Słownik

hydroksykwas
hydroksykwas

związek organiczny zawierający dwie grupy funkcyjne: hydroksylową i karboksylową

grupa funkcyjna
grupa funkcyjna

(łac. functio „czynność”) atom lub grupa atomów w związkach organicznych, która decyduje o właściwościach danego związku oraz jego przynależności do danej klasy związków

lokant
lokant

(łac. locus „miejsce”) liczba, która określa numer atomu węgla, przy którym znajduje się podstawnik

podstawnik
podstawnik

atom lub grupa atomów, które stanowią odgałęzienie od łańcucha głównego w związku organicznym

hydroksykwas monokarboksylowy
hydroksykwas monokarboksylowy

(gr. mono „pojedynczy”) hydroksykwas posiadający jedną grupę karboksylową

czynność optyczna
czynność optyczna

właściwość ośrodka (substancji);  przejawia się skręcaniem płaszczyzny polaryzacji światła spolaryzowanego liniowo, które przechodzi przez ten ośrodek (skręcalność optyczna) lub też przejawia się zmianą stanu polaryzacji z liniowej na eliptyczną (eliptyzacja światła)

wiązanie wodorowe
wiązanie wodorowe

rodzaj oddziaływania międzycząsteczkowego lub wewnątrzcząsteczkowego między atomem wodoru a atomem elektroujemnym, który posiada wolne pary elektronowe

akceptor protonu
akceptor protonu

każda cząsteczka (atom lub jon) zdolna do przyłącznia protonu ( H + ) i dzięki temu wykazująca właściwości zasadowe

donor protonu
donor protonu

cząsteczka lub jon, która ma zdolność oddawania protonu innemu indywiduum chemicznemu, dzięki czemu posiada właściwości kwasowe

pH
pH

(łac. potentium hydrogeni „wykładnik wodoru”) wykładnik jonów wodorowych (-log[H+]); wielkość stosowana do określania odczynu roztworu

jon obojnaczy
jon obojnaczy

(gr. iṓn „idący”) jon dwubiegunowy; amfijon; zwitterjon; jon obdarzony zarówno ładunkiem ujemnym, jak i dodatnim

punkt izoelektryczny
punkt izoelektryczny

wartość pH, w której dany aminokwas występuje w postaci jonu obojnaczego – obdarzonego zarówno ładunkiem dodatnim, jak i ujemnym

pH
pH

(łac. potentium hydrogenii „wykładnik wodoru”) wykładnik jonów wodorowych; wielkość stosowana do określania odczynu roztworu

Słownik

hydroksykwas
hydroksykwas

związek organiczny zawierający dwie grupy funkcyjne: hydroksylową i karboksylową

grupa funkcyjna
grupa funkcyjna

(łac. functio „czynność”) atom lub grupa atomów w związkach organicznych, która decyduje o właściwościach danego związku oraz jego przynależności do danej klasy związków

lokant
lokant

(łac. locus „miejsce”) liczba, która określa numer atomu węgla, przy którym znajduje się podstawnik

podstawnik
podstawnik

atom lub grupa atomów, które stanowią odgałęzienie od łańcucha głównego w związku organicznym

hydroksykwas monokarboksylowy
hydroksykwas monokarboksylowy

(gr. mono „pojedynczy”) hydroksykwas posiadający jedną grupę karboksylową

czynność optyczna
czynność optyczna

właściwość ośrodka (substancji);  przejawia się skręcaniem płaszczyzny polaryzacji światła spolaryzowanego liniowo, które przechodzi przez ten ośrodek (skręcalność optyczna) lub też przejawia się zmianą stanu polaryzacji z liniowej na eliptyczną (eliptyzacja światła)

wiązanie wodorowe
wiązanie wodorowe

rodzaj oddziaływania międzycząsteczkowego lub wewnątrzcząsteczkowego między atomem wodoru a atomem elektroujemnym, który posiada wolne pary elektronowe

dalton, Da
dalton, Da

w naukach biologicznych nazwa jednostki masy równoważnej; jednostka masy atomowej

aminokwasy
aminokwasy

związki organiczne powszechnie występujące w organizmach żywych, zawierające w cząsteczce co najmniej jedną grupę karboksylową (–COOH) i co najmniej jedną grupę aminową (–NHIndeks dolny 2)

hydroliza
hydroliza

(z gr. hýdōr „woda”, lýsis „rozłożenie”) rozkład substancji pod wpływem wody, reakcja podwójnej wymiany, zachodząca między wodą a substancją w niej rozpuszczoną, która prowadzi do powstania cząsteczek nowych związków chemicznych

wiązanie wodorowe
wiązanie wodorowe

rodzaj oddziaływania międzycząsteczkowego lub wewnątrzcząsteczkowego za pośrednictwem atomu wodoru

DNA
DNA

kwas deoksyrybonukleinowy, nośnik informacji genetycznej

wiązania wodorowe
wiązania wodorowe

wiązania występujące pomiędzy atomem wodoru a elektroujemnym atomem sąsiedniej cząsteczki

wiązania peptydowe
wiązania peptydowe

wiązania występujące pomiędzy grupą aminową NH2 a grupą karbonylową COOH białkach

siły van der Waalsa
siły van der Waalsa

oddziaływania między dipolami, cząsteczkami naładowanymi

oddziaływania hydrofobowe
oddziaływania hydrofobowe

oddziaływanie, które polega na łączeniu się grup hydrofobowych i odpychaniu cząsteczek wody

mostki disiarczkowe
mostki disiarczkowe

wiązania pomiędzy dwoma atomami siarki, wchodzącymi w skład reszt cysteinowych

aminokwas
aminokwas

związek organiczny, posiadający co najmniej dwie grupy funkcyjne: COOHNH2

grupa funkcyjna
grupa funkcyjna

grupa atomów wpływająca na specyficzne właściwości

peptyzacja
peptyzacja

proces odwrotny do koagulacji; przejście żelu w zol

koagulacja nieodwracalna
koagulacja nieodwracalna

proces denaturacji

koagulacja odwracalna
koagulacja odwracalna

proces wysalania

żel
żel

efekt koagulacji zolu z ośrodkiem rozpraszającym w postaci cieczy, których cząstki koloidalne są tak blisko siebie, że układ zachowuje stabilność kształtu

układ koloidalny
układ koloidalny

taki roztwór, w którym średnica cząstek substancji rozproszonej w ośrodku rozpraszającym waha się od 10-9 do 10-7 m

zol
zol

stałe cząstki koloidalne rozproszone w cieczy (liozole), gazie (gazozole) lub nawet w ciele stałym (dirozole)

promieniowanie jonizujące
promieniowanie jonizujące

każdy rodzaj promieniowania, który wywołuje powstanie jonu z danego atomu lub cząsteczki; do takiego promieniowania zalicza się promieniowanie alfa, beta i gamma

energia kinetyczna
energia kinetyczna

energia związana z ruchem danego układu

sterylizacja
sterylizacja

zniszczenie wszystkich form mikroorganizmów w danym otoczeniu; stosowana m.in.: w medycynie i produkcji żywności

promieniowanie UV
promieniowanie UV

promieniowanie elektromagnetyczne o długości fali około 100 nm400 nm, niewidzialne dla człowieka

promieniowanie RTG
promieniowanie RTG

promieniowanie elektromagnetyczne o długości fali około 0,1 nm10 nm

ultradźwięki
ultradźwięki

zbyt wysokie fale dźwiękowe, aby usłyszał je człowiek; znalazły zastosowanie m. in.: w medycynie – dzięki nim można uzyskać obraz narządów wewnętrznych

dysocjacja elektrolityczna
dysocjacja elektrolityczna

proces rozpadu cząsteczek związków chemicznych na jony pod wpływem rozpuszczalnika

mostki solne
mostki solne

połączenia powstające pomiędzy resztami aminokwasowymi naładowanymi dodatnio (np. lizyną) a resztami aminokwasowymi naładowanymi ujemnie (np. asparaginą)

struktura natywna
struktura natywna

w przypadku białek, to struktura, która umożliwia prawidłowe funkcjonowanie białek

wiązania jonowe
wiązania jonowe

wiązanie chemiczne pomiędzy dwoma różnoimiennymi ładunkami

mostki disiarczkowe
mostki disiarczkowe

połączenia utworzone przez dwa atomy siarki, które są częścią tego samego związku chemicznego

koagulacja
koagulacja

proces łączenia się pojedynczych cząstek substancji rozproszonej w większe skupiska (agregaty) oraz wytrącaniu ich z układu w postaci osadu

enzymy proteolityczne
enzymy proteolityczne

enzymy, które hydrolizują wiązania peptydowe

aminokwasy
aminokwasy

związki chemiczne często obecne w organizmach żywych; zbudowane z co najmniej jednej grupy karboksylowej (COOH) oraz grupy aminowej (NH2)

białko
białko

znane również pod nazwą: proteiny; są to wielkocząsteczkowe związki chemiczne, w których skład wchodzą reszty aminokwasowe (aminokwasy), powiązane za pomocą wiązania peptydowego

polipeptydy
polipeptydy

peptydy, w których skład wchodzą od 11 do 100 reszt aminokwasowych; peptydy zawierające ilość reszt aminokwasowych, znajdujące się w górnej granicy tego przedziału (czysto umownej i nieostrej), określa się jako białka

wiązanie peptydowe
wiązanie peptydowe

typ wiązania amidowego obecnego w białkach i peptydach, powstaje pomiędzy dwoma aminokwasami, z których jeden wykorzystuje do jego tworzenia grupę α-karboksylową, a drugi α-aminową