wykonanie utworu tylko przez głosy ludzkie, bez towarzyszenia instrumentów.

[czytaj: ariozo] rodzaj solowego fragmentu wokalnego w operze lub oratorium, pośredni między arią a recytatywem

tzw. bas cyfrowany, polegający na oznaczaniu interwałów (krzyżykami i bemolami oraz cyframi) względem basu, które musiały pojawić się w akompaniamencie.

głos stanowiący podstawę w wielogłosowym utworze.

[wym. kancona] 1. rodzaj wiersza lirycznego o tematyce miłosnej i wojennej

2. wielogłosowa pieśń świecka z XV i XVI w.

improwizowane przedstawienie, w którym aktorzy (w oparciu o szkicowy scenariusz) sami kreowali postaci o określonym wyglądzie, zachowaniu i charakterze.

jeden ze środków techniki kompozytorskiej, polegający na wprowadzeniu do melodii rozdrobnionych wartości rytmicznych urozmaicających melodię, wzmagających jej ruchliwość i rytmiczność

forma muzyczna, jedna z głównych w muzyce instrumentalnej XVIII–XIX w.,
obejmuje ekspozycję, przetworzenie i repryzę, czasem poprzedzone wstępem i zakończone codą; w ekspozycji występuje temat pierwszy (główny), łącznik modulujący, temat drugi (poboczny) w nowej tonacji oraz epilog; kontrastujące pod względem wyrazowym i tonalnym oba tematy (tzw. dualizm tematyczny) są w przetworzeniu przedmiotem przeróbki i snucia motywicznego, zwana pracą tematyczną; repryza nawiązuje budową do ekspozycji, ale jest utrzymana w całości w tonacji zasadniczej (tzn. w tonacji pierwszego tematu). Forma sonatowa występuje z reguły jako część pierwsza (tzw. allegro sonatowe) utworów o budowie sonaty, rzadziej jako finał (z wpływem ronda); bywa też podstawą utworów jednoczęściowych (uwertura, poemat symfoniczny, rzadziej liryka instrumentalna i wokalna, aria). sonata wykształciła się w XVIII w. (m.in. D. Scarlatti, szkoła mannheimska, klasycy wiedeńscy: J. Haydn, W.A. Mozart, L. van Beethoven); w XIX w. podjęto próbę rozwinięcia sonata (F. Liszt); w XX w. wskutek odejścia od systemu dur‑moll — sonata straciła na znaczeniu.

szybkie, płynne przejście przez szereg kolejnych dźwięków instrumentu

utwór polifoniczny instrumentalny lub wokalny, w którym poszczególne głosy kolejno podejmują temat

imitowanie natury, nurt malarstwa dźwiękowego, w którym poza naśladowaniem odgłosów natury próbowano oddać także znaczenia bądź brzmienia poszczególnych słów.

wieloodcinkowy, estradowy wokalno‑instrumentalny gatunek muzyczny (z wł. cantare – przeznaczony do śpiewania).

Występ muzyka lub muzyków na żywo przed publicznością.

gatunek muzyczny, którego istota zasadza się na współgraniu i współzawodniczeniu solisty (grupy solistów) i orkiestry; w dojrzałym baroku przyjął postać trzyczęściową o układzie temp: szybka‑wolna‑szybka.

linia melodyczna towarzysząca podstawowej melodii.

dosłownie msza krótka, najczęściej zawierająca części Kyrie i Gloria, rzadko Gloria oraz Credo.

z łaciny nuta przeciw nucie; technika polegająca na tworzeniu głosów kontrapunktujących cantus firmus tak, by miały takie same wartości rytmiczne.

sceniczny dramat muzyczny.

monumentalny utwór wokalno‑instrumentalny, o tematyce przeważnie religijnej.

zapis nutowy wszystkich mediów wykonawczych danego utworu (instrumentów i głosów).

szarpiąc palcem struny

zw. też tiento, capriccio, canzona, fantasia,
muz. XVI–XVII w. utwór na zespół instrumentalny lub instrument solo (lutnia, organy);
uprawiano 2 rodzaje ricercaru: imitacyjny (w twórczości m.in.: A. Gabrielego, G. Frescobaldiego, J.P. Sweelincka), wzorowany na motecie przeimitowanym, będący wstępną formą fugi, i swobodny (w muzyce lutniowej i organowej XVI w.), o charakterze improwizacyjnym, zbliżony do preludium, stanowiący początkową fazę rozwoju figuracyjnej toccaty.

instrumentalny refren w pieśni zwrotkowej zwanej arię, wykonywany po każdej zwrotce, popularny w Niemczech w XVII wieku

Cykliczny utwór składający się najczęściej z czterech odrębnych części, przeznaczony na instrument solo lub z towarzyszeniem fortepianu, również na zespół kameralny, orkiestrę albo instrument solo z towarzyszeniem orkiestry; cykl sonatowy;

forma notacji instrumentalnej stosowana podczas renesansu, która polegała na uproszczonym zapisie dźwięków za pomocą liter oraz cyfr.

pejzaż miejski, dzieło plastyczne przedstawiające widok miasta.

hiszp. instrument muz., chordofon szarpany, pośredni między gitarą a lutnią;
w jednej z wersji ma 1 strunę pojedynczą i 5 podwójnych.