1. Nieruchome, trwale połączone z gruntem dzieło rąk ludzkich; budowle związane z gospodarką wodną i wyzyskaniem zasobów wodnych oraz z ochroną przed szkodami, wywołanymi przez żywioł wodny, nazywa się budowlami wodnymi, w przeciwieństwie do budowli o wszelkim innym przeznaczeniu, zwanych budowlami lądowymi. Zależnie od położenia w stosunku do powierzchni gruntu, budowle lądowe dzieli się na nadziemne (budynki, mosty, linie elektroenergetyczne, parkany i tym podobne), naziemne (drogi kołowe i kolejowe, ulice) i podziemne (tunele).

2. Każdy obiekt budowlany (na przykład most, zapora, droga, kanał) nie będący budynkiem lub obiektem małej architektury (definicja według polskiego prawa budowlanego — ustawa z 1994); do obiektów małej architektury są zaliczane na przykład: kapliczki, pomniki, fontanny.

obiekt budowlany nadziemny odgradzający od wpływów zewnętrznych, zwłaszcza atmosferycznych, określoną przestrzeń użytkowaną przez człowieka (lub przeznaczoną do chowu zwierząt) za pomocą przegród budowlanych (ściany, przekrycie).

(ang. kropelka, kleks) - w architekturze lat 90. XX wieku i początku XXI wieku plastyczna i fantazyjna forma przestrzenna dzieła architektonicznego, stworzona przy użyciu zaawansowanych technik CAD, także określenie stylu takiej architektury. Formy blobów są abstrakcyjne, niekiedy przywołując odległe porównania do płynnych kształtów przyrodniczych. Najczęściej nie mają zatem związku z wymaganiami funkcjonalnymi i uwarunkowaniami technicznymi, stanowiąc wyrafinowaną grę formalną.

w architekturze i rzeźbie oznacza przestrzenną figurę geometryczną.

w architekturze XX wieku oznacza kierunek, którego założeniem jest uznanie nadrzędności funkcji użytkowej nad formą; modernizm.

kierunek w sztuce XX wieku, który dążył do zerwania z tradycjami sztuki przeszłości, nawiązywał do awangardy.

nurt w sztuce odrzucający XX‑wieczny modernizm i awangardę, nawiązujący do technik i stylów historycznych, inaczej transawangarda, w węższym znaczeniu.

nurt w architekturze współczesnej; swobodna gra formami i elementami zaczerpniętymi z różnych tradycji, które w nowej konstrukcji zmieniają swoje poprzednie znaczenia i funkcje.

(obiekt małej architektury) – zespół niewielkich obiektów budowlanych, wznoszonych w celu zagospodarowania terenu (działki budowlanej pod budownictwo jednorodzinne, wielorodzinne, miast, osiedli, zakładów pracy, parków, ogrodów i tym podobne).

żelazobeton, czyli połączenie betonu (mieszaniny piasku, cementu, wody i żwiru) ze zbrojeniem z żelaznych (ob. stalowych) prętów. Zaletą materiału jest wytrzymałość i łatwość formowania. Beton zabezpiecza metal od rdzewienia i wpływu wysokich temperatur. Dzięki temu połączeniu beton i  metal pracują razem w konstrukcji, która jest odporna na ściskanie (właściwość betonu) i odporna na rozciąganie (dzięki własności stali).

stop odlewniczy żelaza z węglem (stężenie węgla powyżej 2%). Umożliwia uzyskanie skomplikowanych form, jest wytrzymałe, odporne na korozję i ścieranie, ale posiada duży ciężar.

najniższa część belkowania spoczywająca na kolumnach, dźwiga fryz i gzyms.

termin wprowadzony przez L.H. Sullivana na określenie tendencji w architekturze XX w., przejawiającej się w odrzuceniu wszelkich schematów stylistycznych na rzecz kształtowania budowli na wzór form narastających swobodnie, jak w organizmach naturalnych, oraz w ścisłym powiązaniu estetycznym architektury z otoczeniem pierwotnym i z lokalnym tworzywem budowlanym

w klasycznych porządkach architektonicznych najwyższy poziomy element spoczywający na kolumnach (półkolumnach, pilastrach).

krenelaż, rodzaj zwieńczenia murów lub baszt w postaci zębów, w średniowiecznych murach obronnych.

dekorowanie lica muru polegające na ścięciu pod kątem lub profilowaniu krawędzi licowych poszczególnych ciosów kamiennych czy płyt.

lico budynku, także jedna z jego zewnętrznych ścian wraz ze wszystkimi występującymi na niej elementami architektonicznymi i dekoracyjnymi; elewację określa się wg stron świata lub otoczenia (np. elewacja ogrodowa); elewacja z głównym wejściem nosi nazwę fasady.

elewacja budynku, w której przeważnie znajduje się główne wejście, odróżniająca się od pozostałych bogatszą kompozycją architektoniczną i dekoracją.

przyczółek, element architektoniczny w formie trójkątnego szczytu.

korona, krajnik, ucios, arch. poziomy, zwykle profilowany pas wysunięty przed lico muru.

niewielka budowla sakralna, wolno stojąca lub połączona z większym kompleksem architektonicznym (głównie kościołem), bądź też wydzielone pomieszczenie z ołtarzem, stanowiące część większej budowli.

długi ganek obiegający budynek, przeważnie wokół wewnętrznego dziedzińca, na który otwiera się arkadami wspartymi na kolumnach lub filarach.

w architekturze: określenie tendencji w architekturze światowej ok. 1918–1975, mające na celu odejście od stylów historycznych i stylizacji. Główne założenia architektury modernistycznej to oparcie na formie, funkcji i konstrukcji budynku.

skarpa, arch. pionowy element konstrukcyjny w formie prostego lub uskokowego filara przyściennego o ściętej pochyło górnej części.

część budynku wysunięta z lica elewacji ku przodowi, połączona organicznie z główną bryłą budowli.

budowla o znacznej wysokości i małej powierzchni podstawy, wzniesiona na planie koła, czworoboku lub wieloboku, wolno stojąca lub w zespole architektonicznym.