RavvV34brRZGE1
Ilustracja przedstawia trzy postaci. Dwie po prawej stronie grają na instrumentach. Kobieta po prawej stronie klęczy na jednym kolanie i trzyma kartkę z nutami. Tytuł lekcji: Ars nova i ars antiqua w muzyce.

Od starej do nowej sztuki. Polifonia średniowieczna i narodziny ars nova

Źródło: online-skills, licencja: CC0.
bg‑yellow

Słownik

Cantus firmus
Cantus firmus

najważniejszy głos konstrukcji wielogłosowej, przejęty najczęściej z chorału gregoriańskiego lub z utworu świeckiego, rzadziej stworzony przez kompozytora.

Conductus
Conductus

średniowieczny utwór religijny (później i świecki) przypominający zwrotkową pieśń o prostej, nieraz tanecznej, rytmice. Stanowił pierwszy gatunek, w którym wszystkie głosy pochodziły z inwencji kompozytora.

Izorytmia
Izorytmia

technika polegająca na stosowaniu wielokrotnie powtarzanego schematu rytmicznego (talea) jako podstawy utworu wielogłosowego (np. motetu).

Hoquetus
Hoquetus

gatunek muzyczny lub technika komponowania polegająca na przemiennym śpiewie głosów w kompozycji wielogłosowej (podczas śpiewu jednego z głosów, drugi wykonywał pauzy i odwrotnie), w wyniku czego melodia rozdzielona zostaje na krótkie motywy, a nawet pojedyncze dźwięki.

Madrygał
Madrygał

wokalny utwór wielogłosowy w języku włoskim, zwykle o tematyce świeckiej, popularny od XIV do początku XVII w.

Melizmat
Melizmat

rodzaj śpiewu polegający na wykonaniu na jednej sylabie wielu dźwięków (na przykład kościelne Alleluja).

Motet
Motet

gatunek wokalny lub wokalno‑instrumentalny, szczególnie popularny w średniowieczu i renesansie, gdzie stanowił główne pole dla rozwoju polifonii.

Nota contra notam
Nota contra notam

rodzaj średniowiecznej techniki kompozytorskiej polegającej na tym, że jednej nucie głosu głównego konstrukcji, odpowiadała jedna nuta głosu drugiego, kontrapunktującego (stąd nazwa: nuta przeciw nucie).

Organum
Organum

wielogłosowy odcinek chorału początkowo polegający na dublowaniu melodii chorałowej o kwartę, kwintę lub oktawę niżej.

Rytmika menzuralna
Rytmika menzuralna

typowa dla epoki średniowiecza i renesansu rytmika wprowadzająca większe urozmaicenie wartości rytmicznych (longa, brevis, fusa, semifusa, minima, semiminima, semilonga, semibrevis) i pozwalająca na dokładniejsze określenie czasu trwania dźwięków.

Rytmika modalna
Rytmika modalna

typowa dla epoki średniowiecza rytmika wykorzystująca dwie podstawowe wartości: długa (longa) i krótka (brevis), bazująca na sześciu schematach rytmicznych wywiedzionych z antycznych stóp poetyckich (trochej, jamb, daktyl, anapest, spondej, trybrach).