękami.

Ludwisarstwo
Ludwisarstwo

rzemiosło artystyczne polegające na odlewaniu dzwonów, luf do dział i innych przedmiotów z mosiądzu, brązu lub spiżu.

Lutnictwo
Lutnictwo

sztuka budowania chordofonów szyjkowych. Nazwa powstała w XV w. i wywodzi się od najważniejszego ówczesnego instrumentu strunowego – lutni.

Membranofony
Membranofony

instrumenty muzyczne, w których źródłem dźwięku (wibratorem) jest drgająca membrana (błona, skóra) rozpięta na sztywnej ramie (np. bęben). Wibracja powstaje przez uderzenie dłonią albo innym przyrządem (pałką, szczotką), a spowodowany nią dźwięk może być ustalonej lub nieustalonej wysokości.

Półton
Półton

w systemie temperowanym jest najmniejszą odległością między dźwiękami. Jest to interwał sekundy małej.

Tony harmoniczne, tony składowe
Tony harmoniczne, tony składowe

zob. alikwoty.

Vivos voco, mortuos plango, fulgura frango
Vivos voco, mortuos plango, fulgura frango

[łac.], żywych wzywam, zmarłych opłakuję, gromy kruszę (napis na dawnych dzwonach kościelnych).