pierwiastek chemiczny lub związek chemiczny powstały w przyrodzie w wyniku naturalnych procesów geologicznych lub kosmologicznych, o określonym składzie chemicznym i właściwościach chemicznych i fizycznych oraz strukturze krystalicznej

(łac. passivus „bierny”) pasywowanie, proces chemiczny lub elektrochemiczny powodujący zwiększenie odporności korozyjnej metalu w wyniku wytworzenia na jego powierzchni bardzo cienkiej, szczelnej i dobrze związanej z podłożem warstewki tlenków lub soli

mieszanina substancji, składająca się z dwóch lub więcej pierwiastków chemicznych, z których jeden występuje w przeważającej ilości i jest metalem

metoda polegająca na pokrywaniu przedmiotów warstwą metalu w wyniku elektrolizy, w celu ozdobienia lub ochrony przedmiotu, np. przed korozją

sole kwasu chromowego($\text{VI}$) zawierają anion ${\text{CrO}}_4^{2-}$

sole kwasu dichromowego($\text{VI}$) zawierają anion ${\text{Cr}}_2{\text{O}}_7^{2-}$

w ujęciu kinetycznym – stan, do którego dąży układ w miarę przebiegu reakcji odwracalnej

to reakcja chemiczna, polegająca na łączeniu się substratów w większy od nich produkt

pokrywanie powierzchni metalu cienką warstwą związku (tlenkiem), zapobiegając tym samym dalszemu utlenianiu

nakładanie na powierzchnię przedmiotów metalowych (najczęściej stalowych) warstwy chromu — ochronno‑dekoracyjnej lub techn. (np. w celu zwiększenia odporności na ścieranie pierścieni tłokowych, regeneracji zużytych części, zwiększenia żaroodporności)

żółcień królewska; chromian(VI) ołowiu(II), PbCrOIndeks dolny 4₄; żółty pigment nieorganiczny

odmiana minerału, która pod względem wyglądu zewnętrzengo oraz sposobu wykształcenia przypomina ziemię; w kolorze podobnym do ziemi, szary z odcieniem brunatnym

mieszanina substancji, składająca się z dwóch lub więcej pierwiastków chemicznych, z których jeden występuje w przeważającej ilości i jest metalem

termin przyjęty umownie na określenie pierwiastków metalicznych, których gęstość jest większa niż 4,5 $\frac{\mathrm{g}}{{\mathrm{cm}}^3}$, np. srebro, iryd.

związek lub pierwiastek chemiczny, powstały wskutek procesów geologicznych

(gr. glykerós „słodki”) glicerol, propano-$1$,$2$,$3$-triol, związek organiczny, najprostszy alkohol trihydroksylowy

R10WrBr4t0wwG

Ilustracja przedstawia wzór półstrukturalny gliceryny. Do atomu węgla przyłączone są: atom wodoru, grupa hydroksylowa oraz dwie $-{\mathrm{C}\mathrm{H}}_2\mathrm{O}\mathrm{H}$. W cząsteczce występują jedynie wiązania pojedyncze. Wzór sumaryczny to ${\mathrm{C}}_3{\mathrm{H}}_8{\mathrm{O}}_3$.

(łac. ferrum „żelazo”) symbol Fe jest to pierwiastek chemiczny, należący do metali przejściowych. Jego masa atomowa wynosi 26. W układzie okresowym pierwiastków chemicznych leży w VIII grupie i w 4 okresie

jest to temperatura, powyżej której substancja będąca ferromagnetykiem traci swoje właściwości magnetyczne i staje się paramagnetykiem. Ma to związek ze zmianą fazy danego ciała stałego. Nazwa ta została nadana na cześć francuskiego fizyka Pierre'a Curie (męża Marii Skłodowskiej-Curie)

jest to pojęcie matematyczne, które oznacza powtarzające się w przestrzeni upakowanie drobin

(łac. ferrum „żelazo”, magneticus „magnetyczny”) ciało, które posiada własności ferromagnetyczne, czyli wykazuje spontaniczne namagnesowanie. Takie ciało jest kryształem, który posiada obszary stałego namagnesowania, zwane domenami magnetycznymi; ułożone są one w sposób chaotyczny

jest to proces termodynamiczny polegający na przejściu substancji z jednej fazy w inną, np. parowanie, krystalizacja, przemiana alotropowa

jest to skala twardości minerałów

ilość energii, jaką należy dostarczyć do jednostki masy danej substancji, aby zmienić jej stan skupienia w gazowy w stałej temperaturze i ciśnieniu

ilość energii potrzebnej do jednostki masy danej substancji stałej, aby zmienić jej stan skupienia w ciekły przy stałym ciśnieniu

ciśnienie, przy którym w określonej temperaturze gaz jest w stanie równowagi z cieczą

ciepło potrzebne do zmiany temperatury ciała w jednostkowej masie o jedną jednostkę

przewodność elektryczna właściwa, przewodnictwo elektryczne właściwe – wielkość fizyczna charakteryzująca przewodnictwo elektryczne przewodnika jednorodnego o oporze właściwym 1 oma na metr

(gr. πpiυupsilonρrhoοomicronφphiόρrhoοomicronς od πpiῦρrho „ogień” i φphiοomicronρrhoός „niosący”) właściwość powodująca samozapłon w kontakcie z tlenem z powietrza

w wyniku ich działania może dochodzić do utlenienia metalu i jednoczesnej redukcji nie tylko wodoru, ale również atomu centralnego reszty kwasowej

nukleotyd adeninowy, zbudowany z adenozyny z przyłączoną wiązaniem estrowym w pozycji 5′-OH grupą trifosforanową; stanowi nośnik energii chemicznej, używanej w metabolizmie komórki; powstaje jako magazyn energii w procesach fotosyntezy i oddychania komórkowego

R1Mrm2QDhlLYj

Ilustracja przedstawiająca wzór strukturalny adenozynotrifosforanu ATP. W strukturze występuje grupa trifosforanowa związana z D-rybozą, która to łączy się z fragmentem adeninowym. Adenina to bicykliczny związek heteroaromatyczny. Pierwszy pierścień stanowi atom azotu o lokancie pierwszym, który to łączy się za pomocą wiązania podwójnego z atomem węgla C2, ten związany jest z atomem azotu N3, który to łączy się za pomocą wiązania podwójnego z jednym z atomów mostkowych C4, atom C4 łączy się z drugim atomem mostkowym C5, a C5 z C6, który to zamyka pierwszy sześcioczłonowy pierścień i związany jest z grupą ${\text{NH}}_2$. Mostkowe atomy C4 i C5 są wspólne dla obu pierścieni. Zatem drugi pierścień tworzy atom C4, który to łączy się z atomem azotu N7 w pozycji siódmej, który to łączy się za pomocą wiązania podwójnego z atomem węgla C8 związanym z atomem azotu N9, który to łączy się z mostkowym atomem C5 oraz węglem pierścienia D-rybozy czyli monocukru w formie cyklicznej. Pięcioczłonowy pierścień D-rybozy tworzą cztery atomy węgla i jeden atom tlenu, pierwszy z atomów tworzących pierścień łączy się z adeniną za pomocą wiązania glikozydowego oraz z atomem tlenu tworzącym pierścień. Dwa kolejne atomy węgla tworzące pierścień podstawione są grupami hydroksylowymi. Czwarty atom węgla zaś łączy się z wspomnianym już atomem tlenu oraz z grupą ${\text{CH}}_2$ związaną z grupą trójfosforanową.

białko złożone z grupy metaloproteidów, występujące w mięśniach poprzecznie prążkowanych; posiada zdolność nietrwałego wiązania tlenu i stanowi jego magazyn w tkance mięśniowej poprzecznie prążkowanej

białko z grupy metaloproteidów, pełniące rolę czerwonego barwnika oddechowego; należy do białek złożonych zawierający żelazo ${\mathrm{Fe}}^{2+}$; wiąże się nietrwale z tlenem; występuje u kręgowców w postaci zamkniętej w komórkach krwi – erytrocytach lub w postaci rozpuszczonej w osoczu u niektórych bezkręgowców

potencjał elektrody znajdującej się w stanie standardowym

formalna wartość ładunku atomu w związku chemicznym przy założeniu, że wszystkie wiązania chemiczne w danej cząsteczce mają charakter wiązań jonowych

kwas, który może powodować utlenienie innego indywiduum chemicznego jednocześnie, redukując nie tylko jon ${\text{H}}^{+}$, ale również resztę kwasową

produkt korozji atmosferycznej miedzi bądź jej stopów

gazowy składnik atmosfery biorący udział w efekcie cieplarnianym; powodują podwyższenie temperatury na Ziemi poprzez zatrzymywanie promieniowania elektromagnetycznego

cząstka materii o wielkości do $100 \text{nm}$ ($100·{10}^{-9} \text{m}$)

(łac. patina „naczynie” – dawniej naczynia wykonywane były z miedzi lub brązu); grynszpan szlachetny, śniedź; cienka (50‑80 µm) warstewka, najczęściej o niebieskozielonej barwie, która pokrywa powierzchnię wyrobów z miedzi i jej stopów oraz chroni głębsze warstwy metalu przed korozją

(łac. corrosio „zżeranie”) proces niszczenia (degradacji) materiałów, w wyniku reakcji chemicznych lub elektrochemicznych, które przebiegają na granicy zetknięcia z otaczającym je środowiskiem

dodatni potencjał elektrodowy (oznaczany jako ${\mathit{E}}^0$) posiadają metale szlachetne $\text{(Cu, Ag, Hg, Au, Pt)}$, które wykazują słabe właściwości redukujące (trudno je utlenić), przy czym jony tych metali wykazują silne właściwości utleniające (łatwo je zredukować)

Szereg elektrochemiczny metali:

Indeks górny Witowski D., Zbiór zadań 2002‑2012. Liceum i Technikum, Warszawa 2012. Indeks górny koniec^{Witowski D., Zbiór zadań 2002‑2012. Liceum i Technikum, Warszawa 2012.}

reakcja charakterystyczna stosowana w celu jakościowego oznaczania aldehydów; polega ona na reakcji redoks wodorotlenku miedzi($\text{II}$) z aldehydami, w wyniku której aldehydy ulegają utlenieniu do kwasów karboksylowych (a właściwie ich soli), a jony miedzi($\text{II}$) redukują się do miedzi($\text{I}$) – powstaje ceglastoczerwony osad tlenku miedzi($\text{I}$)

reakcja charakterystyczna stosowana w celu jakościowego oznaczania aldehydów; polega ona na reakcji redoks jonów miedzi($\text{II}$) do miedzi($\text{I}$) – tlenek miedzi($\text{I}$) jest ceglastoczerwonym osadem; stosowanym odczynnikiem są kompleksy winianowe miedzi($\text{II}$); zastosowany kompleks miedzi($\text{II}$) jest bardziej reaktywny i lepiej rozpuszczalny w porównaniu do wodorotlenku miedzi($\text{II}$), stosowanego w próbie Trommera

środek grzybobójczy do ochrony zbóż, kwiatów, drzew owocowych

proces usuwania związków tiolowych z ropy naftowej i jej pochodnych poprzez ich utlenienie do disiarczków o mniejszej szkodliwości i większej lepkości, co sprzyja usuwaniu związków siarki z lekkich frakcji ropy naftowej i ich akumulacji w cięższych frakcjach ropy naftowej; do procesu słodzenia wykorzystuje się chlorek miedzi($\text{II}$)