Slownik

bg‑red

Słownik

abstrakcjonizm
abstrakcjonizm

kierunek w malarstwie i rzeźbie, powstały ok. 1910 r., dążący do zlikwidowania w sztuce przedstawień realistycznych i motywów niosących z sobą określone treści. 

alegoria
alegoria

obrazowe przedstawienie w sposób umowny pojęć abstrakcyjnych, np. poprzez personifikację - uosobienie (postać jako śmierć, mądrość, itp.) 

asamblaż
asamblaż

artystyczne, trójwymiarowe formy utworzone z gotowych przedmiotów (zazwyczaj codziennego użytku lub odpadów). Jest to odmiana przestrzennego kolażu. Przedmioty użyte do stworzenia asamblażu nie są wytworzone przez artystę, ale przez niego przetworzone i zastosowane w nowym znaczeniu.

awangarda
awangarda

słowo „awangarda” pochodzi z języka francuskiego od avant garde i oznacza straż przednią. Jest to nowoczesna, eksperymentująca sztuka, która wyprzedza swój czas. Twórcy awangardowi poszukiwali swojego własnego stylu. Awangarda jest sztuką nienaśladującą i potrzebującą innego języka wyrazu. Koncepcje awangardowe pojawiły się ok. 1910 r. Do kierunków awangardowych zaliczamy m.in. fowizm, konstruktywizm, surrealizm, dadaizm, ekspresjonizm, futuryzm.,

ażur
ażur

dekoracyjny układ otworów tworzących tło dla nieprzezroczystego wzoru.

cykl 
cykl 

zespół dzieł, z których każdy stanowi samodzielną jednostkę, ale łączy się z innymi w całość kompozycyjną.

dłuto
dłuto

narzędzie do ręcznego lub maszynowego przecinania lub wykonywania otworów, wgłębień, gniazd i rowków oraz rzeźbienia i wygładzania powierzchni; stosowane w stolarstwie, ciesielstwie, snycerstwie, ślusarstwie i kamieniarstwie.

faktura
faktura

charakterystyczna powierzchnia dzieła malarskiego, graficznego, rzeźbiarskiego, obiektu rzemiosła artystycznego itp., zależna od charakteru tworzywa, techniki i indywidualnego stylu artysty.

instalacja artystyczna
instalacja artystyczna

kompozycja artystyczna umiejscowiona w konkretnej przestrzeni (stworzona specjalnie do niej), składająca się z wielu elementów, które są ze sobą ściśle powiązane (zachodzą pomiędzy nią konkretne interakcje), powstałe przy wykorzystaniu dowolnych materiałów, w tym także nowych mediów. Może być stała lub czasowa (przeznaczona do oglądania w danym miejscu i tylko w określonym czasie). 

juta
juta

tkanina o płóciennym splocie o szarym lub złotawym kolorze, z którego zazwyczaj szyje się worki.

marmur
marmur

twarda skała używana jako materiał budowlany i rzeźbiarski, błyszcząca po wypolerowaniu.

odlew
odlew

przedmiot wykonany przez odtworzenie w twardym materiale, najczęściej w metalu, modelu wykonanego z nietrwałej masy (glina, wosk i tym podobne) za pomocą formy odlewniczej.

piaskowiec
piaskowiec

skała osadowa mająca zastosowanie między innymi w budownictwie i rzeźbiarstwie.

pleksiglas
pleksiglas

przezroczyste tworzywo sztuczne, szkło akrylowe.

pobijak
pobijak

młotek z twardego drewna służący do pobijania dłuta w trakcie dłutowania (obróbki) materiału. Pobijakiem uderza się w dłuto, co powoduje odłupywanie elementów materiału. Pobijaki wykorzystuje się na każdym etapie prac.

pop‑art
pop‑art

kierunek w sztuce, w którym artyści podnieśli do rangi dzieła sztuki rzeczy codziennego użytku. Rozwinął się w latach 50‑60. XX w. w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych.

prototyp
prototyp

pierwowzór istniejącego już dzieła sztuki (budowli lub rzeźby). Prototyp to inaczej wersja dzieła lub rzeczy w bardzo wczesnym stadium rozwoju, posiadający wady lub niedoskonałości.

ready‑mades
ready‑mades

termin nadany przez Marcela Duchampa gotowym, fabrycznym przedmiotom podniesionym do rangi sztuki przez artystę.

recykling
recykling

wykorzystywanie odpadów jako materiału wyjściowego (jako surowca wtórnego) w procesach przemysłowych lub szeroko pojęte przyrodnicze ich zagospodarowanie; według definicji prawnej zawartej w ustawie o odpadach (Dziennik Ustaw 2001 numer 62, pozycja 628) recykling „jest to taki odzysk, który polega na powtórnym przetwarzaniu substancji lub materiałów zawartych w odpadach w procesie produkcyjnym w celu uzyskania substancji lub materiału o przeznaczeniu pierwotnym lub o innym przeznaczeniu, w tym też recykling organiczny, z wyjątkiem odzysku energii”.

rzeźba kinetyczna
rzeźba kinetyczna

to rzeźba, w której kluczową rolę odgrywa ukazanie ruchu i wyeksponowanie zagadnienia zmienności. Rzeźba taka związana jest z warunkami atmosferycznymi – porusza się np. pod wpływem wiatru, ruchów wody albo zmian temperatury.

snycerz
snycerz

rzemieślnik rzeźbiący w drewnie, dawniej też w kamieniu.

sztuka współczesna
sztuka współczesna

sztuka powstała po II wojnie światowej. Zawiera w sobie wiele różnych kierunków, prądów i manifestacji. Artysta przestał dekorować świat, tylko zaczął go opisywać i analizować. Po II wojnie światowej zmienił się model myślenia o sztuce. Sztuka stała się wyrazem ekspresji artysty.

tarnik
tarnik

narzędzie stalowe podobne do pilnika, z nacięciami w postaci oddzielnych ząbków stosowane do obróbki mechanicznej, zwłaszcza przy wykańczaniu powierzchni materiałów miękkich, np. drewna, pleksi.

żeliwo
żeliwo

stop żelaza z węglem i innymi pierwiastkami.

Słownik pojęć został opracowany na podstawie:

  • encyklopedia.pwn.pl

  • Słownik terminologiczny sztuk pięknych, red. Krystyna Kubalska‑Sulkiewicz, Warszawa, 2003.

Notatki ucznia

R13urA80owD9T
(Uzupełnij).
Źródło: online-skills, licencja: CC BY 3.0.

Bibliografia

  • Hansen O., Forma rzeźbiarska zagadnienia wybrane, Warszawa 1965.

  • Jadzińska M., Duże dzieło sztuki, Kraków 2012.

  • Little S., Sztuka. Kierunki, mistrzowie, arcydzieła, Warszawa 2005.

  • Potocka M., Rzeźba. Dzieje teoretyczne, Kraków 2002.

  • Richardson T., Stangos N., Kierunki i tendencje sztuki nowoczesnej, Warszawa 1980.

  • Słownik terminologiczny sztuk pięknych, red. Krystyna Kubalska‑Sulkiewicz, Warszawa, 1996.

Strony internetowe:

www.abakanowicz.art.pl

www.culture.pl

www.encyklopedia.pwn.pl

www.metmuseum.org

www.mnw.art.pl

www.moma.org

www.msl.org.pl

www.muzeumtatrzanskie.pl/?venue=galeria‑hasiora

www.rzezba‑oronsko.pl

www.sjp.pwn.pl